Wybitni absolwenci Małachowianki

Hieronim Napoleon Bońkowski – wychowawca dzieci Adama Mickiewicza, August Schultz – Jussuf Aga – jeden z dowódców armii egipskiej, Ludwik Orpiszewski – uczestnik ataku na Belweder w 1830 r., ks. bp Karol Gustaw Manitius – superintendent generalny (biskup krajowy) Kościoła Ewangelicko – Augsburskiego, Wincenty Rapacki – aktor, reżyser, dyrektor teatru – to tylko niektórzy z uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. Marszałka Stanisława Małachowskiego. Książnica Płocka przedstawia sylwetki zasłużonych absolwentów 830-letniego liceum na kolejnej wystawie z cyklu Pamięć musi trwać.
Cykl wystaw pod wspólnym hasłem „Pamięć musi trwać...” opowiada o losach miasta poprzez przybliżenia dzieła wybitnych płocczan działających na rzecz społeczności płockiej na przestrzeni dziejów. Były ekspozycje poświęcone rodzinom: Rościszowskich, Betleyów, Macieszów, Płoskich, Lutyńskich, o bohaterskich powstańcach warszawskich czy obrońcach granic z 1920 i 1939 roku, artystach skupionych w przedwojennym Klubie Artystycznym Płocczan, wychowankach Liceum Ogólnokształcącego im. Wł. Jagiełły. Jedenasta wystawa poświęcona jest historii Liceum Ogólnokształcącego im. Marszałka Stanisława Małachowskiego, najstarszej szkoły w Polsce, której losy pokazane zostały poprzez sylwetki wielu wybitnych Polaków – absolwentów i nauczycieli. Wśród najbardziej znanych wykładowców byli m. in.: św. Andrzej Bobola, Jan Chrzciel Albertrandi, Ignacy Nagurczewski, Kajetan Morykoni, Wojciech Szweykowski, Julian Zawodziński, Augustyn Żdżarski, Stefan Rutski, Henryk Pniewski.
Na ekspozycji wykorzystano materiały ze zbiorów: Liceum Ogólnokształcącego im. Marsz. Stanisława Małachowskiego w Płocku, Biblioteki im. Zielińskich TNP, Muzeum Mazowieckiego oraz ze zbiorów prywatnych Stanisława Płuciennika i Jana Waćkowskiego. Autorki wystawy: Ewa Luma i Ewa Lilianna Matusiak, dokonując wyboru postaci, postanowiły przedstawić te postacie, które już odeszły.
Zwiedzanie można zacząć od najstarszego absolwenta, urodzonego w 1738 roku Józefa Hermana Osińskiego – pedagoga, autora i tłumacza wielu prac z fizyki, chemii oraz metalurgii, nazywanego pierwszym polskim elektrykiem, potem – rektora Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej i profesora. Barwny życiorys miał August Schultz – Jussuf Aga (1798-1853), który brał udział w powstaniu listopadowym, kierując robotami przy fortyfikacji Modlina.
Po powstaniu znalazł się na emigracji. W 1832 r. wysłano go do Egiptu, celem formowania tam legionów polskich, co się nie powiodło. Zaciągnął się natomiast do tamtejszej armii i od 1835 r. jako Jussuf Aga dowodził wojskami inżynieryjnymi armii egipskiej, odnosząc duże sukcesy. Wykonane w Syrii pod jego kierunkiem fortyfikacje były tak dobre, że jeszcze w czasie I wojny światowej okazały się przydatne walczącym tam wojskom. Prowadził również badania geologiczne w Libanie, gdzie odkrył pokłady węgla. Od 1852 r. mieszkał na stałe w Kairze, gdzie zmarł rok później. Inny powstaniec, Hieronim Napoleon Bońkowski (1807-1886), jako pierwszy został zapisany na specjalnej tablicy honorowej w sali popisowej szkoły. Wzorowy uczeń, został wybitnym znawcą języków słowiańskich i historii Słowiańszczyzny. Przyjaźnił się z Sewerynem Goszczyńskim i Adamem Mickiewiczem, przez pewien czas ucząc i wychowując dzieci Wieszcza. Znakomitym uczonym został także Marian Kowalski – astronom i geograf, który w 1869 r. sformułował teorię ruchu obrotowego Galaktyki.
Jednym z najbardziej znanych absolwentów był bez wątpienia Ignacy Mościcki – prezydent II Rzeczypospolitej, chemik, profesor Politechniki Lwowskiej. Warto też przypomnieć postać współtwórcy Biblioteki Narodowej i jej dyrektora w latach 1928-1937, historyka literatury Stefana Dembego oraz księdza Idziego Benedykta Radziszewskiego, rektora Akademii Duchownej w Petersburgu i pierwszego rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Do uczniów Małachowianki należeli również: powieściopisarz i dziennikarz Michał Synoradzki, autor książek Baśń o Madeju rozbójniku i Nowe przygody Tomcia Palucha, wybitny chirurg, działacz niepodległościowy, organizator życia kulturalnego i społecznego Polonii w Brazylii – Szymon Kossobudzki, wybitny lekarz, wieloletni rektor Akademii Medycznej w Warszawie, pionier medycyny społecznej w Polsce – Marcin Kacprzak, czy jeden z najwybitniejszych botaników polskich Piotr Paweł Wiśniewski. W annałach historii zapisali się: Jan Zygmunt Jakubowski, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, więzień Oświęcimia i Buchenwaldu, Jan Zumbach, podpułkownik lotnictwa, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., pilot RAF, uczestnik bitwy o Anglię, dowódca polskiego skrzydła i słynnego Dywizjonu 303, zmarły w 2000 roku Leon Śliwiński, artysta malarz, doktor Honoris Causa Universitad Interamericana de Ciencias Humanisticana w USA. Wystawa uhonorowała także wieloletniego prezesa Towarzystwa Naukowego Płockiego, jednego z najbardziej zasłużonych płocczan, prawnika, doktora Jakuba Chojnackiego.
Oprawę plastyczną wystawy przygotowały: Magdalena Kacperska i Dorota Zalewska.     (lesz)