Gotuj z Tygodnikiem Płockim. Dworska sielanka

14/05/2024 13:00

Posiłki serwowane w polskich dworach dopełniały obraz sielskiego życia wiejskiego. Gościnność stanowiła jeden z filarów dworskiego bytu. Dwory często otwierały swoje progi dla licznych gości, od krewnych po znaczące osobistości z życia politycznego i intelektualnego. Goście nie tylko przynosili ze sobą nowiny ze świata, ale również stanowili atrakcję dla domowników. Wielkim honorem dla gospodyni było ugoszczenie ich wyrafinowanymi daniami, obfitującymi w dziczyznę, ryby, owoce leśne oraz warzywa z własnych ogrodów. To właśnie świeży twaróg, śmietana i ryby świeżo wyłowione ze stawu zachwycały bywalców światowych salonów. Warto odkryć na nowo smaki polskiego dworu, które nadal potrafią zachwycić, czego dowodem jest poniższy przepis.

„Nakryto stół i piorunem wniesiono koszyki z chlebem żytnim, z bułkami własnego wypieku, z suchymi ciasteczkami i rogalikami. Maciejunio własnoręcznie naznosił słoików z miodem, konfiturami, konserwami, sokami. Tu podstawił "masełko", tam rogaliki. Pod siwym przystrzyżonym wąsem uśmiechał się spoglądając na pewien słoik, który nieznacznie wskazywał, i coś "ośmielał się" szeptać z cicha na jego wielką, bardzo wielką pochwałę. Cezary przysiągł mu oczyma, iż odwiąże opakowanie słoika i skosztuje, a nawet sięgnie dokumentnie do wnętrza. Od wczorajszych doświadczeń polegał na zdaniu Maciejunia. Wniesiono uroczyście tacę z kamiennymi imbrykami. W jednym była kawa, kawa jednym słowem - nie jakiś sobaczy ersatz niemiecki - "kawusia", rozlewająca aromat swój na dom cały.”
S. Żeromski „Przedwiośnie”

Reklama

Pstrąg w pokrzywach
Skład:

4 pstrągi;
2 duże garści majowych liści pokrzywy;
4 liście chrzanu;
2 cebule;
2 łyżki posiekanej drobno natki pietruszki;
2 łyżki soku z cytryny;
1 łyżeczka soli;
1 cytryna;
4 plasterki masła;
oliwa do smażenia.

Wykonanie:
Pstrągi oczyszczamy z łusek, płuczemy i osuszamy. Nacieramy pstrągi posiekaną natką pietruszki. Układamy w kamionkowym naczyniu, przekładając liśćmi chrzanu, pokrzywy i krążkami cebuli. Skrapiamy sokiem z cytryny i wstawiamy w chłodne miejsce na przynajmniej godzinę. Po tym czasie wyjmujemy pstrągi z liści, nacieramy solą i smażymy na rozgrzanej oliwie po ok. 2 minuty z każdej strony. Następnie na każdym pstrągu kładziemy plasterek masła i przykrywamy patelnię. Gdy masło się roztopi, układamy pstrągi na półmisku i przybieramy cząstkami cytryny. Pstrągi w pokrzywach serwujemy z młodymi ziemniaczkami z koperkiem i szparagami w masełku.

Reklama

Dwór szlachecki, będący symbolem polskiej kultury narodowej, odegrał kluczową rolę w rozwoju stylu dworkowego, który stał się charakterystyczny dla wiejskich rezydencji polskich ziemian. Ten styl zdobył popularność we wszystkich zaborach, stając się jedynym stylem narodowym, który zyskał pełne uznanie w Polsce i zachował swoją atrakcyjność do dzisiaj. Typowe dla stylu dworkowego były ganek z portykiem, wsparty na kolumnach, łamany dach w polskim stylu oraz białe, tynkowane ściany. Budynki te miały malowniczy charakter i harmonijnie wpisywały się w otoczenie. W dwudziestoleciu międzywojennym styl dworkowy był dominujący w projektach np. osiedli urzędników na Kresach (np. w Nowogródku, Lidzie, Kowlu), willi na przedwojennym Żoliborzu, a także licznych budynków użyteczności publicznej, takich jak stacje kolejowe. Romantyzm polskiego dworu wciąż kusi swoim urokiem, co widać wśród nowo powstających domów, gdzie białe domy z gankiem i kolumnami nie są rzadkością.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Reklama

Fot. Piotr Chudzyński