Wielki jubileusz Kasztelanki. 40 lat minęło...

Rozmowa Jadwigą Chojnacką, kierownikiem Ludowego Zespołu Artystycznego Kasztelanka Sierpc, instruktorką tańca ludowego.

W tym roku LZA Kasztelanka świętuje jubileusz 40-lecia działalności. Od 2001 roku jest pani kierownikiem zespołu, niemniej już od 1993 roku pracowała pani z zespołem jako instruktor tańca  i choreograf. Wracając do początków zespołu, tak naprawdę wszystko zaczęło się od kilku osób i programu „Wesele Sierpeckie”.

Pierwsze wzmianki o zespole ludowym w Sierpcu i okolicach pochodzą z lat 70-tych ubiegłego stulecia, kiedy grupa pasjonatów muzyki i tańca przygotowała oparty na dawnych zwyczajach i obrzędach program „Wesele Sierpeckie”. Jednak po kilku latach zespół zawiesił działalność. We wrześniu 1984 podjęto pierwsze działania utworzenia zespołu ludowego. Pierwsze próby odbywały się w ówczesnym powiatowym Domu Kultury w Sierpcu. Premiera pierwszego programu odbyła się 24 maja 1985 roku z okazji Dnia Działacza Kultury. Sierpecka publiczność mogła podziwiać poloneza kontuszowego, tańce kaszubskie, kujawiaka z oberkiem oraz wysłuchać pieśni ludowych z rejonu Mazowsza.

Pomysł na szczęście został podjęty i był rozwijany przez sierpeckich miłośników folkloru, tańca i muzyki.

Pierwszym choreografem i kierownikiem zespołu był Roman Bilski, który założył zespół we współpracy z Wojciechem Wiśniewskim, który do 1992 roku był dyrektorem Domu Kultury. Z zespołem współpracowali Jerzy Okoń - instruktor d.s. muzyki oraz kierownik i założyciel Kapeli Ludowej „Kasztelanka”, Grzegorz Miedziński - akompaniator zespołu, Barbara Okoń odpowiedzialna za przygotowanie wokalne zespołu, chóru i przyśpiewek ludowych.

Trzeba podkreślić, że praca z zespołem rozwijała się w szybkim tempie.

Uczniowie szkół średnich, osoby pracujące w Sierpcu i okolicach, z wielką ochotą uczęszczali na zajęcia taneczne i wokalne w sierpeckim Domu Kultury. Rozpoczęła się intensywna praca nad nowymi programami tanecznymi, suitą tańców i przyśpiewek kaszubskich, suitą tańców i przyśpiewek rzeszowskich, kujawiakiem z oberkiem oraz przyśpiewkami z rejonu Mazowsza. Dzięki przychylności ówczesnej Rady Miejskiej oraz staraniom Romana Bilskiego i Wojciecha Wiśniewskiego pozyskano środki na zakup kostiumów ludowych, które do dzisiaj służą zespołowi. W ciągu pierwszych pięciu latach pracy zespól rozwijał swoje umiejętności dzięki współpracy z tak znakomitymi choreografami i muzykami jak: Alicja Haszczak - znawczyni folkloru rzeszowskiego, Janina Kalicińska- specjalista od tańców regionu Krakowiaków Wschodnich, Daniela Nawrocka - znawczyni folkloru łowickiego i Dariusz Nawrocki - choreograf i znawca folkloru łowickiego i opoczyńskiego.

Kasztelanka bardzo szybko wystartowała z występami przed publicznością ogólnopolską, która były przyjmowane z wielkim aplauzem.

Zespół uczestniczył w licznych konkursach, przeglądach, ważnych uroczystościach, koncertach. W maju 1987 roku Kasztelanka wzięła udział w przeglądzie weryfikacyjnym w Ciechocinku, nabywając uprawnienia do popularyzacji kultury ludowej nie tylko w Polsce, ale i poza jej granicami. Od tej daty Zespół Pieśni i Tańca Sierpeckiego Domu Kultury przyjął oficjalną nazwę Ludowy Zespół Artystyczny Kasztelanka. Dzięki uzyskanej weryfikacji zespół mógł odbyć swoją pierwszą podróż zagraniczną do Turcji. Niestety, w roku 1991 działalność koncertowa zespołu ustała. Przez prawie dwuletni okres stagnacji zespołu, działała nieprzerwanie Kapela Ludowa „Kasztelanka”, której kapelmistrzem był Jerzy Okoń grający na flecie poprzecznym. W kapeli grali Krzysztof Pająk - akordeon, Andrzej Wojciechowski - kontrabas, Andrzej Wojtas - klarnet, Alojzy Niewiadomski - skrzypce, Andrzej Kuminkiewicz – trąbka. Kapela ludowa brała czynny udział w koncertach, konkursach kapel ludowych i przeglądach, mimo zawieszonej chwilowo działalności zespołu.

Przełomowy był rok 1992.

W 1992 roku dyrektor Sierpeckiego Domu Kultury Barbra Okoń podjęła starania o  wznowienie pełnej działalności LZA „Kasztelanka”. We wrześniu 1993 roku obowiązki choreografa i kierownika zespołu przyjął Robert Chojnacki przy współpracy ze mną. Pierwszy koncert Kasztelanka przygotowała z okazji 75 rocznicy Odzyskania Niepodległości przez Polskę, w niespełna dwa miesiące od rozpoczęciu prób. Zaczęliśmy intensywnie pracować nad nowymi programami i przygotowaniem do udziału w Festiwalu w Kielcach, gdzie w lipcu 1994 roku Kasztelanka zdobyła „Brązową Jodłę” (XXI Festiwalu Kultury Młodzieży Szkolnej Kielce 1994). Kolejny był występ na  Międzynarodowym Festiwalu Folkloru w Strzegomiu w roku 1994 i 1995. Rok 1994 był ważnym rokiem dla zespołu, gdyż oprócz nagrody w Kielcach zespół zdobył wyróżnienie w Konfrontacjach Folklorystycznych w Płocku (listopad 1994 r.) oraz I miejsce w plebiscycie publiczności programu TV „Tęczowy MUSIC BOX”. Przygotowane zostały nowe programy taneczne i wokalne. Tradycyjnie koncerty rozpoczynały się od Poloneza Sierpeckiego, skomponowanego przez kapelmistrza kapeli Jerzego Okonia do tekstu Barbary Okoń.

W tym też czasie zaprosiliście państwo do współpracy choreografów i specjalistów od poszczególnych regionów. Leonarda Sobieraja, który poprowadził konsultacje dotyczące tańców narodowych, poloneza i mazura, Tadeusza Ingwerta, który opracował choreografię tańców rzeszowskich. Nowe wyzwanie dla Kasztelanki przyniósł rok 1996.

Zostaliśmy wtedy gospodarzem Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego KASZTELANIA. Przez kilkanaście lat Kasztelanka gościła zespoły folklorystyczne z różnych stron świata, co zaowocowało corocznymi wyjazdami zespołu na festiwale do różnych krajów Europy i Azji.

Poszerzono program artystyczny zespołu i wprowadzono nowy region - opoczyński, przygotowany przez panią we współpracy z choreografem Dariuszem Nawrockim – znawcą folkloru opoczyńskiego.

Tak, to był kolejny wprowadzony element programowy. Pod koniec lat 90-tych zespół zaczął promować folklor w trakcie koncertów Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Ważnym wydarzeniem dla zespołu był udział we mszy świętej koncelebrowanej przez papieża Jana Pawła II w Bydgoszczy. Lata 2001 - 2012 były dla zespołu latami ciężkiej pracy i wyzwań, utrwalania i doskonalenia dotychczasowych programów oraz nauki nowych tańców, przyśpiewek i pieśni ludowych. W tym czasie (2009 rok) powstało też Stowarzyszenie Przyjaciół Ludowego Zespołu Artystycznego Kasztelanka.

Zatrzymamy się na chwilę przy ważnym też dla zespołu roku 2012.

Tak ważnym, bo w roku 2012 Kasztelanka uroczyście rozpoczęła koncert inauguracyjny w otwieranym po remoncie Centrum Kultury i Sztuki w Sierpcu. Dla zespołu było to szczególnie ważne ze względu na nową, przestrzenną salę prób, garderobę, salę muzyczną dla kapeli.

Pani pasja i ciągle nowe pomysły mają przełożenie na wprowadzanie kolejnych elementów do repertuaru.

Tak kolejne to tańce lubelskie. Na moje zaproszenie nową choreografię tańców lubelskich przygotowała Monika Pacek z Lublina, instruktor tańca i choreograf zespołu pieśni i tańca Lublin. Zakupione zostały nowe stroje lubelskie oraz stroje górali Beskidu Żywieckiego. W końcu po kilkunastu latach działalności zespół mógł pokazać się w zupełnie innych i nowych strojach.

Kolejna nowość to tańce śląskie i folklor podlaski.

W 2017 zorganizowaliśmy warsztaty taneczne dla młodszych grup z tańców śląskich, poprowadzone przez instruktorkę tańca i choreografkę Mirosławę Kieloch - znawczynię tańców śląskich z Nowej Rudy. Wprowadzone do programu rekwizyty, taniec z miotłą, zabawy i przyśpiewki śląskie spodobały się najmłodszym tancerzom Kasztelanki i z ogromną radością prezentują je na scenie do chwili obecnej.

Ważne dla zespołu projekty realizowane były także w kolejnych latach.

To m.in.  program ETNOPOLSKA 2021. Stowarzyszenie złożyło wniosek do Narodowego Centrum Kultury. Pozyskane środki przeznaczyliśmy na zakup 30 kompletów strojów Górali Beskidu Śląskiego oraz nowe kierpce dla tancerzy. Dzięki pięknym strojom Kasztelanka mogła w końcu zaprezentować na scenie nowy program artystyczny tańców, zabaw i przyśpiewek z regionu Beskidu Śląskiego. W tym samym roku  Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek i pozyskało fundusze ze środków  budżetu Województwa Mazowieckiego na projekt KULTURA ŁĄCZY POKOLENIA. W wielkim Polonezie wielopokoleniowym wystąpiły cztery pokolenia tancerzy -  ponad 80 osób. Podsumowaniem projektu było wydanie nowego folderu i publikacji Kasztelanki zawierającej historię zespołu, koncertów, wyjazdów i uczestnictwo w festiwalach folklorystycznych. W roku 2022 Stowarzyszenie złożyło wniosek do Urzędu Marszałkowskiego na realizację projektu „Kasztelanka dla Sierpca w 700 rocznicę lokacji miasta”.  W roku 2023 realizowaliśmy projekt -  Kultura łączy pokolenia „W Kurpiowskim rytmie!”. W minionym roku w ramach projektu z Narodowego Centrum Kultury ETNOPOLSKA zakupiliśmy 10 kompletów strojów kurpiowskich oraz 32 par obuwia scenicznego dla dwóch grup. Otrzymaliśmy również dofinansowanie ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego na realizację zadania „Kasztelanka na szlakach Kultury Mazowsza.

Jubileuszowe obchody odbędą się w maju. Wkrótce przedstawimy kalendarz wydarzeń. Na podsumowanie zapytam o to, co jest najbardziej wzruszającym momentem podczas koncertów?

 Podziękowania ze strony publiczności, to najbardziej wzruszające momenty dla członków zespołu, dla mnie. Miło patrzeć, jak tancerze bawią się na scenie tańcem, śpiewem, a publiczność nagradza gromkimi brawami i prosi o kolejne występy.

Dziękuje za rozmowę

Fot. archiwum LZA Kasztelanki