Gotuj z Tygodnikiem Płockim. Zakazany owoc

Zerwany owoc (większość uważa, że było to jabłko) z zakazanego drzewa sprawił, iż z raju trafiliśmy na Ziemię. I mogłoby się wydawać, że na tej Ziemi, gdzie znój i ciężka praca dane były ludzkiemu rodowi, przynajmniej jeść będziemy mogli bez ograniczeń. Nic bardziej mylnego. Na początku XXI wieku dwaj antropolodzy podjęli się badań zakazów pokarmowych wśród 78 społeczności o odmiennych kulturach. W efekcie zidentyfikowali wśród nich 38 rodzajów tabów pokarmowych, gdzie większość dotyczyła pokarmów mięsnych, a tylko 7 roślinnych. Przy okazji okazało się, że najmniej zakazów pokarmowych na świecie mają Chińczycy, a w Europie Francuzi. O tej porze roku w sadach gałęzie uginają się pod ciężarem jabłek, stąd może warto po nie sięgnąć upewniwszy się, że nie są zakazane.

Jabłkowe kule w sosie z owoców leśnych
Skład:
jabłkowe kulki

• 4 duże jabłka;
• 100 g miękkiego masła;
• 80 g cukru;
• 1 opakowanie cukru waniliowego;
• 1/2 łyżeczki cynamonu;
• łyżka soku cytrynowego;
• szczypta soli;
• 150 g zmielonych sucharków;
• 1 jajko;

olej do smażenia
czerwony sos owocowy

• 400 g owoców leśnych (np. jeżyn);
• 100 g cukru;
• 1 łyżeczka mąki ziemniaczanej;
• 100 ml czerwonego wina;
• szczypta mielonego kardamonu;
• 1 gwiazdka anyżu;

jasny sos jabłkowy

• 2 żółtka;
• 50 g cukru pudru;
• 100 ml cydru (jeśli cydr zastąpimy słodką śmietanką, to otrzymamy sos bardziej kremowy);
• 2 łyżki jabłkowego brandy (calvados).

Wykonanie:
Obieramy jabłka i ścieramy na tarce z dużymi oczkami. Starte jabłka skrapiamy sokiem cytrynowym. W misce ucieramy miękkie masło z cukrem i cukrem waniliowym. Następnie dodajemy cynamon, szczyptę soli i 100 g zmielonych sucharków. Tak przygotowaną masę odstawiamy na pół godziny do lodówki. W czasie, gdy masa jabłkowa się chłodzi, przygotowujemy sos z owoców leśnych. W rondlu umieszczamy jeżyny, dodajemy cukier i chwilę podgrzewamy pod przykryciem, aż owoce puszczą sok. W dalszej kolejności dodajemy szczyptę kardamonu oraz gwiazdkę anyżu i kontynuujemy gotowanie sosu na małym ogniu. W winie rozprowadzamy łyżeczkę mąki ziemniaczanej i dodajemy do sosu. Gotujemy, aż sos stanie się gęsty i niemętny. Odstawiamy gotowy sos do przestudzenia i przygotowujemy sos jabłkowy. Podgrzewamy cydr lub śmietankę (płyn powinien być gorący). Metalową miskę ustawiamy na garnuszku z gotującą się wodą. Ubijamy rózgą żółtka z cukrem pudrem na puszystą masę. Następnie powoli wlewamy cydr, nie przestając ubijać sosu. Na koniec do puszystego kremu dodajemy brandy. Z masy jabłkowej formujemy kule. Na głębokim talerzu rozkłócamy jajko. Na osobnym talerzu przygotowujemy zmielone sucharki. Jabłkowe kule w pierwszej kolejności umieszczamy w jajku, po czym w sucharkowych okruszkach. Tak przygotowane smażymy w oleju rozgrzanym do 180 st. C, do momentu, aż staną się złote z każdej strony. Usmażone kule przekładamy na papierowy ręcznik, aby osączyć je z nadmiaru tłuszczu. Jabłkowe kule serwujemy w naczyniu, na którego dno wlewamy czerwony sos, na nim układamy kule i lekko skrapiamy jabłkowym sosem. Jabłkowe kule można również serwować bez obu sosów, podając je w towarzystwie waniliowych lodów.

W średniowiecznej Anglii jeżyny nie cieszyły się dobrą opinią. Wynikało to z przekonania (graniczącego z pewnością), że w dniu św. Michała diabeł pluje i oddaje mocz na jeżyny. To skutecznie zniechęcało do spożywania tych owoców. Krzewy jeżyn stosowano jako rośliny cmentarne. Oplecione gałęziami tej rośliny groby zabezpieczały trumny przed opuszczeniem ich przez zmarłych. Dzisiaj jeżyny chętnie jemy, najwięcej ich produkują Stany Zjednoczone i Meksyk. Nie ma pewności, czy owoce jeżyn są przez jakieś siły nieczyste opluwane (bądź gorzej), za to zazwyczaj są pryskane środkami ochrony roślin. Dlatego warto przed spożyciem, owoce przepłukać na sicie. Wtenczas z pewnością zmyjemy ślinę diabła i ewentualne środki chemiczne.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński