Aktor, który pięknie mówił wiersze

Był absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej. Pracował w warszawskich teatrach Ateneum i Polskim, Scenie Polskiej w Czeskim Cieszynie, Teatrze Polskim w Bielsko-Białej. Razem z Magdą Teresą Wójcik założył w 1964 roku Teatr Adekwatny, który potem działał w Szczecinie, Płocku i Warszawie. – Pamiętam doskonale dzień 6 luty 1968 rok, kiedy to przy zapełnionej sali czytelni klubu MPiK powołano do życia Płockie Towarzystwo Przyjaciół Teatru. Je ten dzień uważam także za datę powstania Teatru Adekwatnego – wspominał Henryk Boukołowski. Aktor i reżyser zmarł 4 października. 

Henryk Boukołowski urodził się 11 stycznia 1937 roku w Białymstoku. Ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. Zadebiutował w 1958 roku w Teatrze Ateneum, w spektaklu reżyserowanym przez Jerzego Rakowieckiego „Lekarz mimo woli” Moliera. Tam również zagrał: Puka w „Śnie nocy letniej”, Henryka Hrabiego Richmonda w „Ryszardzie III” Szekspira, Męża, Pasterza i Dworzanina w „Kramie z piosenkami” Schillera. W latach 1960-62 był aktorem Teatru Polskiego. Wystąpił m.in. jako Chłopiec w „Dwóch teatrach” Szaniawskiego, Alosza w „Braciach Karamazow” Dostojewskiego, Pan Kalikst Bałandaszek w „Onych” Witkiewicza. 
W październiku 1964 roku Henryk Boukołowski z Magdą Teresą Wójcik założyli w Cieszynie Teatr Adekwatny. W 1968 roku scena przeniosła się do Płocka. Sekretarz Płockiego Towarzystwa Przyjaciół Teatru Wanda Chrostowska w książce „Teatr Płock 1975-1980” wspominała: „Henryk Boukołowski ogarnięty wówczas myślą utworzenia nowego, eksperymentalnego, kameralnego teatru, wybrał sobie Klub MPiK w Płocku do prezentowania swoich sztuk. Tak więc od 1968 roku Teatr Adekwatny, Klub MPiK i Płockie Towarzystwo Przyjaciół Teatru utworzyli nierozdzielny triumwirat, który do dnia dzisiejszego związany jest serdeczną przyjaźnią. Społeczeństwo płockie na razie z rezerwą odnosiło się do tej formy spektakli, jaką proponował Henryk Boukołowski, gdy bez dekoracji, charakteryzacji – słowem i tylko słowem docierał do widza. Dziś po 12 latach (…) wszyscy przyjmują je z największą aprobatą”. 
Mimo, że Teatr Adekwatny niezbyt długo gościł w MPiK-u (przeniósł się do Warszawy, a jego siedzibą na wiele lat stał się Stołeczny Dom Kultury przy Brzozowej 1), Boukołowski pokazywał w Płocku wiele swoich realizacji. Były to m.in.: „Kordian” (1967), „Tryptyk zwierzeń” wg Brychta (1968), „Świecznik” (1965) Musseta, w latach 70. - „Moja córeczka” Różewicza, „Joanna D’Arc”, „Wielkanoc Jana Sebastiana Bacha” K.I. Gałczyńskiego, „Improwizacje” wg Adama Mickiewicza, później: „Mały Książę” (1980), „Jakim wyrazem bronić szczęścia ludzi” (1981), „Cesarz” (1983) wg Kapuścińskiego, „Traktat moralny” wg Miłosza (1985). Na jubileusz 10-lecia PTPT przygotował prapremierę „Misterium Płockiego” Ludwika Hieronima Morstina, napisanego w 1938 roku. 
W wielotomowej kronice Płockiego Towarzystwa Przyjaciół Teatru zachowało się kilka wpisów Boukołowskiego. Aktor z entuzjazmem przyjął powstanie stałej sceny zawodowej w mieście. „A jednak Płock jest dzielny” - napisał 22 października 1975 roku. 
Z okazji 15-lecia PTPT w 1983 roku Henryk Boukołowski i Magda Teresa Wójcik zanotowali: „Jak zwykle oddani z sercem”, życząc Towarzystwu wytrwałości. Za kilkadziesiąt spektakli wystawionych na trzeciej scenie, której byli prekursorami i wieloletnią współpracę z Płockiem, artyści otrzymali w 1988 roku Srebrną Maskę. 
Henryk Boukołowski był również aktorem filmowym. Grał m.in. w: „Nikt nie woła” Kazimierza Kutza, „Awatarze, czyli zamianie dusz” oraz „System” Janusza Majewskiego, „Kopernik” oraz „Kamienne tablice” Ewy i Czesława Petelskich, „Skardze” oraz „Wrotach Europy” Jerzego Wójcika, „Opowieściach weekendowych” Krzysztofa Zanussiego, „Wiedźmach” Jana Kidawy-Błońskiego oraz kilkudziesięciu spektaklach telewizyjnych. Miłośnicy seriali mogli go zobaczyć w „M jak miłość”. 
Henryk Boukołowski został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”. 
Aktor znakomicie interpretował utwory poetyckie: Miłosza, Gałczyńskiego, Mickiewicza. W mojej pamięci pozostanie „Wielkanoc Jana Sebastiana Bacha” (zrealizowana później przez telewizję). Niewielka widownia trzeciej płockiej sceny w klubie MPiK nagrodziła ten spektakl wielkim aplauzem. 

Lena Szatkowska
fot. achiwum PTPT