Miejsce na spotkanie kultur

– Po 72 latach od likwidacji getta w Płocku otwieramy Muzeum Żydów Mazowieckich. To symboliczne zamknięcie prawie 800 lat koegzystencji Polaków i Żydów w Płocku. Z rąk Stowarzyszenia Synagoga Płocka otrzymaliśmy wspaniałe narzędzie do dialogu, które otwiera nowe perspektywy – powiedział podczas inauguracji nowego Muzeum Żydów Mazowieckich dyrektor Muzeum Mazowieckiego Leonard Sobieraj. Nowo otwarte muzeum będzie działało jako oddział Muzeum Mazowieckiego. Mieści się w odrestaurowanej dawnej bożnicy przy ulicy Kwiatka.
Muzeum powstało dzięki inicjatywie Stowarzyszenia Synagoga Płocka. Na jego restaurację pozyskano 9 mln zł (7,7 mln zł ze środków unijnych). Budynkowi przywrócono wygląd z lat 60. XIX wieku. Zachowano m.in. fragment oryginalnego tynku w kolorze gołębiego błękitu, który pozostał we wnęce na szafę na rodały. Muzeum będzie oddziałem Muzeum Mazowieckiego, ale połowę kosztów utrzymania placówki poniesie miasto. – Wspólna historia ponad 800 lat wspólnego życia i współpracy – to wszystko przekłada się na historię Mazowsza – podkreślał marszałek Adam Struzik. Dziękował Stowarzyszeniu Synagoga Płocka za uratowanie zabytku. – Oprócz dróg, mostów, które są bardzo ważne, potrzebujemy tożsamości. W jej budowaniu potrzebne jest przywracanie tego, co moglibyśmy bezpowrotnie stracić. Mam nadzieję, że będzie to miejsce styku kultur, otwarte dla młodzieży naszej i Izraela oraz gości ze wszystkich stron świata – powiedział. Wtórował mu prezydent Andrzej Nowakowski: – Jestem dumny, że w Płocku grupa mieszkańców nie pozwoliła, aby obojętnie niszczał jeden z najpiękniejszych zabytków miasta, by zginęła pamięć o tych, którzy przez 800 lat współtowarzyszyli nam na polskiej ziemi. Projekt na taką skalę jest bez wątpienia czymś wyjątkowym, niespotykanym. Dzięki wsparciu środków unijnych i miasta powstała wyjątkowa przestrzeń, w której będziemy pamiętać o tych, którzy odeszli, a także budować wspólną przyszłość.
Przewodniczący Stowarzyszenia Synagoga Płocka Jerzy Janiak opowiedział o tym, jak przebiegały prace budowlane. Konstrukcję budynku trzeba było wzmocnić. Został położony nowy dach. Wnętrzom przywrócono układ z XIX wieku.
Na otwarcie Muzeum Żydów Mazowieckich przyjechał ambasador Izraela w Polsce Zvi Rav-Ner, który powiedział, że ciężko jest przesądzić wagę obecności Żydów w województwie mazowieckim.
– To było ważne z każdej perspektywy: ekonomicznej, kulturowej, edukacyjnej. Bardzo ważne są takie miejsca, w których wspominamy, jak ludzie żyli. Będzie to dla grup z Izraela i Stanów ważny punkt na mapie Polski, gdzie odnawia się kultura Żydów – podkreślał. W imieniu płocczan mieszkających w Izraelu głos zabrał Jakub Guterman: – Jestem niezwykle wzruszony. Kilkadziesiąt metrów stąd spędzałem niezwykłe lata dzieciństwa, stąd żegnałem moich bliskich na zawsze. Wiele osób pokazywało mi fotografie z Płocka. Miasto zostało w ich pamięci. Cieszę się, że nowe pokolenie płocczan zdobyło się na tak szlachetny wysiłek i zrobiło tu muzeum.
Konrad Jaskóła także gratulował społeczeństwu miasta nowego centrum kultury i centrum spotkań. Naczelny rabin Michael Schudrich zaczął od psalmu: – Każdy człowiek ma obowiązek podziękować, kiedy coś dobrze było, ja też dziękuję. Czuję pełną radość, że jest szansa budowania czegoś dobrego. To jest ten dzień, w którym będziemy tworzyć, dziękować i chwalić. Biskup Piotr Libera również przypomniał psalm, którego wers widnieje na zaproszeniu: – „Oto jak dobrze i jak miło, gdy bracia mieszkają razem” – wzruszył mnie ten psalm. Uświadomiłem sobie, że przez wiele dziesiątek lat te słowa były odmawiane w miejscu, w którym się znajdujemy. Jest to psalm o braterstwie. Nigdy dosyć podkreślenia wagi braterstwa, zwłaszcza w świetle tego, co stało się z naszymi starszymi braćmi w wierze.
Zebrani na otwarciu Muzeum wyrażali nadzieję, że dom zgromadzeń (z hebrajskiego) będzie żył, i nie stanie się wyłącznie muzeum. Ma służyć mieszkańcom Płocka. Uroczystość otwarcia uświetnił klezmerski zespół Sztetl. Kierownikiem placówki został Mariusz Wojtalewicz, który był przez wiele lat kierownikiem Domu Darmstadt.
Budynek Muzeum dostosowano do potrzeb osób niepełnosprawnych. Na ekspozycji znalazły się judaica, pamiątki, 40 obrazów Feliksa Tuszyńskiego. Multimedialna ekspozycja poświęcona jest historii, kulturze, obrzędom religijnym Żydów. Jest też ekspozycja poświęcona Holokaustowi. Ciekawostkę stanowi muzyczny stół klezmerski. Muzeum Żydów Mazowieckich można zwiedzać od wtorku do niedzieli.     Lena Szatkowska
fot. Dariusz Ossowski