Czas zapomnianych tradycji wielkanocnych

Zbliża się Wielkanoc, w kościele katolickim czas Zmartwychwstania Pańskiego. Wraz ze świętami ożywa też wiele polskich tradycji. Podczas zakupów, obok białej kiełbasy do żuru i zapasu jaj na świąteczne śniadanie, do kosza trafią też pewnie bajecznie kolorowe sztuczne barwniki czy specjalne koszulki termiczne do zdobienia pisanek.
Niby kultywujemy tradycję, ale to nie to samo, co obecne dawniej w Płocku i w okolicach barwienie jajek w łupinach cebuli. Bo prawdziwa tradycja nie ma tęczowych współczesnych wzorków. Wygląda zupełnie inaczej i potrafi zaskoczyć. Do dziś w okolicach Iłowa do święcenia daje się jaja gotowane na twardo, obrane ze skorupek wyłożone na pętach kiełbasy. Tradycyjnie nie wkłada się ich do koszyczków, a na półmiski. – W ten sposób przy święceniu pokarmów święcona woda ma bezpośredni kontakt z jajkiem, którym dzielimy się przy świątecznym stole. Skorupki przecież obieramy – tłumaczy przekaz ludowego zwyczaju Magdalena Lica-Kaczan, pracownik Działu Etnografii Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Jednak niepotrzebne według niektórych mieszkańców okolic Iłowa skorupki mają z kolei ogromne znaczenie dla innych regionów. Skorupki z pisanek zakopują w ogródkach warzywnych, by rośliny lepiej rosły. Jeśli chodzi o jajka, a dokładniej o ich wielkanocne zdobienie, mamy kolejną lokalną ciekawostkę typową dla pobliskiego regionu. Chodzi o oklejanki gąbińskie. Jest to metoda zdobienia jaj spotykana w okolicach Gąbina, w Sannikach. Tutejsze gospodynie zamiast barwić jajka w naturalnych barwnikach, naklejały na nie miniaturowe wycinanki, m.in. z ludowymi motywami kwiatowymi. Całość wyglądała bardzo kolorowo, choć jeśli chodzi o misterność wyciętych wzorów, oklejanki gąbińskie były skromniejsze od oklejanek łowickich z sąsiedniego regionu.
W okolicach Iłowa, na wsiach ksiądz do dziś przyjeżdża święcić pokarmy do domów, ale odbywa się też święcenie w parafialnym kościele.


Blanka Stanuszkiewicz-Cegłowska