Słońce października

Drzewa pokryły się żółtymi i pomarańczowymi liśćmi. Po pierwszych przymrozkach sczerniały dyniowe pędy, a odkryte dzięki temu pomarańczowe kule ich owoców rozświetliły jesienne ogrody i pola. Okazuje się, że w Polsce mamy bardzo dyniową miejscowość, mianowicie Cedynię. Od kilku lat jej mieszkańcy z końcem września lub na początku października przygotowują święto dyni pod nazwą „Ce-dynia na okrągło”. Początkowo było to wydarzenie, podczas którego lokalni twórcy, rzemieślnicy, prezentowali swoje wyroby, w tym i te kulinarne. Od 2017 roku „dyniowe święto” nabrało międzynarodowego charakteru i stało się festiwalem polsko-niemieckim. Niemniej dynia pozostała kulinarną gwiazdą imprezy. To, że potencjał jej jest ogromny, wie każda gospodyni, gdyż z dyni można przygotować wszystko, począwszy od dań obiadowych, poprzez przetwory, na deserach kończąc.
Przepis na poniższe ciasto ma niemiecki rodowód, zatem bardzo wpasowuje się w charakter cedyńskiego festiwalu.

Ciasto dyniowo-jabłkowe z kremem jajecznym

Skład:

ciasto

 150 g mąki;
 2 jajka;
 60 g cukru;
 75 g miękkiego masła;
 1 łyżeczka proszku do pieczenia;
 1 łyżka soku cytrynowego;

dyniowo-jabłkowe nadzienie

 300 g obranej dyni;
 300 g kwaśnych jabłek (np. szara reneta);
 60 g cukru;
 2 łyżki soku cytrynowego;

krem jajeczny

 250 ml mleka;
 3 łyżki proszku budyniowego o smaku waniliowym;
 4 jajka;
 3 łyżki cukru;
 100 g masła.

Wykonanie:
W misce ucieramy masło z cukrem i sokiem z cytryny. Następnie dodajemy po jednym jajku, nie przerywając ucierania. W osobnym naczyniu mieszamy mąkę z proszkiem do pieczenia. Tak przygotowaną dodajemy do masy jajeczno-maślanej. Gotowe ciasto przekładamy do tortownicy (średnica 28 cm), wyłożonej papierem do pieczenia i gładko rozsmarowujemy. Ciasto umieszczamy w piekarniku rozgrzanym do 200 st. C na dolnej półce i pieczemy przez ok. 20 minut (powinno być upieczone i złote na powierzchni). Na tarce o dużych oczkach ścieramy dynię i jabłka. Oba składniki mieszamy z sokiem cytrynowym i cukrem. Przystępujemy do przygotowania kremu. Oddzielamy żółtka od białek. W metalowej misce mieszamy razem proszek budyniowy, żółtka, 3 łyżki mleka i cukier. Pozostałe mleko zagotowujemy, po czym dodajemy do masy żółtkowej. Metalową miskę ustawiamy w kąpieli wodnej i całość podgrzewamy do uzyskania gładkiego budyniu. Na koniec dodajemy masło. Ubijamy białka i dodajemy je do przestudzonego kremu budyniowego. Na podpieczonym cieście rozkładamy mieszankę dyniowo-jabłkową, a na jej powierzchni rozkładamy krem. Ciasto ponownie umieszczamy w piekarniku (redukując temperaturę do 180 st. C), na kolejne 45 minut. Po tym czasie krem będzie ścięty (można to sprawdzić wbijając końcówkę noża w krem, po wyjęciu powinien być czysty). Ciasto serwujemy po ostudzeniu, posypane cukrem pudrem.

Uczymy się pilnie od najmłodszych lat o wielkim sukcesie Mieszka I w bitwie pod Cedynią w 972 roku, kiedy to rozgromił niemieckie wojska Hodona. Historia tym milsza, że zwycięska. Niestety wydaje się mieć ona więcej cech legendy, niż historycznego wydarzenia. Jednak nie przeszkadzało to władzom Polskiej Republiki Ludowej lansować teorii, że bez wątpienia pierwszy historyczny władca Polski zdobył Pomorze Zachodnie i to dzięki zwycięstwu pod Cedynią, miejscowością leżącą w nowych granicach Polski. W efekcie przebieg zachodnich, polskich granic można było uzasadnić naukowo, a nie politycznie. A co z prawdą? No cóż, zwyczajowo musi bronić się sama.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński