1 września nie pójdę do szkoły...

Paulina ma 16 lat. Skończyła gimnazjum i dostała się do IV LO. Jednak nie jest pewna, czy od września rozpocznie naukę. Bo Paulina jest niepełnosprawna, porusza się na wózku, a IV LO dla takich osób to bastion nie do zdobycia. Zresztą „czwarte” nie jest w Płocku niczym wyjątkowym. Zdecydowana większość szkół jest pełna barier architektonicznych, których nie jest w stanie pokonać uczeń na wózku. W przypadku szkół zawodowych żadna nie jest przystosowana dla takich osób. W ratuszu zdają sobie sprawę z problemu, jednak trochę bezradnie rozkładają ręce, bo łamanie barier nie jest proste.
Paulina jest chora na artrogrypozę. To bardzo rzadka choroba mająca swoje źródło w nieprawidłowym rozwoju płodu. Objawia się niedorozwojem mięśni, które w efekcie hamują normalne wykształcenie się stawów. Dziewczynka od dziecka jeździ na wózku. Mimo to uczęszczała do szkół ogólnodostępnych.
Mieszka ok. 20 km od Płocka i kończyła gimnazjum w Starych Proboszczewicach. Miała średnią 4,6. – Paulina przeszła w styczniu operację kręgosłupa i w drugim półroczu miała indywidualny tok nauczania. Ale wcześniej normalnie uczęszczała do szkoły. Oczywiście z moją pomocą. Zawoziłam ją do szkoły, przenosiłam z klasy do klasy, jeżeli była taka potrzeba. Po prostu z nią byłam, oczywiście nie na lekcjach – mówi mama Pauliny, Romana Brudzyńska.
Paulina tak jak wszyscy uczniowie brała udział w elektronicznym naborze do szkół ponadgimnazjalnych. Pierwszą szkołą, którą wybrała było III LO. Ale się do niego nie dostała. Znalazła się na liście przyjętych do IV LO. I tutaj zaczynają się schody, dosłownie i w przenośni. – Nie dostanie się do tej szkoły z powodu barier architektonicznych. Dziecko ma przecież prawo do nauki, ale tym sposobem to prawo mu się zabiera, bo szkoły są nieprzystosowane dla osób na wózkach– mówi rozżalona mama Pauliny.
Romana Brudzyńska chciałaby, aby Paulina miała indywidualny tok nauczania. Przynajmniej przez pierwszy rok, dopóki przechodzi rekonwalescencję po operacji. Ale tutaj pojawiają się kolejne problemy. – Dyrektor szkoły poinformował mnie, że właściwie nie ma szans, aby nauczyciele przyjeżdżali do domu. Takie zajęcia można by zorganizować w szkole, ale muszę córkę przywozić. Jestem na to gotowa, chociaż na razie mam problemy, aby sama wsadzić ją po tej operacji do auta. Wierzę jednak, że uda się znaleźć rozwiązanie i Paulina rozpocznie normalnie we wrześniu naukę– mówi Romana Brudzyńska.
O Paulinie i jej kłopotach wiedzą w ratuszowym wydziale edukacji.
– Znam tę sprawę – mówi Ewa Adasiewicz, szefowa wydziału. – Będziemy starali się ją rozwiązać. W grę wchodzi nauczanie indywidualne na terenie IV LO, ale dobrze gdyby Paulina brała udział też w lekcjach z rówieśnikami. Być może uda się, aby uczęszczała do III LO, które po modernizacji będzie przystosowane dla uczniów na wózkach. Myślę, że w ciągu kilku dni ta sprawa znajdzie swój finał. W obu jednak przypadkach mama będzie musiała Paulinie zorganizować przyjazd do szkoły.
Paulina jest przykładem tego, z jakimi trudnościami muszą się zmierzyć poruszający się na wózkach uczniowie. Płockie szkoły są dla tych osób bardzo nieprzyjazne. W stworzonym przez ratusz dokumencie „Polityka edukacyjna na lata 2009–20015” wśród słabych stron płockiej oświaty wymienia się istnienie barier architektonicznych, utrudniających dostęp do placówek oświatowych. Dobrze, że władze miasta przynajmniej uświadamiają sobie istnienie takiego problemu. Gorzej, że na jego rozwiązanie trzeba długo czekać. – Zdajemy sobie sprawę z istnienia barier – mówi Ewa Adasiewicz. – Ale ich łamanie nie jest takie proste. Dużo szkół mieści się w starych budynkach, kiedy w ogóle nie myślano o niepełnosprawnych. Dostosowanie ich do potrzeb takich osób jest często niemożliwe.
Szefowa ratuszowego wydziału edukacji mówi, że tam, gdzie to możliwe miasto będzie się starało likwidować bariery. Np. poprzez montowanie platform dla wózków, pod warunkiem, że są szerokie klatki schodowe. – Takie modernizacje wymagają środków i czasu – dodaje Ewa Adasiewicz.
Jej zdaniem idealnie byłoby, gdyby na każdym poziomie kształcenia było po kilka placówek gotowych do przyjęcia uczniów na wózkach. Jak jest dzisiaj? Mówiąc delikatnie, co najmniej źle. Wśród placówek, dla których organem prowadzącym jest miasto, najlepiej sytuacja wygląda w przedszkolach. Np. przedszkole nr 33 ma windę przystosowaną dla wózków, jest też kilka placówek w parterowych budynkach.
Ale im wyższy szczebel nauczania, tym jest gorzej. Na 15 szkół podstawowych właściwie tylko w SP 22 nie ma barier. Uczeń na wózku może też wybrać SP 1, bo mieści się w parterowym budynku. W przypadku gimnazjów tylko „ósemka” spełnia standardy. Jeśli chodzi o ogólniaki, to tutaj sytuacja jest całkiem niezła. Od lat dla uczniów na wózkach przystosowana jest Małachowianka. Przy wejściu jest platforma dla wózków, w nowej części szkoły winda. Od września taką szkołą będzie III LO. Po modernizacji zyska wejście do szkoły przystosowane dla osób niepełnosprawnych oraz windę, dzięki której będą mogli dotrzeć na każdą kondygnację w budynku. Winda jest też w nowej części Jagiellonki, ale stare skrzydło pozostaje niedostępne.
Wręcz tragiczna sytuacja jest w przypadku szkół zawodowych. W żadnej z placówek uczeń na wózku nie dałby sobie rady. – Będziemy się starali dostosować do potrzeb dzieci niepełnosprawnych co najmniej dwie szkoły podstawowe oraz gimnazjum w centrum miasta. Jeśli chodzi o szkoły zawodowe, to chyba na pierwszy ogień w łamaniu barier powinien iść Zespół Szkół Usług i Przedsiębiorczości, oferujący wykształcenie w zawodach, które mogą wykonywać osoby na wózkach – mówi Ewa Adasiewicz.
Grzegorz Szkopek
g.szkopek@tp.com.pl