Tam jest zima (Syberyjskie pielmieni)

W kijowskiej księgarni, na jednej z głównych ulic tego miasta, znalazłam wydaną w Moskwie w 2012 roku „Syberyjską kuchnię”. Nie tylko tematyka książki była atrakcyjna, ale też cena (książki na Ukrainie są drogie). Prawdopodobnie wynikło to z faktu niechęci Ukraińców do wszystkiego co rosyjskie. Książka, podobnie jak sama Syberia, jest tajemnicza i bardzo ciekawa (zawiera wiele receptur z produktami dostępnymi u nas w lesie, a nie w sklepie, jak np. owoce czeremchy). Autor ukrywa się pod pseudonimem Łakomka, zaś receptur do książki dostarczył szef restauracji „Tażnaja zaimka” Władimir Filiatow. Niestety nie można ustalić, gdzie znajduje się ta restauracja i dlaczego Władimir jest znawcą kuchni syberyjskiej. We wstępie książki autor zauważa, że wszystkim Syberia kojarzy się z bezkresną, wieczną tajgą i przyjaznymi ludźmi o dobrych oczach. Skojarzenia te są ze wszech miar prawdziwe. Tajga syberyjska to jeden z większych obszarów lasów iglastych na świecie. Drzewa tajgi nie są głęboko zakorzenione, bo uniemożliwia im to wieczna zmarzlina występująca już na głębokości 1 m (czasami głębiej do 3 m). Stąd na Syberii można zaobserwować zjawisko „pijanych lasów”. Topniejąca wieczna zmarzlina zmienia ukształtowanie powierzchni, w efekcie ziemia staje się plastyczna i wygina się wraz z rosnącymi na niej lasami. Wieczna zmarzlina odpowiada też za liczne syberyjskie bagna. Latem odmarza jedynie powierzchnia gleby, woda nie może wsiąknąć (uniemożliwia to lód zmarzliny), stąd powstają grząskie tereny, gdzie na niespotykaną skalę mnożą się komary i meszki. To sprawia, że i lato na Syberii nie jest łatwe do przeżycia. Mieszkańcy tych terenów przed zbliżającą się zimą zwykli byli przygotowywać mrożonki. Potrafili ulepić mnóstwo pielmieni z różnymi farszami, by następnie zawieszone w workach na zewnątrz domostw, czekały na dogodną chwilę do zjedzenia. Nasze pielmieni, jeśli zamierzamy spożyć je w późniejszym terminie, umieśćmy w zamrażarce, bo na szczęście syberyjski chłód póki co nas omija.

Syberyjskie pielmieni

Skład:
ciasto

• 500 g mąki;
• 1 jajko;
• ok. 250 ml ciepłej wody;
• szczypta soli;

mięsny farsz

• 300 g mielonej wołowiny;
• 300 g mielonej, tłustej wieprzowiny;
• 1 duża cebula;
• sól;
• tłuszcz i czosnek niedźwiedzi do okraszenia pielmieni.

Wykonanie:
Do miski przesypujemy mąkę, dodajemy sól i powoli wlewamy wodę (powinno powstać lekko suche ciasto). Następnie dodajemy jajko i wyrabiamy elastyczne ciasto. Gotowe ciasto przykrywamy ściereczką na pół godziny, aby odpoczęło. W tym czasie przygotowujemy farsz. W misce mieszamy mieloną wołowinę z wieprzowiną. Na tarce ścieramy cebulę i dodajemy do mięsa. Mięsną masę doprawiamy solą. Rozwałkowujemy ciasto i kroimy na kwadraty (6x6cm). Na środku każdego kwadratu układamy kulkę uformowaną z mięsnej masy, zlepiamy boki kwadratu, tak aby uzyskać trójkąt, którego przeciwległe rogi łączymy tworząc duże „uszka”. Gotowe pielmieni gotujemy we wrzącej posolonej wodzie. Po wypłynięciu na powierzchnię powinny się gotować jeszcze ok. 4 minut. Następnie odcedzamy pielmieni i polewamy tłuszczem, np. roztopionym masłem, i posypujemy posiekanym czosnkiem niedźwiedzim (o tej porze posiłkujemy się czosnkiem suszonym).

Syberia Polakom kojarzy się też z najokrutniejszym więzieniem. To tam biegnie Droga z Kości, bo taką inną nazwę ma Trakt Magadański (droga R504). Przy jej budowie zginęło kilka tysięcy ludzi (w tym wielu Polaków), których ciała zasypano w drodze, stąd jej straszna nazwa. Powoli opuszczają nas osoby, które doświadczyły zesłania na Syberię, gdzie znalazły się za walkę o wolną Polskę. Dla nich kuchnia syberyjska ma smak czarnego chleba i szczawiu zalanego wrzątkiem.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia