Święto losów

Purim, czyli Święto Losów, to najradośniejsze ze wszystkich świąt żydowskich. Jego obchody w kalendarzu gregoriańskim przypadają zwykle na przełomie lutego i marca (w tym roku święto to będzie obchodzone 20 marca). Purim świętuje się na pamiątkę uniknięcia zagłady przez Żydów, mieszkających w perskim mieście Suza. Ten okrutny plan uknuł wezyr Haman, który przekonał perskiego króla Achaszwerusa, aby rozpoczął prześladowania Żydów, gdyż jako jedyni mieszkańcy Persji nie padali na twarz przed dostojnikami dworskimi. Król przychylił się do tego pomysłu. Dowiedział się o tym Żyd Mordechaj, którego bratanica Estera była świeżo poślubioną żoną króla. To z jej pomocą postanowił oddalić groźbę rzezi rodaków. Estera podjęła się tego zadania. Niemniej, zanim mogła użyć swojego uroku, król perski walcząc z bezsennością wyczytał w królewskich kronikach, iż swego czasu Mordechaj ostrzegł go przed zamachem. Następnego dnia wynagrodził go za ten czyn. Po czym udał się na ucztę do Estery, gdzie dowiedział się, że zarówno ona, jak i jej wuj są Żydami, których król za pośrednictwem Hamana chce wymordować. To zirytowało króla do tego stopnia, że nie tylko cofnął rozkaz wymordowania Żydów, ale też ukarał śmiercią Hamana i jego synów. Żydzi z radości, iż uniknęli śmierci, po dziś dzień świętują to wydarzenie. Nazwa święta pochodzi od słowa pur, czyli los, ponieważ Haman wyznaczył dzień niedoszłej zagłady poprzez rzucanie losów. 

Wołowe klopsy z groszkiem i cytryną
Skład:

• 500 g mielonej wołowiny;
• 150 g mielonej, tłustej jagnięciny (jeśli nie jesteśmy wyznawcami judaizmu, możemy zastosować mieloną wieprzowinę);
• 1 cebula;
• 120 g tartej bułki;
• 2 łyżki posiekanej natki pietruszki;
• 4 ząbki czosnku;
• 1 łyżka przyprawy baharat (mieszanka mielonych przypraw, tj.: 1 łyżeczka pieprzu czarnego, 1 łyżeczka nasion kolendry; 1/2 łyżeczki goździków, 1/2 łyżeczki cynamonu; 1/2 łyżeczki ziela angielskiego; 1 łyżeczka kardamonu, 2 łyżeczki kuminu i 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej);
• 2 łyżki posiekanych drobno zielonych oliwek;
• 1 jajko;
• 300 g mrożonego groszku;
• 3 dymki;
• 2 łyżki soku z cytryny;
• 500 ml drobiowego bulionu;
• 4 łyżki oliwy;
• sól, pieprz.

Wykonanie:
Do miski przekładamy mielone mięso, drobno pokrojoną cebulę, przeciśnięte przez praskę 2 ząbki czosnku, natkę pietruszki, pokrojone oliwki, bułkę tartą, jajko, przyprawę baharat i sól. Całość starannie wyrabiamy. Z masy mięsnej formujemy kulki wielkości piłek pingpongowych. Na dużej patelni rozgrzewamy 2 łyżki oliwy. Na tłuszczu partiami obsmażamy klopsy. Obsmażone klopsy przekładamy na miskę. Dolewamy pozostałą oliwę na patelnię, na której obsmażaliśmy klopsy. Kroimy dymkę, którą wraz z przeciśniętym czosnkiem dodajemy na patelnię. Następnie dokładamy mrożony groszek, dolewamy sok z cytryny i 150 ml bulionu. Doprawiamy groszek solą i pieprzem. Przykrywamy patelnię pokrywką i gotujemy groszek 5 minut. Po tym czasie wkładamy ponownie na patelnię klopsy, dolewamy bulion, przykrywamy i gotujemy 25 minut. Doprawiamy sos do smaku, jeśli jest za rzadki redukujemy go zdejmując pokrywkę z patelni. Klopsy z groszkiem i cytryną serwujemy z ryżem.

W ramach obchodów święta odczytywana jest w synagodze Księga Estery. W momencie, gdy pada imię Hamana, wskazane jest jego zagłuszanie, np. poprzez tupanie. W dniu tym należy obdarzyć jałmużną dwoje ubogich oraz obdarować bliskich prezentami składającymi się z dwóch produktów spożywczych nadających się do bezpośredniej konsumpcji. Święto wieńczy uczta purimowa, w czasie której wskazane jest obfite spożywanie alkoholu. Według tradycji w tym dniu powinno się tyle wypić, aby nie móc rozróżnić dobra od zła - czyli sporo.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński