Towarzystwo Naukowe Płockie ogłosiło program obchodów 200-lecia

Główne wydarzenia będą miały miejsce 5 i 6 czerwca. TNP zaprosi wtedy na Ogólnopolską Konferencję „Społeczny ruch naukowy w procesie zmian” i uroczystą jubileuszową kolację. Dzień później – dwieście cennych obiektów ze zbiorów TNP zostanie pokazanych na specjalnej wystawie. O przygotowaniach, wydarzeniach specjalnych i nowych wydawnictwach opowiadał prezes TNP Zbigniew Kruszewski, podczas spotkania inaugurującego obchody 200-lecia najstarszego towarzystwa naukowego w Polsce.

Towarzystwo Naukowe Płockie istnieje od 3 czerwca 1820 roku. Zostało utworzone przy Szkole Wojewódzkiej Płockiej (obecnie LO im. Marszałka Stanisława Małachowskiego). Jego pierwszym prezesem został ówczesny biskup płocki i senator RP Adam Prażmowski, sekretarzem – rektor szkoły Kajetan Morykoni, a opiekunami byli: Stanisław Kostka Potocki, Stanisław Staszic, Julian Ursyn Niemcewicz, dyrektor Biblioteki Publicznej w Warszawie Bogumił Linde i rektor Uniwersytetu Warszawskiego Wojciech Szwejkowski. W pierwszym Statucie wskazano zadania, jakie Towarzystwo powinno zrealizować. Za główny cel postawiono: zebranie i opisanie dokładnego obrazu Województwa Płockiego. Zgromadzony w wyniku badań regionalnych zasób stał się zaczątkiem dla powołanego rok później muzeum (dziś Muzeum Mazowieckie).
Pierwszy okres działalności TNP zamyka upadek powstania listopadowego. Towarzystwo zostało reaktywowane dopiero w 1907 roku. Prezesem wybrano lekarza Aleksandra Macieszę. Pierwszym wiceprezesem - ks. prałata Antoniego Juliana Nowowiejskiego, autora fundamentalnego dzieła „Płock. Monografia historyczna” (1917). Po wybuchu II wojny światowej prace zostały zawieszone. W 1945 roku TNP wznowiło działalność. Obecnie liczy 335 członków zwyczajnych i 8 honorowych (Władysław Broniewski, Aleksander Gieysztor, Tadeusz Kotarbiński, Michał Kleiber). Jego siedzibą jest XV-wieczna zabytkowa kanonia, która znajduje się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

200 artefaktów na dwusetlecie
– W roku jubileuszowym chcemy pokazać, jak towarzystwo było potrzebne temu miastu, a miasto Towarzystwu – powiedział Zbigniew Kruszewski. Przedstawił najważniejsze wydarzenia, które będą częścią obchodów jubileuszowych. Rozpocznie je 5 marca promocja książki „Ludzie TNP. Słownik biograficzny (1820-2020)”. W kwietniu zobaczymy wystawę „Osiągnięcia TNP”. W maju zaplanowano premierę wydawnictwa „Zbiory specjalne Towarzystwa Naukowego Płockiego – tom I. Najstarsze manuskrypty (IX-XVIII w.) i inkunabuły”.
W piątek 5 czerwca od godz. 10.00 potrwa Ogólnopolska Konferencja „Społeczny ruch naukowy w procesie zmian”, współorganizowana przez Radę Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. O 19.00 rozpocznie się uroczysta jubileuszowa kolacja w Hotelu Tumskim. W sobotę natomiast oficjalnej prezentacji hymnu TNP dokona zespół kameralny POKiS-u. Poznamy Medal 200-lecia TNP, a podczas wystawy „Dwieście artefaktów na dwusetlecie Towarzystwa Naukowego Płockiego” – wiele cennych obiektów ze zbiorów Towarzystwa.
Na wrzesień zapowiedziana jest premiera „Wesela na Kurpiach” ks. Władysława Skierkowskiego przygotowywana wspólnie z aktorami Teatru im. J. Szaniawskiego i Zespołem „Wisła”. 24 września odbędzie się wystawa fotograficzna członka TNP Henryka Malesy „Martwa natura w stylu flamandzkim”. W październiku – w bazylice katedralnej msza z okazji jubileuszu, połączona z inauguracją roku akademickiego oraz promocja książki „Zbiory specjalne Towarzystwa Naukowego Płockiego tom 12. Zabytkowe wnętrza gmachów TNP”. – W grudniu albo lutym zaprosimy na wystawę „Los Caprichos F. Goi” w nowym skrzydle Muzeum Mazowieckiego przy Kolegialnej 6. My zamkniemy w ten sposób nasz jubileusz, a muzeum rozpocznie obchody swojego 200-lecia – powiedział Kruszewski.

Dostojny kalendarz Agpressu
Podczas spotkania w TNP zaprezentowany został również nowy kalendarz, którego karty zdobią ryciny pochodzące z ekskluzywnego albumu „Choix des principales pierres gravées de la collection…”. Został wydany w 1798 roku w Norymberdze, w oficynie Jean Frederica Frauenholza. Autorem dzieła jest Friedrich Schlichtegroll, pierwszy biograf Wolfganga Amadeusza Mozarta. W albumie jest 48 graficznych reprodukcji, przedstawiających antyczne gemmy bóstw z mitologii egipskiej, greckiej i rzymskiej. Towarzyszą im opisy z zakresu mitologii i sztuk pięknych. Zbiór pochodził z kolekcji Philippa von Stoscha – niemieckiego antykwariusza i kolekcjonera urodzonego w Kostrzynie nad Odrą. Tak imponujący zestaw starożytnych artefaktów zgromadził podczas pobytu w Italii. Potem jego znaczną część nabył Fryderyk Wielki, król Prus. Album przechowywany jest w zbiorach Biblioteki im. Zielińskich TNP.
– Tradycja współpracy Agpressu z TNP sięga bez mała 30 lat. Drukując wiele wydawnictw ze zbiorów i magazynów Towarzystwa miałem okazję obejrzeć i sfotografować kilkaset obiektów. Te zbiory mówią też o historii drukarstwa, typografii, poligrafii. Miedzioryty z albumu to mistrzostwo sztuki drukarskiej. Mam nadzieję, że udało mi się odtworzyć efekt oczarowania tym dziełem – powiedział Adam Łukawski.
Towarzystwo Naukowe Płockie prowadzi badania regionalistyczne, wpisujące się w program ochrony dziedzictwa kulturowego Mazowsza. Ma bibliotekę naukową z pokaźną kolekcją starodruków (wśród nich m.in. pierwsze wydanie „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika z 1543 r. i Statut Łaskiego z 1506 roku). Najstarszym zabytkiem piśmienniczym jest pergaminowa karta z IX w. pochodząca z biblijnej Księgi Mądrości. Muzeum TNP posiada kolekcję obrazów, rzeźb i medali. W archiwum znajduje się spuścizna wybitnego profesora Władysława Smoleńskiego. Przy TNP działa także seminarium doktoranckie, które może poszczycić się 36 przewodami doktorskimi. W tym roku mija 50 lat od jego powstania. Towarzystwo wydaje publikacje i pismo „Notatki Płockie”. Ma dwa oddziały w Sierpcu i Łęczycy, które włączą się w jubileuszowe obchody.

Lena Szatkowska