Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu na święta. Anioły, kolędy i betlejemskie szopki

– Zachęcamy do odwiedzania naszego muzeum w czasie świąt i po świętach. To doskonały pomysł na relaks, ale także wspólne, rodzinne spędzenie czasu. Poznanie niezwykle pięknej, barwnej tradycji naszych przodków – mieszkańców dawnej, mazowieckiej wsi z okresu końca XIX i początku XX wieku – mówi dyrektor Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu Jan Rzeszotarski, zapraszając do odwiedzania wystawy.

Reklama

– Dawniej przygotowywano się zarówno fizycznie, jak i duchowo. Przede wszystkim zachowywano posty. Poszczono przynajmniej w środy i piątki, a bywało, że osoby starsze przez cały okres adwentu nie jadały mięsa, a zamiast tłuszczu zwierzęcego używały oleju lnianego, przy czym w dni postne spożywały tylko chleb i wodę. W adwencie nie urządzano wesel i tańców, bo trzeba było w ciszy i pokorze doczekać narodzin Jezusa. W kościołach do dziś odprawia się roraty – nabożeństwo przed wschodem słońca, aby w ten sposób podkreślić czujność w oczekiwaniu przyjścia Zbawiciela. Tę czujność jeszcze do okupacji niemieckiej okazywano w ciekawy sposób na wschodzie Mazowsza. Grano tam rano i wieczorami na długich, blisko dwumetrowych, wierzbowych trąbach pasterskich zwanych ligawkami. Trąbiący opierali ligawki o płoty albo o cembrowinę otwartych studni, by uzyskać lepszy rezonans dźwięku. Grano na ligawkach, by oznajmić rychłe przyjście na świat Chrystusa. Niektórzy to adwentowe trąbienie tłumaczyli jako ostrzeżenie przed sądem ostatecznym – przybliża dawne tradycje Robert Rumiński z Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.

Reklama

– Odświętny charakter nadawały im wieszane u sufitu pająki - ozdoby ze słomy i kolorowej bibuły, nakładane na ramy obrazów świeżo zrobione korony z papierowych kwiatów, czy wreszcie stawiane w wigilię choinki. Te ostatnie pojawiły się w wiejskich domach dość późno, bo pierwsze zaczęto ubierać na Mazowszu na początku lat dwudziestych XX wieku i to tylko w bogatszych domach. Przystrajano je głównie jabłkami, piernikami, ozdobami ze słomy i bibuły, szyszkami, orzechami, łańcuchami - wszystko wykonywano we własnym zakresie. Szczyt choinki wieńczył duży bibułkowy anioł – opowiada o bożonarodzeniowych tradycjach Robert Rumianowski.

Reklama

– Trzeba było wcześnie wstać, aby w ciągu następnego roku nie być leniwym i ospałym. Uważano, żeby się nie kłócić, starano się być dla siebie miłym i uprzejmym. I nie próżnować, bo „jakiś w Wigilię, takiś przez rok cały”. Dzieci nie mogły niczego „przeskrobać”, bo lanie i płacz w tym dniu zapowiadały to samo w roku przyszłym. Drwa na opał należało przynieść do domu dzień wcześniej – mówiono: „kto w wigilię drewno nosi, ten robactwo do domu znosi”. Dotychczas na wsi w Wigilię ludzie niechętnie pożyczają komuś cokolwiek i uważają, żeby samemu nie pożyczać od nikogo, gdyż inaczej skazani będą na pożyczanie przez cały nadchodzący rok. Jeszcze dotychczas starsi mieszkańcy wsi zwracają uwagę, kto pierwszy spoza domowników przekroczy próg domu. Odwiedziny mężczyzny były pożądane – zapowiadały szczęście, natomiast kobiety mogły sprowadzić nieszczęście. Jeszcze w okresie międzywojennym na wschodzie Mazowsza gospodynie, zobaczywszy zbliżającą się sąsiadkę, wychodziły przed dom i wygrażały jej miotłą – przypomina dawne zwyczaje związane z czasem świat Bożego Narodzenia Robert Ruminanowski.

Reklama

– Po krótkiej modlitwie i przełamaniu się opłatkiem należało przynajmniej spróbować każdej z potraw, aby jej nie zabrakło w przyszłości. Potem śpiewano kolędy i oczekiwano na pasterkę, na którą na początku XX wieku mężczyźni udawali się przepasani powrósłami słomianymi. Po powrocie z kościoła tymi powrósłami gospodarz przewiązywał drzewka owocowe – opowiada Robert Rumianowski.

– Na Mazowszu najbardziej popularne były: grupa z gwiazdą, dziad z kozą, chłopcy lub mężczyźni z szopką (tzw. „szopkarze”), Trzej Królowie oraz najbardziej malownicza, wieloosobowa grupa Herodów, dająca przedstawienia po domach – przybliża tradycje bożonarodzeniowe Robert Rumianowski.

– Zwiedzający mogą zobaczyć, jak na dawnej wsi wyglądały adwentowe wieczory, jak zmieniała się izba podczas sporządzania wyrobów mięsnych, obejrzeć produkty, z których gospodynie przyrządzały wieczerzę wigilijną. W starszych chałupach podziwiać można surowszy wystrój izb z ustawionymi w kątach snopami zboża i skromniejsze posiłki. Nowsze izby, z choinkami z różnych okresów z ręcznie robionymi strojnymi ozdobami oraz „kupnymi” bombkami bardzo podobają się dzieciom. Zwiedzając zagrody, można zobaczyć akcesoria kolędnicze, czy nawet samych, zastygłych w bezruchu kolędników – zaprasza do odwiedzania wystawy Robert Rumianowski.