Mural w Zwoleniu. Powstał z okazji 160. rocznicy wybuchu powstania styczniowego

Na ścianie Szkoły Podstawowej im. Powstańców Styczniowych w Zwoleniu powstał mural upamiętniający 160. rocznicę zrywu powstańczego. Jego autorem jest Tadeusz Biniewicz: - Historia jest matką teraźniejszości. Musimy wyciągać z niej wnioski – powiedział podczas uroczystości odsłonięcia muralu Jacek Liziniewicz, nadleśniczy Nadleśnictwa Gostynin.

Burmistrz Gostynina Paweł Kalinowski, wójt gminy Gostynin Edmund Zieliński i nadleśniczy Jacek Liziniewicz na początku roku postanowili, że 2023 r. będzie w gostynińskiej małej ojczyźnie Rokiem Powstania Styczniowego. Jednym ze związanych z tym wydarzeń była patriotyczna uroczystość w Szkole Podstawowej im. Powstańców Styczniowych w Zwoleniu. W 105. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości odsłonięto tam mural upamiętniający patronów szkoły.

Mural jest dziełem Tadeusz Biniewicza, gostynińskiego artysty, który na ściennym malowidle odwołał się i do historii, i do religii. Dzieło nawiązuje wyglądem do pomnika w pobliskim Gaśnem, upamiętniającym wydarzenia z roku 1863 na ziemi gostynińskiej: - Od 12 marca 2018 roku mamy zaszczyt z dumą nosić imię „Powstańców Styczniowych”. Odsłonięcie muralu poświęconego naszemu patronowi jest dowodem na to, że pamiętamy o tych, którzy walczyli o wolną Polskę, bo naszym obowiązkiem patriotycznym jest przywracanie pamięci o bohaterach, ponieważ tak jak mówił Ojciec Święty Jan Paweł II, „Naród, który nie zna swojej przeszłości, umiera i nie buduje przyszłości” – przypominali przedstawiciele szkoły wraz z dyrektorem Tadeuszem Fijałkowskim.

Tego samego dnia w sąsiednim Gaśnem odsłonięto kamienny wieniec, upamiętniający 160. rocznicę wybuchu powstania styczniowego, także dzieło Tadeusza Biniewicza. Poza tym członkowie Komitetu Społecznego ds. Obchodów 160. rocznicy Powstania Styczniowego złożyli podpisy na oryginale projektu wieńca i odbyło się wmurowanie pamiątkowej tuby. Podczas uroczystości burmistrz Gostynina Paweł Kalinowski zaznaczył, że „pamięć o przeszłości wzmacnia odpowiedzialność za to, co dla Polaków jest najważniejsze, czyli wolność i niepodległość”. - Obecną wolność zawdzięczamy powstańczym wysiłkom, ale i codziennej pracy – powiedział burmistrz.

Z kolei wójt Edmund Zieliński podkreślił, że powstańcom styczniowym należy się hołd. - 160 lat temu powstańcy podjęli walkę z zaborcą, walcząc o wolność ojczyzny. Nasza historia to nie tylko triumfy, ale także ofiara i ból. Tamta walka, choć przegrana, ostatecznie przyczyniła się do odzyskania niepodległości – zaznaczył wójt.

Natomiast Jacek Liziniewicz, nadleśniczy Nadleśnictwa Gostynin powiedział, że powstańcy styczniowi „w ciemną noc moskiewskiej niewoli” wstali z kolan i upomnieli się o wolność. - Wolności tej nie wywalczyli, ale stali się inspiracją dla kolejnych pokoleń, które wykorzystując sytuację międzynarodową, ale przede wszystkim własną wolę walki o niepodległość Polski, tę niepodległość wywalczyli. Nie cieszyliśmy się długo tą wolnością i w 1939 roku ci sami barbarzyńcy, którzy rozszarpali Polskę przy zaborach, dokonali kolejnego rozbioru. Długo musieliśmy czekać na pełną niepodległość i w 1989 roku kolejne pokolenie, inspirując się historią i powstańców styczniowych, i legionistów, i powstańców warszawskich – w sposób bezkrwawy tę wolność odzyskało. Dzisiaj, kiedy sytuacja na świecie jest niepokojąca, kiedy wojna jest u naszych bram, musimy sprostać wyzwaniom. Analogie historyczne są oczywiste. Polacy podzieleni, Polacy szukający sponsorów i opiekunów naszego kraju przehandlowali niepodległość w XVIII wieku. Obyśmy my byli mądrzejsi. Historia jest matką teraźniejszości. Musimy wyciągać z niej wnioski – przestrzegł nadleśniczy.

Podczas uroczystości modlitwę za poległych powstańców poprowadził ks. kan. Krzysztof Jończyk, proboszcz parafii pw. św. Marcina w Gostyninie. Społeczność szkoły w Zwoleniu złożyła kwiaty przy pomniku. W Gaśnem było też śpiewanie pieśni patriotycznych, wykonały je chóry Arce Cantores i Vox Cordis. Ponadto o gorące posiłki i słodkości dla wszystkich uczestników patriotycznego spotkania zadbały panie z Koła Gospodyń Wiejskich w Gaśnem.

Warto przypomnieć związki Szkoły Podstawowej w Zwoleniu z pomnikiem w Gaśnem. Społeczność tej placówki zadeklarowała w związku z przyjęciem imienia Powstańców Styczniowych stały patronat nad pomnikiem, który znajduje się na terenie obwodu szkolnego. Imię to szkoła nosi od 2018 roku. Trzeba podkreślić, że uczniowie i nauczyciele zwoleńskiej szkoły poważnie traktują historyczny patronat, na przykład w listopadzie br. wyśpiewali pierwsze miejsce w I Konkursie Pieśni Patriotycznej z okazji Narodowego Święta Niepodległości w Gąbinie. Nagrodę tę zdobyli chórzyści z zespołu muzycznego Various Voices (Różnorodne Głosy). Po przesłuchaniach zespół wziął udział w koncercie laureatów, w którym zaśpiewał w dwugłosie pieśń „Honor i gniew”. Akompaniował im Łukasz Flejszer.

Wracając jednak do Gaśnego, to warto wiedzieć, że w tamtych stronach walki powstańcze częstokroć były zażarte i krwawe, powodowane sporą mobilnością i przemieszczaniem się powstańców, co skutkowało popłochem pośród zaskoczonych zaborców. W 1863 roku w Gaśnem doszło do tragicznej utarczki powstańców z wojskami rosyjskimi. 12 marca nad brzegami stawu 700-osobowy oddział Józefa Łakińskiego stoczył przegrany bój z przeważającymi siłami wojsk rosyjskich pod wodzą ppłk. Burkharda i ppłk. Helferdinga. Polacy zostali wpędzeni do wody, w której, niestety, utopili się. Tak zginęło 49 powstańców, którzy woleli umrzeć, niż się poddać.

Na miejscu bitwy w Gaśnem okoliczna ludność postawiła drewniany krzyż. Po odzyskaniu niepodległości 1918 roku ustawiono kamień, do którego przytwierdzono pamiątkową tablicę. W czasie II wojny światowej Niemcy zniszczyli pomnik. W 1963 roku pomnik został odbudowany. Obecnie istniejący pochodzi z 1998 roku i zawiera fragment poprzedniego. Autorem obelisku jest rzeźbiarz Tadeusz Biniewicz.

(eg)

Fot. SP w Zwoleniu