Kler

Cieszący się popularnością film „Kler” przytłacza oglądających wizerunkiem bardzo grzesznych duchownych. Niestety na historię Kościoła składają się życiorysy nie tylko świętych, ale też ludzi o bardzo słabych charakterach, pragnących bogactwa, władzy i seksu. Z mniej oburzających przyjemności dostojnicy kościelni gustowali też w luksusowym, obfitym jedzeniu. Przykładowo, do bardziej wystawnych uczt należała biesiada wydana z okazji ogłoszenia papieżem Leona X (1513-1521). Na zakąski do niej złożyły się ciastka zrobione z orzeszków piniowych, marcepanów, biszkopty z małmazyją, figi i wina muszkatel. Następnie wniesiono pieczone przepiórki, turkawki, kuropatwy, indyki, gotowane kury i koguty przybrane w pióra ustawione na własnych łapach. W sumie biesiada składała się z trzystu części z daniami słodkimi i słonymi. Jej finisz stanowiło cielę ugotowane w białym winie. Ten posiłek nie miał więc wiele wspólnego z ascetycznym wzorem życia, który propagował Jezus. Na usprawiedliwienie ówczesnych sług bożych można jedynie zauważyć, iż jeszcze w XVI wieku uczty służyły ugruntowaniu politycznej pozycji papieża i często były publiczne. Dzisiaj rozmach biesiad organizowanych przez kler jest już nie ten, choć na obfite posiłki mogą zawsze liczyć wiejscy księża zapraszani na obiady do swoich parafian.

Pieczeń wieprzowa z ziemniaczanymi kulami i kiszoną kapustą
(świąteczne danie papieża Benedykta XVI)

Skład:
na pieczeń

 1 kg szynki wieprzowej;
 250 ml piwa;
 200 ml bulionu;
 szałwia, rozmaryn;
 sól, pieprz;
 1 łyżka mąki ziemniaczanej;
 2 łyżki zimnej wody;

na ziemniaczane kule

 750 g ziemniaków;
 100 g mąki;
 jajko;
 gałka muszkatołowa;
 sól;

Wykonanie:
Mięso myjemy i osuszamy kuchennym ręcznikiem. Nacieramy solą, pieprzem, posiekaną szałwią i rozmarynem. Piekarnik rozgrzewamy do 200 st. C. Do naczynia do pieczenia wkładamy mięso i oblewamy je odrobiną bulionu i piwa. Pieczeń pieczemy ok. 2 godzin. W tym czasie dolewamy do pieczeni bulion i piwo. Kiedy pieczeń się piecze przygotowujemy ziemniaczane kule. Obieramy ziemniaki i gotujemy w osolonej wodzie 20-25 minut. Ugotowane ziemniaki odcedzamy i jeszcze ciepłe przeciskamy przez praskę. Do ziemniaków dodajemy mąkę, jajko, gałkę muszkatołową i sól. Posypując ręce mąką, lepimy kule wielkości piłki do tenisa. W dużym i głębokim garnku gotujemy gorącą wodę, a gdy zacznie wrzeć wrzucamy na nią kule. Kiedy woda ponownie zawrze, zmniejszamy ogień i gotujemy jeszcze ok. 10 minut. Upieczone mięso wyjmujemy z piekarnika, zawijamy w aluminiową folię i pozostawiamy w ciepłym miejscu na 10 minut. Sos przelewamy do rondelka i dodajemy do niego mąkę wymieszaną z zimną wodą, zagotowujemy i doprawiamy solą i pieprzem. Kroimy pieczeń w plastry, układamy na ogrzanym talerzu. Pieczeń podajemy z sosem, kulami ziemniaczanymi i kiszoną kapustą.

Zmiany, jakie nastąpiły w Europie po Wielkiej Rewolucji Francuskiej, zapoczątkowały proces zmniejszania liczby dań podczas watykańskich bankietów, zaczęto unikać przepychu. Teorie dietetyczne XIX i XX wieku zachęcające do większego umiarkowania też sprzyjały tej tendencji. Niemniej potrawy gotowane dla papieży musiały pozostać znakomite i elegancko podane.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński