Gotuj z Tygodnikiem Płockim. Tajemnice klasztorów

19/03/2024 13:00

Ciche i pełne tajemnic klasztory wydają się być enklawami, w których czas zatrzymał swój bieg. Życie monastyczne, choć oddalone od swoich średniowiecznych lat świetności, nadal oddycha duchem przeszłości. W tamtych czasach klasztory stanowiły epicentra duchowej energii, innowacji i społecznej aktywności. Szczególnym fenomenem ówczesnej epoki były podwójne klasztory, łączące w sobie wspólnoty męskie i żeńskie, przy czym były one od siebie ściśle oddzielone. Zaskakującą cechą było częste powierzanie zwierzchnictwa nad nimi kobietom, jak miało to miejsce w klasztorze Fontevrault we Francji, założonym przez błogosławionego Roberta d'Arbrissel w 1129 roku, w którym zakonnicy potrzebowali zgody przełożonej, aby opuścić swoje cele. Klasztory w średniowieczu odgrywały także rolę schronień dla podróżnych z różnych warstw społecznych, oferując im miejsce odpoczynku. Ta gościnność sprzyjała rozwojowi kulinarnych talentów mnichów, którzy przygotowywali posiłki, niekiedy serwując wystawne uczty dla szczególnie ważnych gości, na przykład wizytującego klasztor biskupa.

Monastyrska chata
Skład:
ciasto

600 g mąki;

200 g masła;

200 g kwaśnej śmietany (18%);

1 jajko;

50 g cukru pudru;

1 łyżka wódki lub koniaku;

szczypta soli;

1 łyżeczka proszku do pieczenia;

nadzienie

2 opakowania mrożonych wiśni;

śmietana do przełożenia

800–900 g gęstej śmietany (18%);

ok. 200 g cukru;

1 opakowanie cukru waniliowego.

Wykonanie:
Wieczorem przelewamy śmietanę (tę do przełożenia) na sitko wyścielone grubą warstwą gazy i wstawiamy w miseczce na noc do lodówki, aby śmietana odciekła. Na drugi dzień przygotowujemy ciasto. W tym celu siekamy wszystkie składniki ciasta i szybko zagniatamy z nich elastyczne ciasto. Owijamy je folią spożywczą i wkładamy do lodówki na 1/2 godziny. Schłodzone ciasto po wyjęciu z lodówki rozwałkowujemy na prostokąt, który kroimy w paski o długości ok. 25-30 cm i szerokości ok. 10 cm. Wzdłuż dłuższego brzegu prostokąta układamy wiśnie, jedna przy drugiej. Zwijamy ciasto w rulonik, dobrze zaciskając końce. Ruloniki przekładamy na blachę wyłożoną papierem do pieczenia. Pieczemy 20-30 minut w temp. 200 st.C na złoty kolor. Po upieczeniu odstawiamy do całkowitego wystygnięcia. Odsączoną śmietanę przekładamy do miski i mieszamy z cukrem i cukrem waniliowym, aż się w pełni rozpuści. Na talerzu układamy obok siebie 5 ruloników (po obu stronach dobrze jest je zabezpieczyć, żeby się nie rozjeżdżały), smarujemy śmietaną (trochę mniej niż 1/3 porcji), następnie na wierzchu układamy 4 ruloniki, ponownie smarujemy śmietaną, następnie układamy 3 ruloniki, znowu smarujemy śmietaną, kolejne 2 ruloniki, śmietana i na koniec 1 rulonik. Całość pokrywamy resztą śmietany. Ciasto możemy dodatkowo oprószyć tartą czekoladą. Wstawiamy do lodówki (najlepiej na całą noc, żeby ruloniki trochę zmiękły).

Reklama

Święty Benedykt z Nursji, postać kluczowa dla zachodniego monastycyzmu, w pełni świadom ludzkich słabości, stworzył zasady mające na celu minimalizację konfliktów wśród mnichów. Wśród tych fundamentalnych zasad znalazły się: dyscyplina w gestykulacji, szczególnie podczas posiłków, gdzie surowe konsekwencje groziły tym, którzy przykładowo upuścili łyżkę; punktualność, z nieubłaganymi konsekwencjami dla spóźnialskich, włączając spożywanie posiłków w izolacji i pozbawienie obrusa; kultura milczenia, która przyczyniła się do powstania mowy znaków w licznych wspólnotach; niezachwiana dbałość o czystość, z naciskiem na mycie rąk przed posiłkiem; oraz ścisłe przestrzeganie hierarchii, w której każdy znał swoje miejsce przy stole, wyznaczone według wieku. Pomimo wielowiekowego dystansu zasady te utrzymują swoją aktualność i użyteczność, wykraczając nawet poza granice życia zakonnego.

Reklama

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński