Gotuj z Tygodnikiem Płockim. Czas na deser

Wraz z oświeceniem do Polski dotarły francuskie desery, które przypadłyby do gustu nawet współczesnym smakoszom. Cukier, jako podstawowy składnik oświeceniowych słodyczy, stanowił bazę deserów cenionych za łagodną przyjemność, jaką sprawiały. Wtedy też pojawiły się pierwsze cukiernie prowadzone przez Włochów i Szwajcarów. Po powstaniu listopadowym (1830-1831) wielu cudzoziemców wyemigrowało, a kawiarnie zaczęli otwierać Polacy. Na początku XX wieku kawiarnie stały się nie tylko miejscami konsumpcji, ale również salonami towarzyskimi, gdzie spotykała się miejscowa elita intelektualna i artystyczna. W Warszawie słynnymi kawiarniami były „Ziemiańska” i „Blikle”, a w Krakowie „Jama Michalikowa” i „Europejska”. Bywające w nich elity zawsze mogły liczyć na eleganckie desery, takie jak rurki z ciasta francuskiego z owocowym kremem.

Ciasto francuskie, zwane również listkowym, charakteryzuje się warstwową strukturą. Jego recepturę opracował francuski malarz Claude Lorrain, żyjący w XVII wieku. Podobno piekł on z tego ciasta rogaliki dla swojego ojca. W Polsce ciasto francuskie znane jest od XVIII wieku. Na Kaszubach krąży legenda, że po raz pierwszy dotarło ono do Gdańska wraz z Napoleonem Bonaparte, który brał udział w proklamacji Wolnego Miasta Gdańsk po zwycięskiej wojnie z Prusami. Francuska dominacja w Gdańsku nie była korzystna dla miasta. Zablokowanie handlu z Wielką Brytanią doprowadziło wiele domów handlowych do granicy bankructwa, a utrzymanie francuskiego garnizonu było kosztowne. Dlatego ponowne przyłączenie Gdańska do Prus 9 czerwca 1815 roku zostało przyjęte przez mieszkańców z ulgą. Niemniej okres francuskiej dominacji pozostawił pozytywny ślad w postaci francuskiego ciasta.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński