Płocka historia. 90 lat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

W tym roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych świętuje jubileusz 90-lecia. W te obchody wpisuje się działalność płockiego Oddziału Zakładu, który jako samodzielna jednostka budżetowa rozpoczął działalność 1 października 1978 roku. Do chwili obecnej kierowało nim 6 dyrektorów.

Rok jubileuszowy był okazją do przypomnienia jak wyglądało tworzenie polskiego systemu ubezpieczeń. Systemu, który działa od 1933 roku i był najnowocześniejszym systemem ubezpieczeń w Europie. 

Historia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpoczęła się 24 października 1934 roku. Tego dnia prezydent Ignacy Mościcki podpisał rozporządzenie o powołaniu ZUS. Przed wybuchem II wojny światowej ZUS był jedną z najnowocześniejszych i najszybciej rozwijających się instytucji w Europie. W trakcie II wojny ZUS wspierał społeczeństwo wypłacając świadczenia i dając zatrudnienie. W  budynku centrali przy ulicy czerniakowskiej w Warszawie mieścił się szpital polowy, a pracownice Zakładu pełniły służbę jako sanitariuszki i łączniczki w Powstaniu Warszawskim. Po  zakończeniu  wojny rozpoczęła się natychmiast wypłata rent wojennych i odbudowa organizacji.  W 1955 roku ZUS został rozwiązany, ale już po pięciu latach wznowiona została działalność, która nieprzerwanie prowadzona jest do chwili obecnej. W tym czasie poszerzany  był zakres świadczeń i programów społecznych.  Lata 80-te przyniosły dalszy rozwój organizacji wprowadzono między  inny mi elektroniczne techniki obliczeniowe, system rejestrowania wpłat, wypłat i waloryzacji świadczeń. Był to czas przełomu w sposobie gromadzenia i przetwarzania danych.

Dla systemu ubezpieczeń społecznych przełomowy był rok 1999, kiedy to w życie weszła jedna z czterech dużych reform dotycząca zmiana sposobu obliczania emerytury i zapisywania składek na indywidualnych kontach każdego ubezpieczonego. Z tym wiązała się konieczność zbudowania kompleksowego systemu  informatycznego pozwalającego na utworzenie kilkunastu milionów indywidualnych kont dla ubezpieczonych. W latach 90-tych rozpoczęła się dynamiczna informatyzacja ZUS. W 2012 roku powstała platforma usług elektronicznych PUE ZUS – pierwszy w pełni wdrożony e-urząd w Polsce. I od tego czasu większość spraw w ZUS można załatwić przez internet.

W działalność ZUS, od początku działalności, wpisane są projekty edukacyjne. Prowadzone są kampanie społeczne, prowadzone seminaria, konferencje. ZUS jako instytucja mająca jeden z największych systemów informatycznych w tej części Europy przejmuje nowe zadania takie jak: 800+, czy „Aktywny Rodzic”. Skala działania ZUS jest tak ogromna, że gdyby zamienić przetwarzane dane na regały z książkami, zajęłyby by bibliotekę wielkości miliona kilometrów kwadratowych. A łączna moc  obliczeniowa komputerów pozwala na przetwarzanie 22 miliardów operacji na sekundę.

ZUS tworzy niemal 43 tysiące ekspertów z różnych dziedzin. W całym kraju działa  blisko 320 placówek. Płocki Oddział ZUS ma 10 inspektoratów: w Ciechanowie, Gostyninie, Sierpcu, Makowie Mazowieckim, Mławie, Ostrołęce, Ostrowi Mazowieckiej, Płońsku, Pułtusku,  Wyszkowie i dwa Biura Terenowe: w Przasnyszu i Żurominie. 

Jubileuszowym obchodom towarzyszy wystawa zatytułowana „Rzeczpospolita ubezpieczonych. Historia ubezpieczeń społecznych w Polsce”, poświęcona historii ubezpieczeń społecznych na ziemiach polskich. Do stworzenia ekspozycji wykorzystane zostały materiały pochodzące z archiwum Zakładu ( w tym także Oddziału płockiego) oraz z prywatnych zbiorów obecnych i byłych jego pracowników, a także z rozmaitych archiwów instytucji kulturalnych i zasobów państwowych.

Fot. D. Ossowski