Wróćmy nad jeziora

Rozległy obszar Pojezierza Gostynińskiego to doskonałe miejsce na uprawianie aktywnej turystyki wodnej – kajakarstwa i żeglarstwa. To tereny bogate w ośrodki wczasowe, gospodarstwa agroturystyczne i stanice wodne. Swój raj mają tu również wędkarze, bowiem w okolicznych jeziorach nie brakuje szczupaków, sandaczy, okoni, a nawet sumów. Pojezierze Gostynińskie to jeden z najpiękniejszych fragmentów Mazowsza, teren ciekawy pod względem geograficznym, przyrodniczym i kulturowym. Spotkać tu można unikalne w skali kraju rezerwaty przyrody, uroczo meandrujące pośród wzniesień porośniętych dziewiczymi lasami rzeki, zabytki architektury i pamiątki przeszłości. Głównymi atrakcjami tego terenu są oczywiście jeziora, które w połączeniu z urozmaiconą rzeźbą terenu tworzą region niepowtarzalny w skali kraju. Jest to wynikiem procesów, jakie miały tu miejsce od kilkunastu tysięcy lat. Szczególnie epoka lodowcowa pozostawiła tu po sobie piętno w postaci pięknego pojezierza, będącego częścią pasa pojezierzy Polski Północnej.

W królestwie
kormoranów
Aby chronić tutejsze walory przyrodnicze część pojezierza włączona została w system ochrony Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. To jeden z najpiękniejszych i najbardziej wartościowych tego typu parków w Polsce. Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy jest szczególnie interesujący ze względu na tereny idealnie nadające się do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej i konnej, w czasie której istnieje możliwość kontaktu z przyrodą Parku, w tym m.in. z przedstawicielami fauny: czarnym bocianem, jastrzębiem, kormoranem, czaplą siwą, bobrem, jeleniem czy sarną.
Magnesem przyciągającym turystów są jednak przede wszystkim jeziora. Znajduje się tutaj kilkanaście dużych i kilkadziesiąt małych jezior. Najbardziej atrakcyjnymi dla różnych form wypoczynku i rekreacji spośród nich są: Lucieńskie, Białe, Sumino, Drzesno, Gościąż i Przytomne. Największym jeziorem jest Jezioro Lucieńskie, które zajmuje powierzchnię ponad 200 ha. Obszar jeziora jest najlepiej zagospodarowanym pod względem turystycznym i wypoczynkowym terenem ziemi gostynińskiej. Znajduje tu się szereg ośrodków wypoczynkowych (z kortami tenisowymi, boiskami do gier i zabaw, przystanią żeglarską, wypożyczalnią sprzętu pływającego), pól namiotowych, kolonii domków letniskowych oraz rozwinięta sieć punktów gastronomicznych. Jest to obszar najchętniej odwiedzany przez turystów. Łącznie znajduje się tutaj ponad 1500 miejsc noclegowych, w tym 252 całoroczne. Organizowane są tu liczne imprezy kulturalne i sportowe nawet o zasięgu krajowym. Usytuowany jest tu m.in. ośrodek wypoczynkowy Kancelarii Prezydenta Rzeczpospolitej. W niewielkiej odległości od jeziora Lucieńskiego znajduje się kolejny z dużych zbiorników wodnych – jezioro Białe o powierzchni ponad 15 ha. Jezioro charakteryzuje się bardzo korzystną dostępnością brzegową i czystą wodą. Jest to wprost wymarzony teren dla turystów szukających ciszy i spokoju. Ze względu na bogactwo ryb jezioro Białe jest szczególnie cenione wśród wędkarzy. W bezpośrednim sąsiedztwie jeziora Białego znajdują się dwa niewielkie jeziora: Drzesno (13,7 ha powierzchni) i Sumino (35,6 ha). Oba położone są w malowniczych zagłębieniach. W sąsiedztwie jezior, na zalesionych wzniesieniach i otwartych przestrzeniach występują idealne warunki pod budowę domków letniskowych. Istnieją tu również potencjalne możliwości rozwoju agroturystyki, będącej formą wypoczynku w wiejskich zabudowaniach miejscowych rolników. Jest ona szczególną atrakcją dla ludności dużych miast. Położone nieopodal miejscowości Krzywie, w zachodniej części ziemi gostynińskiej, jezioro Przytomne (36,6 ha powierzchni) należy do najbardziej atrakcyjnych zbiorników wodnych ziemi gostynińskiej. Odznacza się dobrą dostępnością brzegową i czystą wodą. Północna część jeziora graniczy z obszarem Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Podobnymi walorami charakteryzuje się leżące nieopodal jezioro Gościąż. Choć mniejsze, jest jednak równie chętnie odwiedzane przez wypoczywających. Uzupełnianiem atrakcyjności przyrodniczej jest szlak kajakowy rzeki Skrwy Lewej. Podnosi ją fakt, że Skrwa Lewa stanowi połączenie wodne Jeziora Lucieńskiego ze Zbiornikiem Włocławskim.
W czasie wędrówek po Ziemi Gostynińskiej godna polecenia jest niepowtarzalna forma polodowcowa tzw. Oz Gostyniński. Oz wykształcony jako wał, ciągnie się wzdłuż rzeki Skrwy na długości 14 km. Forma ta została objęta ochroną rezerwatową. Zapleczem dla odwiedzających te tereny turystów jest 20-tysięczny Gostynin. Najważniejszymi walorami środowiska przyrodniczego w mieście (otoczonym przez około 60 jezior) są tereny leśne oraz doliny rzeczne wspomnianej Skrwy Lewej i Osetnicy z występującymi w ich obrębie naturalnymi i sztucznymi zbiornikami wodnymi. W bezpośrednim sąsiedztwie miasta znajdują się niewielkie, kilkuhektarowe jeziora: Kocioł, Czarne, Bratoszewo, Przy Zamku i Wałęsy (sic!). W Gostyninie znajduje się około 70 miejsc noclegowych całorocznych i 130 miejsc sezonowych.

Raj dla wędkarzy
Wspaniałe warunki do uprawiania sportów wodnych turysta znajdzie na Ziemi Płockiej. Znajduje się tutaj kilkanaście dużych i kilkadziesiąt małych jezior. To tu znaleźć można największe na Mazowszu, bo zajmujące aż 350 ha powierzchni, Jezioro Zdworskie. Dookoła położone są wsie: Matyldów, Koszelówka, Zofiówka i Zdwórz. Jezioro charakteryzuje się wprawdzie małą przezroczystością wody, ale także malowniczym, dość szerokim pasem roślinności wynurzonej, porastającej ponad 90 % linii brzegowej. Znacznie mniejsze, bo zajmujące 45 ha, jest Jezioro Górskie, położone przy trasie Płock-Gostynin. Jezioro podzielone jest na dwie części wyspą o powierzchni 0,4 ha. Jezioro to z kolei jest bardzo przezroczyste, nie ma roślinności wynurzonej, ale większą część dna porastają podwodne łąki. Górskie łączy się wąskim przesmykiem z Jeziorem Ciechomickim (47 ha). Na obrzeżach położone są wsie: Grabina, Zaździerz, Nowe Rumunki. Warto jeszcze wspomnieć o położonym po drugiej stronie Wisły bardzo przezroczystym jeziorze Białobrzegi (10 ha) w gminie Bodzanów.
W łąckich jeziorach nie brakuje ryb. W Jeziorze Zdworskim wędkowanie jest możliwe z licznych pomostów bądź z łodzi, które można wypożyczyć w wielu ośrodkach wypoczynkowych zlokalizowanych nad jeziorem. Zbiornik obfituje w sandacze, węgorze. Sporo jest także szczupaków, leszczy, płoci, karasi, karpi, okoni i uklei. Jezioro Górskie stanowi doskonałe łowisko szczupaka, lina, karpia, karasia, płoci i leszcza. W Ciechomickim wędkarze znajdą ponadto tołpygi i amury. W Białobrzegach wędkowanie jest możliwe na całej długości linii brzegowej, a na wędkę można złapać na przykład lina czy karasia. Dzięki starorzeczom, jeziorom i zalewom miłośnicy wędkowania, którzy dotrą nad wody Ziemi Płockiej i Gostynińskiej, z pewnością nie będą narzekać na nudę.
Pisząc o Ziemi Płockiej warto jeszcze wspomnieć o szlaku kajakowym rzeki Skrwy Prawej (prawym dopływie Wisły między Narwią i Drwęcą) na trasie Brudzeń Duży – Murzynowo. Trasa przebiega przez Brudzeński Park Krajobrazowy, wodniakom ukazuje się różnorodny krajobraz z meandrującą rzeką o wysokim brzegu. Z wysokich i stromych skarp (do 45 stopni) rozciągają się widoki na wodne tafle, rzeczną dolinę i jej tarasy, lasy, zarośla i łąki. O pięknie krajobrazu w dużej mierze decydują liczne zakola, roztoki i łuki, które tworzy rzeka. Skrwa Prawa wraz z Wisłą jest akwenem – ostoją znacznej liczby gatunków ryb oraz wymarzonym terenem do uprawiania wędkarstwa; występuje tu leszcz, płoć, krąp, szczupak, sandacz, sum, lin. Szczególnie licznie ryby pojawiają się w strefie cofkowej Skrwy Prawej, wykorzystując bogactwo pokarmu oraz zróżnicowane warunki morfologii zatopionego koryta.
Na rozległych akwenach Ziemi Płockiej jest i miejsce dla żeglarzy, którzy mogą się szkolić w stanicy żeglarskiej w Murzynowie przy ujściu Skrwy Prawej do Wisły oraz w stanicy wodnej „Morka” na Wiśle w Płocku, gdzie organizowane są regaty żeglarskie i rejsy po Wiśle, najważniejszej z polskich rzek.

Elżbieta Grzybowska