Tam hartowały się charaktery

Mnogość jarów, wijących się rzek, strumyków i potężnych twierdz to obraz Podola. Z twierdz polskim turystom najmilszy jest Kamieniec Podolski. Nie jest to dziwne, skoro to jeden z siedmiu cudów Ukrainy. Poza tym, dla pokolenia czytającego „Trylogię” Henryka Sienkiewicza, Kamieniec wiąże się z losami małego rycerza – Michała Wołodyjowskiego, który właśnie tam miał zginąć. Ten literacki rycerz miał swój pierwowzór w postaci Jerzego Wołodyjowskiego, polskiego szlachcica, pułkownika chorągwi hetmana Jana Sobieskiego. Historyczny Wołodyjowski pochodził z niezbyt zamożnej rodziny, stąd wzorem wielu swoich rówieśników poświęcił się wojaczce. Sławę zyskał rozpędzając watahy kozackie i strzegąc okolicy przed najazdami Tatarów. Podobnie jak postać literacka zginął broniąc Kamieńca przed tureckim najazdem. Nie wiadomo jedynie, czy wysadzając się z licznymi żołnierzami w jednej z baszt zamku, zrobił to celowo, czy przez przypadek. Jednak o tym niech rozmyślają historycy. Podczas gdy my możemy być pewni, że na stepach Podola hartował się duch narodowy. Karol Szajnocha, znany historyk z XIX wieku, pisał, że od XV wieku naród polski miał dwie szkoły: Akademię Krakowską i Ukrainę z Podolem, gdzie „uświęcał się jego charakter”. Zatem warto odwiedzić tę krainę, gdzie formowało się najbardziej waleczne rycerstwo. A tymczasem zasmakujmy nieco w tamtejszej kuchni.

Gołąbki z jaglaną kaszą
(przepis z prezentacji nt. kuchni Podola, studenta Wyższej Szkoły Gospodarki z Bydgoszczy Dymitra Tyszczenko)

Skład:

 16 liści buraków ćwikłowych;
 500 g mielonego mięsa wołowo-wieprzowego;
 1/2 szklanki kaszy jaglanej;
 1 cebula;
 1 jajko;
 1/2 szklanki soku z kiszonych buraków (możemy zastąpić 2 łyżkami octu z czerwonego wina);
 1/2 szklanki wołowego bulionu;
 2 ząbki czosnku;
 1 łyżka masła;
 sól, pieprz.

Wykonanie:
Kaszę jaglaną płuczemy na sicie i przelewamy wrzątkiem, aby pozbawić ją goryczy. Następnie przekładamy kaszę do rondla i zalewamy szklanką posolonego wrzątku. Gotujemy ją ok. 15 minut, aż wchłonie całą wodę. Dodajemy łyżkę masła i mieszamy. Przykrywamy rondel pokrywką i umieszczamy go w ciepłym piekarniku (50 st. C), na ok. 30 minut. Po tym czasie liście z buraków dokładnie płuczemy i sparzamy gorącą wodą. Obieramy cebulę i kroimy w bardzo drobną kostkę. Do miski przekładamy mielone mięso, dodajemy ugotowaną kaszę jaglaną, posiekaną cebulę oraz przeciśnięty przez praskę czosnek i jajko. Całość mieszamy, doprawiamy solą i pieprzem. Gotowy farsz nakładamy (po 1 łyżce) na wcześniej przygotowane liście buraków. Zakładamy brzegi liści do środka i starannie je rolujemy. Do naczynia, w którym gołąbki będą się dusiły, wlewamy 1/4 szklanki bulionu wołowego i 1/4 szklanki soku z buraków. Następnie przystępujemy do układania gołąbków (układamy je ciasno). Po ich ułożeniu zalewamy je pozostałym bulionem i sokiem z buraków. Przykrywamy naczynie z gołąbkami pokrywką (ewentualnie folią aluminiową) i umieszczamy na około godzinę w piekarniku rozgrzanym do 170 st. C. Gotowe gołąbki serwujemy ze świeżym chlebem bądź ziemniakami z wody.

Podole posiada atrakcje również pod powierzchnią ziemi. Jego swoistą turystyczną perłą jest Jaskinia Kryształowa. Jej nazwa pochodzi od skrystalizowanego gipsu. Ta atrakcja jest jednak dla osób, które chcą w zwiedzanie włożyć nieco wysiłku, gdyż w wielu miejscach jaskini należy mocno się schylać, a wąskie korytarze wymagają uciążliwego przeciskania. Dlatego, chcąc ją zobaczyć, należy zaplanować tę atrakcję na początku podróży po Ukrainie, gdyż smakowanie kalorycznej kuchni ukraińskiej może nam z czasem to uniemożliwić.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński