Gotuj z Tygodnikiem Płockim. Bluetooth

Tygodnik Płocki

10/10/2023 13:00

Rewolucja neolityczna stanowi jeden z kluczowych przełomów w historii cywilizacji. To ówczesna transformacja, od gospodarki opartej na zbieractwie i łowiectwie do systemu rolniczo-hodowlanego, zapoczątkowała epokę osiedli stałych, związanych z koniecznością uprawy roślin. Dieta człowieka z tego okresu uległa drastycznej zmianie, a skrobia stała się jej dominującym składnikiem. W erze zbieractwa i łowiectwa niewielka zawartość skrobi w diecie ograniczała rozwój bakterii w jamie ustnej, chroniąc zęby przed próchnicą. Sytuacja zmieniła się jednak radykalnie, kiedy proces mielenia ziaren umożliwił lepsze wykorzystanie zboża jako źródła pokarmu, sprzyjając równocześnie rozwojowi bakterii. Przypomina o tym historia Haralda Sinozębego, władcy znanego ze zjednoczenia plemion skandynawskich. Jego przydomek sugeruje, że próchnica była również jego udziałem, co stanowi świadectwo powszechności tego problemu. Nazwa technologii Bluetooth, odwołująca się do przydomka króla Haralda, ma podkreślić efektywność i zdolność tej technologii do łączenia różnych urządzeń elektronicznych. Dlatego, delektując się skandynawskim ciastem, warto mieć na uwadze los Sinozębego. To przypomnienie, by nie lekceważyć codziennej higieny jamy ustnej i troszczyć się o stan swojego uzębienia.

Skandynawskie ciasto marchewkowe
Skład:
ciasto

3 jajka;

1 szklanka cukru trzcinowego;

1 1/2 szklanki drobno tartej marchewki;

1 szklanka mąki pszennej;

150 ml oleju rzepakowego;

1 łyżka proszku do pieczenia;

1 łyżeczka mielonego cynamonu;

1/2 łyżeczki mielonego kardamonu;

krem

60 g miękkiego masła;

100 g serka mascarpone;

1/2 szklanki cukru pudru;

sok z połowy cytryny;

1 łyżka startej skórki z cytryny;

ozdoba

orzechowy krokant do posypania ciasta.

Wykonanie:
W misce ubijamy jajka z cukrem na puszystą masę. Mąkę mieszamy z proszkiem do pieczenia, cynamonem i kardamonem. Do ubitych jajek dosypujemy suche składniki ciasta. Dokładnie mieszamy. Następnie dodajemy utarte marchewki i olej. Tak przygotowane ciasto przelewamy do wyłożonej papierem do pieczenia tortownicy (średnica 21 cm). Ciasto pieczemy przez ok. godzinę w piekarniku rozgrzanym do 170 st. C. Upieczone ciasto odstawiamy do ostygnięcia. Do miski przekładamy miękkie masło i starannie je miksujemy z cukrem pudrem. W dalszej kolejności dodajemy sok z cytryny i otartą z niej skórkę oraz serek mascarpone. Całość miksujemy do uzyskania puszystego kremu. Krem przekładamy na wystudzone ciasto i posypujemy krokantem.

Reklama

Bakterie znalazły idealne środowisko do rozwoju w jamach ustnych osób z wyższych warstw społecznych, gdzie dostęp do słodkości był znacznie łatwiejszy. Przykładem takiej osoby była królowa Elżbieta I Tudor. Mimo że w XVI wieku prowadziła stosunkowo zdrowy tryb życia, co uwidaczniało się w jej zamiłowaniu do jazdy konnej i regularnych kąpieli, to jej upodobanie do słodyczy miało swoje konsekwencje. Bowiem już w młodym wieku straciła większość zębów. Podczas wystąpień publicznych królowa zmuszona była zakrywać te luki, umieszczając w nich zwitki białej bawełny. Najwidoczniej charakterystyczna melodyka języka angielskiego maskowała ewentualne nieścisłości w wymowie.

Reklama

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński