Harcerz, krótkofalowiec, żeglarz... Wystawa poświęcona Ładysławowi Tadeuszowi Żelazowskiemu

Ładysław Żelazowski urodził się w Warszawie. Do Płocka trafił w 1927 roku i rozpoczął pracę nauczyciela wychowania fizycznego w Małachowiance. Dzięki jego staraniom w Płocku powstała pierwsza harcerska radiostacja nadawcza, a dużo później, gdy był radnym, zapadła decyzja o budowie przychodni lekarskiej na Skarpie. Całe życie poświęcił harcerstwu. Jego biografię przypomina nowa wystawa czasowa w Muzeum Mazowieckim przy Tumskiej 8, zorganizowana wspólnie z Hufcem ZHP Płock im. Obrońców Płocka 1920 roku. 

Ekspozycja „Ładysław Tadeusz Żelazowski (1901-1993). Harcerz i społecznik” wieńczy obchody 110. rocznicy powstania pierwszego zastępu skautowego na Mazowszu. Jej bohaterem jest człowiek, który położył wielkie zasługi dla rozwoju płockiego harcerstwa. – Był żołnierzem-harcerzem, który przestrzegał cały czas przyrzeczenia harcerskiego i zawsze był wierny prawu harcerskiemu – podkreślał podczas otwarcia wystawy syn harcmistrza, Jerzy Żelazowski. 
Losy Ładysława Żelazowskiego zostały odtworzone za pomocą materiałów ikonograficznych ze zbiorów: Jerzego Żelazowskiego, Krzysztofa Krajewskiego, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Archidiecezjalnego Warszawskiego, Muzeum Mazowieckiego w Płocku. W gablotach znajdują się dokumenty i pamiątki rodzinne. 
Ładysław Tadeusz Żelazowski urodził się 18 grudnia 1901 roku w Warszawie. Jako trzynastolatek wstąpił do I Warszawskiej Drużyny Skautów im. Romualda Traugutta. W roku 1918 na ochotnika zgłosił się do wojska i wziął udział w rozbrajaniu Niemców w Warszawie. W 1920 roku odbył służbę wojskową w 201 Pułku Piechoty. Potem pracował w Wydziale Pracy i Propagandy Warszawskiej Chorągwi Harcerzy. W 1923 został mianowany na stopień podharcmistrza. Był też wizytatorem Warszawskich Drużyn Harcerzy. Po szkoleniu w Szkole Podchorążych Rezerwy otrzymał stopień podporucznika.
Do Płocka przenosi się wraz z rodzicami w 1927 roku i rozpoczyna pracę w LO im. Marszałka Stanisława Małachowskiego jako nauczyciel wychowania fizycznego. Od razu angażuje się też w harcerstwo. W latach 1928-1930 pełni funkcję Kierownika Wydziału Propagandy i Wyszkolenia Płockiej Chorągwi Harcerzy. Od 1932 jest hufcowym Żeglarskiego Hufca Harcerzy w Płocku. Dzięki jego staraniom Hufiec Płock jako jedyny Hufiec bez bezpośredniego dostępu do morza otrzymał w 1935 r. prawo używania Bandery Harcerskiej ZHP. Nad Wisłą powstało schronisko. Żona druha Żelazowskiego, Janina, nauczycielka w SP nr 8, również działa w harcerstwie. W okresie okupacji będzie prowadziła tajne nauczanie. 
Dzięki uporowi Ładysława Żelazowskiego oraz wsparciu harcerskich działaczy i sponsorów, 29 kwietnia 1934 w Małachowiance otwarto pierwszą harcerską radiostację nadawczą (dh Żelazowski otrzymał znak SP2RG). – Druh Ładysław był również prekursorem sportów lotniczych w Płocku. Zorganizował pierwszy pokaz akrobacji lotniczych na lotnisku i kurs spadochronowy. Miał w sobie coś, co przekonywało innych instruktorów do ciężkiej pracy. Jako komendant hufca był bardzo wymagający, ale każdy wiedział, co ma robić i jakie są jego zadania – opowiadał hm. Krzysztof Krajewski, przewodniczący Komisji historii i tradycji Hufca ZHP im. Obrońców Płocka 1920 roku. 
W 1936 roku dh Żelazowski zaczął pracować w LO im. Władysława Jagiełły. W podmiejskich lasach organizował szkolenia wojskowe przygotowujące do walki w obronie Polski. Po wybuchu wojny został komendantem Tajnego Hufca ZHP w Płocku (pseudonim „Zygfryd”). W czasie okupacji harcerze zajmowali się m.in. zbieraniem danych wywiadowczych w mieście i okolicach. 
W maju 1943 roku Żelazowskiemu udaje się uniknąć aresztowania. Przedostał się do Warszawy, gdzie otrzymał powołanie do sztabu Podokręgu AK na tereny północno-zachodnie woj. warszawskiego. Wziął udział w Powstaniu (walczył m.in. w zgrupowaniu „Chrobry”, potem był kwatermistrzem w komendzie Powstania i zajmował się aprowizacją walczących). Po kapitulacji był więźniem obozu jenieckiego w Lubece. 
Do Polski powraca w 1946 roku. Pracuje w Głównej Kwaterze ZHP w Warszawie. Pełni funkcję kierownika Wydziału Wychowania Fizycznego GK, a potem kierownika Wydziału Kultury Fizycznej i Zdrowia GK ZHP. W 1950 roku, po przejęciu ZHP przez Związek Młodzieży Polskiej, przerywa pracę w GK ZHP i wraca do Płocka. 
W Płocku ponownie łączy pracę zawodową (Chemiczna Spółdzielnia Pracy) ze służbą harcerską. W 1955 roku na zjeździe reaktywującym ZHP zostaje wybrany do Rady Naczelnej. Współpracuje m.in. z Aleksandrem Kamińskim. Przez trzy kadencje jest też radnym Miasta Płocka. 21 stycznia 1978 Miejska Rada Narodowa wpisuje go do Złotej Księgi Zasłużonych dla Miasta Płocka. 
Ładysław Tadeusz Żelazowski zmarł w 1993 roku. Na cmentarz przy al. Kobylińskiego odprowadzili go harcerze. W kwietniu 2023 roku podczas święta Hufca, zostanie odsłonięty skwer jego imienia na rogu ulic Kwiatowej i Polnej. 

(lesz)

Fot. archiwum Hufca ZHP Płock im. Obrońców Płocka 1920 roku