Nadchodzi czas umiaru

Dieta wczesnych chrześcijan niezależnie, czy piastowali stanowisko biskupa Rzymu, czy też inną znamienitą funkcję, była bardzo zbliżona do diety biedoty. Jej fundament stanowiły zboża, jedzone w postaci całych lub zmielonych ziaren. Można byłoby sądzić, że wynikało to jedynie z ich niedoli będącej następstwem licznych prześladowań, które ustały dopiero za panowania rzymskiego cesarza Konstantego I Wielkiego (306 -337 r.), który to przeszedł na chrześcijaństwo. Jednak pomimo tej religijnej odwilży, kuchnia pierwszych papieży pozostała bardzo prosta i nie różniła się zbytnio od kuchni pozostałych chrześcijan. Opierała się głównie na zbożach, jarzynach (głównie kapuście) i owocach. Daleko jej było do kuchni rzymskich elit, przepełnionej mięsem, pachnącej przyprawami, w tym octem, który był przez nie szczególnie ceniony. Wytwarzano go między innymi z wina, dyni, gruszek i fig. Przy czym jak zauważył znamienity historyk rzymski Tacyt, podczas tych obfitych w jadło i wino uczt, nigdy nie podpisywano paktów
a „Pertraktowali, kiedy nie byli zdolni do udawania, ale decydowali, mając jasny umysł”. Właśnie rozpoczyna się Wielki Post, aby przejść do niego w sposób jak najbardziej łagodny, warto przygotować rybę po japońsku, której główną nutę smakową stanowi ocet. Poczujmy zatem smak rzymskiej uczty, nie rezygnując przy tym z postu.

Ryba po japońsku wg p. Teresy Wołoch z Otowic
Skład:

40 dag filetów z dorsza;
jajko;
bulka tarta do panierowania;
sól;
olej do smażenia;
1 cebula;
3 konserwowe ogórki;

na zalewę

2 szklanki wody;
1/2 szklanki oleju;
5 łyżek octu;
3 łyżki ketchupu;
1 mała puszka przecieru pomidorowego;
6 ziarenek pieprzu;
4 ziarenka ziela angielskiego;
2 listki laurowe;
1 łyżeczka cukru;
szczypta soli.

Wykonanie:
Filety z dorsza panierujemy w bułce tartej, doprawiamy solą i smażymy z obu stron na złoto. Wszystkie składniki wymienione do przygotowania zalewy umieszczamy w garnku, po czy przystępujemy do ich gotowania. Następnie układamy warstwę ryby, posypujemy ją pokrojoną drobno cebulką i ogórkiem. Czynność układania warstw powtarzamy, aż do wyczerpania się składników. Całość zalewamy przestudzoną zalewą i odkładamy w chłodne miejsce do przemacerowania. Po dniu potrawa jest gotowa do spożycia.


Wraz z upływem czasu kuchnia Watykanu coraz bardziej ewoluowała w stronę kuchni monarchów i coraz dalej jej było do kuchni przeciętnych chrześcijan. Przykładowo, za pontyfikatu Kaliksta II (1119 – 1124), podczas uczty zorganizowanej dla dostojników dworu bizantyjskiego, podano kurczaka bez kości, nadziewanego migdałami i miodem oraz pieczoną w całości owcę (z której brzucha wyfrunęło stado żywych ptaków). Niemniej Kościół już od V wieku zainteresował się sposobem odżywiania wiernych. Rozpoczął realizację misji nakłaniania chrześcijan do bardziej uduchowionego życia, narzucając ograniczenia dotyczące nazbyt obfitego jedzenia. Zalecenia te często wprowadzali w życie również biskupi Rzymu. Wzorem skromności był m.in. Klemens IV (1265 – 1268), który podobno na uroczystość koronacji swojego poprzednika przybył w znoszonym habicie franciszkańskim. W wyniku tej postnej ekstrawagancji służby papieskie usunęły go z Bazyliki Świętego Piotra. Z kolei, pod koniec własnej koronacji miał powiedzieć: „Bardzo podobała mi się ta ceremonia zwłaszcza, że służba pozwoliła mi ją zobaczyć”.
Tekst i stylizacja Izabela Chudzyńska
fot. Piotr Chudzyński