Zimowi goście

Dzięki panu Jarosławowi Paciorkowi z Towarzystwa Przyrodniczego “Bocian” podajemy kolejną garść informacji o naszych ptasich ulubieńcach. Jednocześnie dziękujemy za nadsyłanie kolejnych raportów. Potwierdzają one nie tylko ogromne zainteresowanie naszym programem edukacji ekologicznej, ale są także dowodem na to, że w akcję bardzo aktywnie zaangażowane są całe społeczności szkolne.
Nasi młodzi czytelnicy spotkali ptaki, które w Polsce zjawiają się tylko zimą. Jednym z takich gości jest pluszcz, ptak wielkości kosa, jednolicie ciemnobrązowy z białą plamą na piersi i podgardlu. Gnieździ się w pobliżu rzek i potoków o szybkim nurcie, kamienistym dnie i czystej wodzie. Gniazda zakłada w szczelinach skalnych, pod nawisami brzegów, pod mostami i innymi budowlami wodnymi. Jego pożywieniem są bezkręgowce, które zbiera chodząc po dnie rzeki czy potoku, przy czym chowa się całkowicie pod wodą. Charakterystycznym zwyczajem pluszcza jest nieustanne wykonywanie “przysiadów”. Stojąc na brzegu lub kamieniu, co 2-3 sekundy ugina nogi. W Polsce występuje głównie w górach. Na Mazowszu i Podlasiu pojawia się bardzo rzadko, tylko zimą. Warunkiem ich przybycia jest przynajmniej częściowo wolny od lodu nurt umożliwiający żerowanie. Innym ptakiem, którego możemy spotykać zimą, jest myszołów włochaty. Jest to ptak drapieżny. Osiąga 50 do 60 cm długości i do 145 cm rozpiętości skrzydeł. Od pospolicie występującego u nas, zarówno w sezonie lęgowym, jak i zimą, myszołowa zwyczajnego, odróżnia go kontrastowy biało-czarny ogon, duża ciemna plama na brzuchu oraz ciemne plamy na spodniej stronie skrzydeł. Jemiołuszka wielkością i sylwetką przypomina szpaka. Różni się od niego czekoladowobrązowym ubarwieniem i czubkiem na głowie. Na skrzydłach i na końcu ogona ma kolorowe paski (żółte, czerwone, białe). Wydaje bardzo charakterystyczny głos – delikatny, przypominający dźwięk dzwoneczka trel. Gnieździ się w północnych lasach Europy, Azji i Ameryki. Gniazda buduje na drzewach. Latem jej pożywieniem są drobne owady (komary, meszki) chwytane w locie. Zimą jej obyczaje ulegają diametralnej zmianie. Pojawia się nie tylko w lasach, ale i na terenach otwartych oraz w osiedlach ludzkich. Zmianie ulega również jej dieta. Z owadów jemiołuszka przestawia się na pokarm roślinny. Odżywia się pączkami drzew (najchętniej topoli), jarzębiną i owocami jemioły (stąd jej nazwa). Najczęściej można ją obserwować w niewielkich stadkach po kilka, kilkanaście osobników. Co kilka lat zdarzają się inwazje, można wtedy zaobserwować stada liczące nawet po kilkaset osobników.
Dość częstym gościem w naszym regionie jest czeczotka (na zdjęciu obok) - mały ptak wielkości szczygła. Jej ubarwienie jest szarobrązowe z czerwoną plamką na głowie. Samce mają też czerwonawo zabarwioną pierś i kuper. Gnieździ się przede wszystkim w tundrze, lasotundrze i w tajdze. Występuje również na Wyspach Brytyjskich, na wybrzeżu Morza Północnego oraz w górach (Alpy, Sudety, Karpaty i inne). Gniazdo zakłada w dolnej części krzewu lub małego drzewka. W Polsce bardzo nielicznie gnieździ się w Tatrach i Sudetach. Znacznie częściej spotyka się ją w okresie przelotów i zimą. Podobnie jak w przypadku jemiołuszki, co kilka lat pojawia się zdecydowanie liczniej. Zimą jej pożywienie stanowią nasiona chwastów i drobne nasiona drzew, np. olszy. Największym zanotowanym przez ornitologów zgrupowaniem czeczotek w czasie tego sezonu w regionie było stado złożone z około 250 ptaków. Przebywały one w dolinie Liwca koło miejscowości Purzec pod Siedlcami.
Tyle o ptakach. Pora podsumować raporty, które dotarły do “TP” w ostatnio. Bardzo bogata dokumentacja dotarła do nas ze Szkoły Podstawowej w Maszewie Dużym. Do opisów działań dołączone są kolorowe ilustracje, wklejanki, zdjęcia i rysunki. Wykonali je: Łukasz Bluszcz, Zuzanna Wyrzykowska, Rafał Kuźnicki, Karolina Krajewska, Radosław Adamiak z klasy Ia; Krzysztof Lewandowski i Paweł Świerczewski z kl. II a, Alicja Lorenc, Paulina Łuciakiewicz z kl. Ib; Kasia Leńska (z pokazaniem ptasiej spiżarni), Marta Rogowska, Ania Krajewska, Magda Krajenta, Przemek Lisicki, Damian Krysiński (z opisem ptaków i krzyżówką o nich, Łukasz Jasiński, Karolina Falacińska), Dawid Stępkowski (z artystycznym malowidłem sikorki), Tomek Szymański, Magda Sowińska (z ptasim zadaniem matematycznym), Karolina Czubak (z ilustracjami jemiołuszki i gila) i Patrycja Kania (do opracowania dołączyła ptasi pokarm) z kl. IIb.
Dziękujemy także za opracowania nadesłane przez: Miejskie Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi nr 31 w Płocku, Szkołę Podstawową we Włókach (z dzienniczkiem obserwacji i ptasim albumem), Samorządowego Przedszkola w Bielsku (fot.1), Waldemara Dudzińskiego – studenta SGGW, Agaty Duszyńskiej z Machcina, Miejsko-Gminnego Przedszkola w Drobinie, Szkoły Podstawowej w Czermnie, Miejskiego Przedszkola nr 25 w Płocka (w własnoręcznymi rysunkami dzieci z grup “0” a i b), Koła Ekologicznego w Szkole Podstawowej w Mochowie, Szkoły Podstawowej w Zagrobie oraz Szkoły Podstawowej w Ostrowach (fot.2), której uczniowie tak napisali o wykonanych przez siebie na lekcjach techniki karmnikach: “wykorzystaliśmy do tego doniczki oraz plastikowe butelki,które przecinaliśmy na jednej trzeciej wysokości. W dnie butelek pan konserwator wypalał dziurki, przez które przewlekaliśmy sznurki. Następnie doniczki i butelki napełnialiśmy tłuszczem, w którym zatopiliśmy ziarno. Wykonane karmniki przypadły do smaku naszym podopiecznym, ponieważ pod koniec stycznia niewiele jedzenia w nich pozostało”. A oto przecież w całym konkursie nam chodzi – żeby ptaki mogły brać udział w prawdziwych ptasich ucztach..
(eg)