Sesja i katalog poświęcone zbiorom archeologicznym

W Muzeum Diecezjalnym
Pracownicy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego oraz zaproszeni goście spotkali się w Sali barokowej Muzeum Diecezjalnego na sesji prezentującej zbiory archeologiczne oraz towarzyszący im katalog. Przypomnijmy, że nowa ekspozycja Skarby z ziemi wydobyte została niedawno udostępniona publiczności.
Wystawa najciekawszych archeologicznych zabytków została przygotowana dzięki współpracy Muzeum Diecezjalnego i archeologów z Uniwersytetu Łódzkiego. Choć nasze muzeum istnieje od 1903 roku, posiada wiele zbiorów znacznie starszych. Do nich należą m.in. skarby archeologiczne. – Z inicjatywy ówczesnego ekonoma powstał lamus, skład rzeczy starych, do którego trafiły zbiory archeologiczne, m.in. z kolekcji Franciszka Tarczyńskiego. Zbiory były długo w magazynie z powodu małej powierzchni wystawienniczej. Dzięki naszemu sponsorowi teraz zostały godnie wyeksponowane. Na zbiory Muzeum Diecezjalnego składa się kilka kolekcji. Bierzemy dobry przykład z Muzeum Watykańskiego, które także prezentuje kolekcje – mówił ks. Stefan Cegłowski, dyrektor Muzeum Diecezjalnego. – Ekspozycji archeologicznej towarzyszy piękny katalog, który mamy okazję uroczyście zaprezentować – dodał.
O Franciszku Tarczyńskim opowiadał dr Tomasz Kordala. Tarczyński pracował jako nauczyciel w kilku płockich szkołach. Wykładał rysunek i kaligrafię, a jego pasją była archeologia. Ze swoimi uczniami organizował wycieczki na znalezione przez siebie stanowiska archeologiczne. Z czasem zgromadził potężny zbiór zabytków archeologicznych i numizmatycznych, militariów, dokumentów, zabytków przyrodniczych. Wszystkie przedmioty trzymał w swoim mieszkaniu przy ulicy Tumskiej. W ostatnią swoją podróż udał się w 1900 roku. Prowadził wtedy badania na południe od Sierpca, w okolicach Smorzewa. – Był pierwszorzędnym badaczem. Dowodem uznania jego pozycji było członkostwo w kilku towarzystwach naukowych i artystycznych, m.in. w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie i Towarzystwie Archeologicznym we Lwowie. Na kilka miesięcy przed swoją śmiercią przekazał zbiory, które liczyły ponad 5000 pozycji płockiemu księdzu kanonikowi Tomaszowi Kowalewskiemu, który umieścił je w kapitularzu katedralnym. Kolekcja Franciszka Tarczyńskiego stała się podstawą zbiorów archeologicznych. Dzięki niemu mamy w Płocku wspaniały zbiór, który wyróżnia się w skali polskiej. Zbiór jednorodny pod względem terytorialnym, zebrany przez jednego badacza, będący pasją jego życia – mówił doktor Tomasz Kordala.
W eleganckim katalogu zostały zaprezentowane zabytki archeologiczne wraz ze zdjęciami. O nich opowiadali podczas sesji goście z Uniwersytetu Łódzkiego: mgr Karol Demkowicz z Katedry Bronioznawstwa Instytutu Archeologii, dr Radosław Janiak z Zakładu Archeologii Pomorza, mgr Piotr Łuczak z Zakładu Epoki Kamienia, mgr Piotr Pudło z Katedry Bronioznawstwa.
Zgromadzona w Muzeum Diecezjalnym kolekcja archeologiczna zawiera m.in. pięściaki – jedne z najstarszych narzędzi wielofunkcyjnych trzymane w dłoni i zgrzebła, powstałe z elementu krzemiennego. Epokę neolitu reprezentują pierwsze naczynia, groty strzał, rylce, bogaty zbiór toporków i siekierek. – Obiekty pochodzą z Francji i z ziemi płockiej. Ta różnorodność narzędzi i form ceramicznych z epoki kamienia, która jest w stanie ilustrować tak długi okres dziejów człowieka, zbierana w czasach, gdy nie było dobrze wypracowanych metod badawczych, jest godna podziwu – mówił Piotr Łuczak. Na wystawie zobaczyć można także skarby z późniejszych epok. Zespół trzech bransolet i siekierki pochodzą z czasów pomiędzy 24 a 17 wiekiem p.n.e., z tzw. „skarbu z Bełszewa”. – Mianem skarbu określamy przedmioty, które z różnych względów zostały wycofane z użycia, z obiegu, ukryte w ziemi lub zatopione w morzu. Być może chodziło o złożenie daniny bóstwom lub ukrycie cennego surowca. Ukrywanie skarbów mogło być też zabiegiem czysto ekonomicznym. Celowo ukrywając przedmioty brązowe w ziemi, można było sztucznie podtrzymać wysoką wartość tych przedmiotów – opowiadał doktor Jarosław Janiak. Epoka brązu i wczesnego żelaza reprezentowana jest przez: popielnice, w które wkładano prochy zmarłych, brązowy miecz związany z kulturą łużycką, niewielką kamienną płytkę – fragment formy odlewniczej do produkcji ozdób, naczynka miniaturowe odkrywane w grobach, zespół trzech szpil, wykonanych z brązowego drutu. Ekspozycję archeologiczną „Skarby z ziemi wydobyte” oraz katalog jej towarzyszący zasponsorował PERN „Przyjaźń” S.A.
Lena Szatkowska