W 100. rocznicę odznaczenia Płocka Krzyżem Walecznych. Wznoszę toast na cześć miasta

Obrona Płocka (18-19 sierpnia 1920 roku) i wyparcie bolszewików odbiły się echem w prasie lokalnej i ogólnopolskiej. W niecały rok od tamtych wydarzeń, zaraz po imieninach Marszałka Józefa Piłsudskiego, miasto żyło przygotowaniami do jego wizyty i dekoracji nowo ustanowionym odznaczeniem wojskowym – Krzyżem Walecznych. Główna uroczystość odbyła się 10 kwietnia 1921 roku na Placu Floriańskim (dzisiejszy Plac Obrońców Warszawy). 

Najsłynniejsza fotografia wykonana podczas wręczania odznaczeń uwieczniła moment dekorowania obrońców miasta przez Marszałka Józefa Piłsudskiego. Żołnierze i cywile stoją na tle cerkwi prawosławnej. Wyróżnia się wśród nich pani w dużym jasnym kapeluszu. To Marcelina Rościszewska, komendantka Służby Narodowej Kobiet, przełożona I Gimnazjum Żeńskiego, które podczas walki z bolszewikami zamieniono na szpital i „kuchnię dla dożywiania żołnierzy w okopach”. Dzień wizyty Piłsudskiego w Płocku odnotowała w pamiętniku:
„Słońce potokami złotych promieni zalewało zbocza Gór Tumskich. Chorągwie i sztandary łopotały na wiosennym wietrze. Odświętnie przystrojone tłumy stały w radosnym podnieceniu. Co chwila jak iskra – biegła wiadomość wśród ludzi: jedzie, już jedzie. Wreszcie około godziny 10-tej ukazał się od strony Radziwia samochód wiozący Naczelnika Państwa. Komendant miał na sobie mundur Marszałka Polski i gwiazdę Legii Honorowej. Gdy przejechali most na Wiśle, orkiestra zagrała Hymn narodowy. Wojsko prezentowało broń, a komendant placu złożył raport”. Kapitan Przyłuski powitał Marszałka chlebem i solą, a Rościszewska wręczyła mu bukiet białych bzów. 
Z Placu Floriańskiego Piłsudski pojechał do katedry. „Tłumy wiwatowały. Marszałek uśmiechnął się łagodnie do dziatwy szkolnej, która stojąc wzdłuż ulic entuzjastycznie wznosiła okrzyki. Po tych ceremoniach udał się do katedry oddać cześć Stwórcy i pokłonić się prochom królów – Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego. Za nim podążyła jego świta, generałowie: Rozwadowski, Sikorski, Iwaszkiewicz, Osikowski i pułkownik Wieniawa-Długoszewski oraz wielu innych. Szwadron szwoleżerów tworzył straż honorową” - pisze Marcelina Rościszewska. 
Jak ustalił historyk Grzegorz Gołębiewski, początkowo do Płocka miał przyjechać były szef sztabu Naczelnego Wodza gen. Tadeusz Rozwadowski, ale na 4 dni przed uroczystością z Warszawy dotarła informacja, że w ceremonii weźmie udział sam Marszałek. 

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego .
Działamy i piszemy dla Ciebie.  W czasie utrudnionego dostępu do punktu sprzedaży gazet pomóż nam przetrwać pandemię koronawirusa.

Lena Szatkowska
fot. MMP/CAW