Uroczysty maj

W 1215 roku Sobór Laterański IV ustalił, że dzieciom powinno udzielać się Pierwszej Komunii Świętej, w chwili kiedy osiągną zdolność dojrzałego rozumowania (wcześniej ten sakrament udzielano zaraz po chrzcie), nie określając precyzyjnie tego wieku. W efekcie wiek przyjmujących ten sakrament wahał się od 7 do 14 lat, a niekiedy nawet do 19 lat. Dopiero w 1910 roku papież Pius X wskazał siódmy rok życia jako najodpowiedniejszy do przyjęcia Pierwszej Komunii Świętej, z możliwością udzielenia tego sakramentu dzieciom młodszym. Początkowo dzieci przyjmowały pierwszy raz ten sakrament w Wielki Czwartek, ewentualnie na Wielkanoc. W Polsce długo, bo do końca XIX wieku, Pierwszą Komunię Świętą łączono ze świętem Zesłania Ducha Świętego, a w okresie międzywojennym z pierwszą niedzielą przed Bożym Ciałem. Obecnie na tę uroczystość przeznacza się niedziele majowe, ewentualnie pierwszą niedzielę czerwca. Zawsze temu wydarzeniu towarzyszy biesiada, której wykwintne dania powinny przypaść do gustu zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Pieczona perliczka powinna sprostać temu zadaniu.

Pieczona perliczka ze szpinakiem i granatami

Skład:

1 perliczka podzielona na kawałki (możemy zastąpić ją kurczakiem, ewentualnie do podzielonej małej perliczki dołożyć kilka pałek kurczaka);
100 g serka mascarpone;
1 łyżka posiekanego świeżego tymianku;
200 g świeżych liści szpinaku;
1 owoc granatu;
200 ml białego, wytrawnego wina;
50 g masła;
3 łyżki oliwy z oliwek;
sól, pieprz.

Wykonanie:
W niewielkiej miseczce ucieramy serek z posiekanym tymiankiem, następnie doprawiamy go solą i pieprzem. Delikatnie oddzielamy skórę od mięśni (wszystkich kawałków: pałek, udek i piersi) i małą łyżeczką umieszczamy pod nią serek. Igłami do mięsa spinamy skórę z mięśniem, tak aby zabezpieczyć nadzienie przed wypłynięciem. Na patelni rozgrzewamy oliwę i smażymy na niej kawałki perliczki z każdej strony, aż będą rumiane. Następnie przekładamy je do naczynia żaroodpornego, tak aby kawałki były ułożone skórą do góry. Na patelnię (na której obsmażaliśmy mięso), wlewamy wino i drewnianą łyżką staramy się zeskrobać wszystko, co przywarło do patelni podczas obsmażania mięsa. Powstały sos przelewamy do perliczki, dodajemy masło i przeciśnięty przez praskę czosnek. Tak przygotowane mięso wkładamy na 40 minut do piekarnika rozgrzanego do 200 st. C. Po tym czasie dodajemy do mięsa nasiona granatu i zapiekamy kolejne 10 minut. Mięso powinno być już miękkie, a jego skórka chrupiąca i rumiana. Wyjmujemy naczynie z mięsem z piekarnika i stawiamy na kuchence, dodajemy opłukane liście szpinaku i podgrzewamy całość na małym ogniu, aż liście szpinaku nabiorą ciemnego koloru.

Od końca lat 50. XX wieku uroczystość o wymiarze czysto religijnym stopniowo ulegała przekształceniu w wielką imprezę towarzysko-rodzinną, dla której obrzęd religijny stanowił zaledwie pretekst. Coraz bardziej wystawny był poczęstunek związany z uroczystością Pierwszej Komunii Świętej. Coraz droższymi prezentami obdarowywano też dzieci przystępujące do tego sakramentu. W latach 70-tych i 80-tych były to zegarki i rowery, a obecnie komputery, telefony komórkowe, niekiedy zabiegi z zakresu medycyny plastycznej, np. korekta uszu. Trochę szkoda tych czasów, gdy uroczystości kościelne kończyło przekazanie dziecku pamiątkowego obrazka, zbiorowa fotografia oraz wspólne śniadanie.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński