Oj, burak

Czerwone buraczki stanowią niemal obowiązkowe wyposażenie warzywnego straganu. Te krągłe purpurowe bulwy zdają się nie mieć wad, gdyż zwykle są tanie, dobrej jakości i zdrowe. O ich zdrowotności rozpisywali się już wielcy medycy starożytności, jak np. Galen, który jako pierwszy dostrzegł różnicę między tętnicami i żyłami, czy Paweł z Eginy, którego osiągnięcia miały ogromny wpływ na rozwój chirurgii (opisał m.in. techniki trepanacji czaszki i usuwania kamieni z dróg moczowych). W czasach ich działalności buraki też były niedrogim, a przez to popularnym pożywieniem. Znano wówczas ich kilka odmian, różniących się przede wszystkim kolorem (białe, czerwone i szare). Konsumowano zarówno ich bulwy, jak i liście. Galen w swoich dziełach przypisywał burakom działanie napotne i oczyszczające. Uważał, że ich spożywanie sprzyja wydzielaniu soków żołądkowych. Inne ich wykorzystanie dostrzegł Paweł z Eginy, który zalecał je osobom cierpiącym na satyryzm (hiperseksualność). Fora dzisiejszych fascynatów warzywnej diety przypisują im zgoła inną moc – moc afrodyzjaków. Zatem, spokojnie możemy się posilać burakami, bo najwyraźniej warzywo to dostosowuje się do potrzeb organizmu. Gdy jest potrzeba, uspakaja, a innym razem pobudza. Co więcej, możemy je spożywać zarówno w asyście wołowych zrazów, jak też w postaci czekoladowego deseru.

Buraczana babka

Skład:

 250 g ugotowanych, czerwonych buraków;
200 ml oleju słonecznikowego;
270 g mąki;
3 łyżeczki proszku do pieczenia;
80 g ciemnego kakao do pieczenia;
4 jaja;
350 g cukru;
100 g deserowej czekolady;
2 łyżki gęstej śmietany;
suszone śliwki i orzechy włoskie (do dekoracji).

Wykonanie:
Ugotowane buraki ścieramy na tarce na miazgę bądź miksujemy w malakserze. W misce mieszamy razem mąkę, kakao i proszek do pieczenia. W osobnym naczyniu ucieramy na puszystą masę jajka z cukrem. Do powstałej masy wlewamy powoli olej. W dalszej kolejności dodajemy stopniowo piure buraczane. Na koniec do buraczanej masy dodajemy mąkę z kakao. Gotowe ciasto przelewamy do babkowej formy, uprzednio wysmarowanej tłuszczem i oprószonej mąką. Ciasto pieczemy przez około godzinę w piekarniku rozgrzanym do 180 st. C. Po upieczeniu pozostawiamy ciasto przez ok. 10 minut w formie. Następnie wyjmujemy je i ponownie umieszczamy w ciepłym piekarniku (wyłączonym zaraz po upieczeniu babki) na około pół godziny. W międzyczasie przygotowujemy czekoladową polewę. W tym celu w kąpieli wodnej rozpuszczamy czekoladę z dwiema łyżkami śmietany. Gotową czekoladową polewą smarujemy babkę i dekorujemy ją suszonymi śliwkami oraz orzechami włoskimi.

Buraki znajdowały zastosowanie również w starożytnej stomatologii i okulistyce. Cierpiącym na bóle zębów wpuszczano kilka kropli soku buraczanego do nosa (ból zęba może był i mniejszy, ale dyskomfort w nosie zapewne znacznie większy). Nieco bardziej skomplikowane było zastosowanie buraków w okulistyce. Buraki, aby mogły stać się lekarstwem na kurzą ślepotę i kataraktę, musiały zostać spożyte przez osła. Dopiero mocz karmionego nimi zwierzęcia działał leczniczo. No cóż, czego nie robi się dla zdrowia.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia