Z zielonej wyspy

Od połowy października sklepy zaopatrują się w duże, pomarańczowe dynie oraz upiorne przebrania dla dzieci. Bowiem zbliża się Halloween. Pod względem językowym Halloween przynależy do chrześcijaństwa, bo angielskie All Hallows’Eve znaczy „wigilia Wszystkich Świętych”. W odległym średniowieczu w noc z 31 października na 1 listopada mnisi w klasztorach rozpoczynali modły za dusze zmarłych. Jednak irlandzkie Halloween nie przynależy do chrześcijaństwa, gdyż wywodzi się z celtyckiego święta Samhain. Irlandczycy wierzyli, że na przełomie października i listopada duchy wracają na ziemię i próbują wcielić się w osoby żyjące. Chcąc temu zapobiec, gaszono domowe paleniska i przebierano się za żebraków, bądź upiory. Z biegiem czasu i to święto „schrystianizowano” (choć powierzchownie), a po przeniesieniu przez irlandzkich imigrantów do Stanów Zjednoczonych Ameryki skomercjalizowano, co ostatecznie pozbawiło je jakichkolwiek odniesień religijnych. Podobno jeszcze na początku XX wieku w Irlandii był zwyczaj spożywania w Halloween ziemniaczano-jarmużowego puree. Uczestnicząc bądź dystansując się od irlandzkiej „upiornej” tradycji, może warto spróbować ich „zielonego” puree, gdyż jest strasznie zdrowe i okropnie dobre.

Puree ziemniaczane z jarmużem

Skład:

 750 g mączystych ziemniaków;
 150 g liści jarmużu;
 1 mała cebulka;
 3 łyżki masła;
 100 ml mleka;
 1 małe jajko;
 1 łyżka tartego, twardego sera typu parmezan.

Wykonanie:
Ziemniaki obieramy, kroimy na mniejsze kawałki i gotujemy około 25 minut w osolonej wodzie. Liście jarmużu starannie płuczemy, kroimy w paski i blanszujemy w osolonym wrzątku przez 5 minut. Na małej patelni rozgrzewamy łyżkę masła. Obieramy cebulę i drobno kroimy. Na patelni krótko przesmażamy pokrojoną cebulę i jarmuż. Odcedzamy ziemniaki, po czym krótko je odparowujemy. Następnie przeciskamy przez praskę. Podgrzewamy mleko i rozpuszczamy w nim pozostałe dwie łyżki masła. Mleko z masłem wlewamy do ziemniaków i dokładnie mieszamy. W dalszej kolejności dodajemy jajko i przesmażony jarmuż. Całość mieszamy i przekładamy do naczynia żaroodpornego wysmarowanego tłuszczem. Posypujemy puree serem i zapiekamy przez 10 minut w piekarniku rozgrzanym do 200 st. C.
Puree ziemniaczane z jarmużem jest doskonałym dodatkiem do klasycznego gulaszu z wołowiny.

W trakcie II wojny światowej japoński lekarz wojskowy Niro Endo, w trosce o zdrowie swojej rodziny, wzbogacał ich codzienną dietę w soki własnej produkcji. Przygotowywał je z liści różnych zielonych warzyw, które traktowano jako odpadki. W ten sposób powstał japoński napój aojiru, ulubiony przez osoby prowadzące zdrowy tryb życia. Po wojnie doktor Endo postanowił zbadać skład swojego soku i jego właściwości zdrowotne. Wówczas dowiódł, że najwartościowszym składnikiem aojiru był jarmuż. Roślinie tej następnie poświęcił 40 książek i wiele artykułów, przekonując, że jest to najzdrowsza roślina naszego globu. Pewnie się nie mylił, skoro sam dożył 92 lat.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński