Symbol słodyczy

Gruszka często pojawiała się na obrazach renesansowych malarzy, zwłaszcza weneckich, przedstawiających sceny z Maryją i Dzieciątkiem. Słodycz gruszki miała przywodzić na myśl słodkie uczucie łączące Jezusa z Matką. Dodatkowo dziko rosnące w całej Europie grusze, dostępne nawet dla najuboższych, miały wskazywać, że podobnie jak gruszkowa słodycz, słodycz poznania Boga jest dostępna dla wszystkich, niezależnie od stanu posiadanego majątku. Symbolika gruszki jest nieco odmienna w zależności od tego, czy w ręku owoc ten trzyma Matka Boża, czy Jezus. Jeśli owoc ma Madonna, to jest to symbol Jej – Nowej Ewy, która w przeciwieństwie do pierwszej kobiety ściąga na świat nie grzech, a łaskę. W przypadku gdy gruszkę dzierży Jezus, to jest to symbol Jego – Nowego Adama, który przynosi światu odkupienie.
Kontynuując te symboliczne rozważania o gruszce, upieczmy ciasto, gdzie czekolada będzie symbolizować gorycz codziennej egzystencji, zaś gruszka słodycz święta.

Tarta z gruszkami w czekoladzie
Skład:
ciasto
<·350 g mąki;
< 240 g masła (ewentualnie margaryny);
< 120 g cukru pudru;
< 3 żółtka;
nadzienie
< 450 g gruszek z kompotu;
< 200 g cukru pudru;
< 200 g gorzkiej czekolady;
< 250 ml śmietany kremówki;

 

[ads2]
< 4 jajka.

Wykonanie:
Z mąki, masła, cukru pudru i żółtek zagniatamy kruche ciasto, które na pół godziny umieszczamy w lodówce. Czekoladę kruszymy na mniejsze kawałki i umieszczamy w garnuszku, który wstawiamy do większego naczynia z gotującą się wodą i podgrzewamy, aż się rozpuści. Gruszki odcedzamy i pozostawiamy na sicie, aby dobrze ociekły z płynu. Jajka ucieramy z połową cukru pudru, a z drugą ubijamy śmietanę. Rozwałkowujemy schłodzone ciasto i wykładamy nim wysmarowaną tłuszczem formę do tarty (średnica ok. 28 cm). Ciasto pieczemy 15 minut w piekarniku rozgrzanym do 200 st. C. Do masy jajecznej przekładamy rozpuszczoną czekoladę i ubitą śmietankę. Czekoladową masę wylewamy na podpieczone kruche ciasto. Następnie rozkładamy kawałki gruszek na czekoladowym kremie. Tak przygotowane ciasto pieczemy w piekarniku o temperaturze 180 st. C przez ok. 45 minut. Przed pokrojeniem ciasto należy ostudzić.

Szukając gruszki na obrazach Madonny i Jezusa wcale nie musimy wyjeżdżać z kraju. W Przedborzu, małym miasteczku nad Pilicą, w XVII-wiecznym kościele pw. św. Aleksego w ołtarzu głównym znajduje się pochodzący z XVI wieku obraz Matki Boskiej Serdecznej. Namalowany został przez nieznanego malarza, prawdopodobnie ze środowiska artystów krakowskich. Obraz ten posiada dwie szczególne cechy, mianowicie Madonna trzyma Jezusa na prawej ręce (zwykle jest to lewa), gdyż w drugiej ma gruszkę i to odwróconą tak, iż przypomina serce. Jeśli chcemy odnaleźć obraz z Jezusem trzymającym gruszkę, to należy udać się do Parczewa na Polesiu Lubelskim. Tamtejszy obraz z gruszką pochodzi również z XVI wieku i został namalowany przez anonimowego malarza ze szkoły flamandzkiej. Prawdopodobnie do Parczewa trafił z nuncjuszem papieskim, który gościł w miasteczku podczas przyjmowania uchwał soboru trydenckiego przez sejmik szlachecki. Obraz ten ma bardzo ekumeniczną historię, gdyż modlili się przed nim wierni kościoła katolickiego, prawosławnego i unickiego. Czasami warto zajrzeć do chłodnych kościołów małych miasteczek i odkryć ich skarby, w ciszy, którą gwarantuje położenie poza głównymi szlakami turystycznymi.
dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński