Jak dobrze znasz twórczość Kornela Ujejskiego? Z dymem pożarów…

Swój najsłynniejszy utwór – „Chorał” – napisał w 1847 r. pod wpływem tragicznych zdarzeń, które miały miejsce w Galicji Zachodniej w lutym i marcu 1846 r. Treść utworu nawiązywała do wydarzeń tzw. rabacji galicyjskiej. Stylizowany był na wzór pieśni religijnej. Bardzo szybko stał się znany we wszystkich trzech zaborach, a szczyt popularności osiągnął w okresie antycarskich manifestacji w latach 1860–1862. Autor, Kornel Ujejski, pisząc tekst realizował swoje młodzieńcze marzenie. Wzorem „sługi ludu, syna ziemia natchnionego”, czyli biblijnego proroka Jeremiasza, chciał śpiewać narodowi nowinę o rychłym zrzuceniu kajdan niewoli i zmartwychwstaniu Ojczyzny.

 Pieśń, co przypomni wam pobrzęk łańcucha 

Urodził się 12 września 1823 r. w leżącej niedaleko ujścia Strypy do Dniestru podolskiej wiosce Beremiany. Jego rodzice wywodzili się z zamożnego rodu szlacheckiego, posiadającego majątki ziemskie w Galicji. 
Młodość Ujejskiego przypadła na okres rozkwitu polskiej poezji romantycznej, swoje największe dzieła publikowali w tym czasie Mickiewicz, Słowacki, Krasiński i inni wybitni bardowie romantyzmu. Zatem nie należy się dziwić, że w duszy młodego chłopaka powstało pragnienie poetyzowania. Jak stwierdził później, pisaniem wierszy zajął się nie dla własnego rozgłosu i chwały. Jego pieśni miały dźwięczeć ku chwale Boga i udręczonego pod zaborami narodu. Tym dwóm wartościom pozostał wierny przez całe życie.
Ujejski kształcił się początkowo w bazyliańskim gimnazjum w Buczaczu, następnie studiował na Uniwersytecie Lwowskim. W czasie studiów bardzo dużo podróżował, poznając wszystkie zakątki ojczystego kraju. Pierwsze liryki napisał w wieku kilkunastu lat. Poważniejszym poematem, dzięki któremu wszedł przebojem na salony literackie Lwowa był „Maraton” napisany na przełomie lat 1844/1845. 
Przyjęty owacyjnie przez lwowską publiczność „Maraton” zapowiadał, jaką drogą zamierza podążać poeta w przyszłości:
„Wy chcecie pieśni! — wy chcecie pieśni
Zapewne dźwięcznej i słodkiej dla ucha,
A ja mam dla was, o! moi rówieśni,
Pieśń, co przypomni wam pobrzęk łańcucha”.
Na ostateczny wybór poetyckiej formy Ujejskiego wpłynęły osobiste kontakty z największymi polskimi romantykami, których poznał podczas podróży po Europie Zachodniej, odbytej w latach 1847–1848. 
Ujejski tworzył poezję wtedy, gdy uważał, że istniało na nią zapotrzebowanie społeczne. A tak było w latach poprzedzających Powstanie Styczniowe. Jego twórczość najbliższa jest poezji Krasińskiego. W „Skargach Jeremiego” odnajduje się podobieństwo do „Psalmów przyszłości”. Obaj autorzy często odwołują się do wartości chrześcijańskich. W skład najbardziej znanego cyklu „Skargi Jeremiego”, oprócz „Chorału” weszły też: „Pieśń zemsty”, „Noc natchnienia”, „Modlitwa wstępna”, „Ojcze nasz”, „Smutno nam, Boże”, „Suplikacje” stylizowane na modlitwy do Boga lub Maryi. 
W 1846 r. ukazał się zbiór wierszy „Pieśni Salomona”. Wydano też drukiem zbiory liryków z lat młodzieńczych. Jako pierwszy „Kwiaty bez woni” (1848 r.), później ukazały się „Zwiędłe liście” (1849 r.). Swoje wiersze publikował na bieżąco w „Dzienniku Literackim”.
Mniej popularne poezje Ujejskiego nawiązujące do liryki hebrajskiej powstały w cyklu „Melodie biblijne” (1852 r.). 

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego .

Bogumił Liszewski
fot. archiwum