Świąteczne ciasta (przepis na sernik z morelową konfiturą)

Powoli zbliżają się Święta Wielkanocne, dla chrześcijan najważniejsze święta w roku. Przypominają one zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią i niosą nadzieję życia wiecznego dla wszystkich wierzących. Nie dziwi fakt, że tak wielkie święto wymaga odpowiednio bogatej oprawy, stąd ogromne bogactwo potraw wielkanocnych w polskiej tradycji świątecznej. Od zawsze starano się, aby nawet w najuboższym domu znalazły się na wielkanocnym stole potrawy z jajek, różnorodne wędliny i słodkości. Do klasycznych polskich wielkanocnych wypieków należą: mazurki, baby i serniki. Na Kaszubach na Wielkanoc (jak też na inne ważne święta), wypiekano sernik ziemniaczany, zwany też mokrym. W ten sposób można było zużyć nieco mniej sera do wypieku ciasta, zastępując go po części ugotowanymi ziemniakami, których na Kaszubach był dostatek.  Poniższy przepis na sernik to propozycja bardzo odświętna i pracochłonna. Zatem chcąc go przygotować na świąteczny stół, należy wygospodarować około 1,5 godziny (bez czasu pieczenia), aby móc spokojnie skoncentrować się na recepturze. Efekt jest jednak wart włożonej w przygotowanie ciasta pracy.

Skład:
ciasto

• 3 szklanki mąki;
• 1 kostka margaryny;
• 1/2 szklanki cukru pudru;
• 4 żółtka;
• 1 łyżeczka proszku do pieczenia;

serowa masa

• 1/2 kg mielonego twarogu;
• 1 szklanka śmietanki tortowej (36 proc.);
• 1 szklanka cukru pudru;
• 4 jajka;
• 2 łyżki mąki ziemniaczanej;
• 1 opakowanie cukru waniliowego;
• 1 cytryna;
• 1 łyżka pokruszonych biszkoptów;
• 1 słoik konfitury morelowej;
• płatki migdałowe do dekoracji sernika.

Wykonanie:
Na stolnicy siekamy nożem mąkę z cukrem pudrem, proszkiem do pieczenia, margaryną oraz żółtkami. Następnie bardzo szybko zagniatamy elastyczne ciasto, które zawijamy w folię aluminiową i przekładamy na pół godziny do lodówki. W misce miksujemy twaróg z tortową śmietanką na gładką masę. Oddzielamy żółtka od białek. Ucieramy na puszystą masę, w dużej misce, żółtka z cukrem pudrem, cukrem waniliowym i skórką otartą z cytryny. Nie przerywając ucierania dodajemy stopniowo ser. Następnie dodajemy mąkę ziemniaczaną i sok z cytryny. Ubijamy białka i łączymy je z masą serową. Tortownicę (28 cm) wykładamy papierem do pieczenia. Rozwałkowujemy 1/3 kruchego ciasta i wykładamy nim dno formy. W rozgrzanym do 200 st. C piekarniku podpiekamy ciasto, aż nabierze lekko złotego koloru. Wówczas wyjmujemy podpieczony spód z piekarnika, chwile czekamy, aż forma lekko przestygnie. Z kolejnej partii ciasta (1/3) formujemy wałek, wylepiamy nim brzeg tortownicy. Dno wysypujemy pokruszonymi biszkoptami. Wypełniamy formę masą serową. Tak przygotowany sernik umieszczamy na najniższym poziomie w piekarniku i pieczemy przez godzinę w piekarniku rozgrzanym do 180 st. C. Po tym czasie rozwałkowujemy pozostałe ciasto i kroimy ozdobnym radełkiem w paski. Delikatnie wyjmujemy sernik z piekarnika, a na jego powierzchni rozprowadzamy morelowe konfitury (zostawiamy łyżeczkę konfitur do dekoracji), i układamy w kratkę wcześniej przygotowane paski ciasta. Ponownie umieszczamy sernik w piekarniku, tym razem na pół godziny. Po upieczeniu brzeg sernika dekorujemy płatkami migdałowymi, które przyklejamy smarując brzeg ciasta podgrzanymi konfiturami.
 

Czas świąteczny w dawnych czasach obfitował w przeróżne przesądy (choć jeszcze są osoby, które na wszelki wypadek tej tradycji ulegają). Gros z nich dotyczyło zdrowia i pogody. Duża część przesądów wiązała się z wielkanocnym jedzeniem. Przykładowo, skorupki ze święconych jajek należało rozsypać po polach, sadach, ogrodach, aby zapewnić sobie dobre zbiory. Ze świątecznego stołu nic nie powinno się zmarnować, stąd wszelkie resztki przeznaczano na pokarm dla zwierząt domowych. To nie tylko zabezpieczało je przed chorobami, ale też chroniło dom gospodarzy przed niedostatkiem. Choć ten ostatni przesąd wart jest kultywowania, bo nie powinniśmy marnować jedzenia.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego .
Działamy i piszemy dla Ciebie.  W czasie utrudnionego dostępu do punktu sprzedaży gazet pomóż nam przetrwać pandemię koronawirusa.