Gotuj z Tygodnikiem Płockim. Ona była pierwsza

12/03/2024 13:00

Syberyjska galareta z pieczonej wieprzowiny

W okolicach Dnia Kobiet media często podnoszą temat równouprawnienia płci, co jest doskonałą okazją, by przypomnieć o kobietach, które przecierały szlaki w procesie emancypacji. Wśród nich warto wspomnieć Marię Antoninę Czaplicką, pierwszą kobietę w Europie, która zdobyła doktorat z antropologii, wyprzedzając o kilka miesięcy Bronisława Malinowskiego, uznawanego za ojca antropologii kulturowej. Po zakończeniu studiów doktoranckich Maria Czaplicka rozpoczęła pracę na Uniwersytecie w Oxfordzie, gdzie miała okazję spotkać się z wybitnym amerykańskim antropologiem Franzem Boasem oraz rosyjskimi badaczami ludów Syberii – Lwem Szternbergiem i Waldemarem Jochelsonem. Pod ich wpływem przygotowała publikację, która podsumowywała ówczesny stan wiedzy na temat syberyjskich społeczności. Jednak ambicje Marii sięgały dalej, co skłoniło ją do zorganizowania własnej wyprawy badawczej na Syberię.

Syberyjska galareta z pieczonej wieprzowiny
(Poniższy przepis został zaczerpnięty z książki „Syberyjska kuchnia”, wydanej w Moskwie w 2012 roku. Nabyłam ją rok przed wybuchem konfliktu na Ukrainie, podczas wizyty w Kijowie).

Skład:

1 kg schabu z kością

(choć można z powodzeniem użyć szynki z kością);

1 cebula;

2 marchewki;

1/2 korzenia selera;

1 pasternak (możemy zastąpić korzeniem pietruszki);

1 łyżka musztardy;

1 łyżka mąki;

sól, pieprz;

3 łyżki oleju;

żelatyna w ilości odpowiedniej do ilości wywaru

(3 łyżeczki na 1/2 l mięsnego wywaru);

3 ogórki marynowane w occie.

Wykonanie:
Oddzielamy kość od mięsa. Mięso nacieramy solą, pieprzem i musztardą. Oprószamy mąką i przekładamy do żaroodpornego naczynia, skrapiamy olejem i wstawiamy na dwie godziny do piekarnika rozgrzanego do 160 st. C. Upieczone mięso odkładamy do przestudzenia. Kości zalewamy zimną wodą, początkowo gotujemy na dużym ogniu i zbieramy szumy. Następnie zmniejszamy ogień i dodajemy oczyszczone warzywa oraz doprawiamy solą. Gotujemy wywar na małym ogniu przez kolejną godzinę. Po tym czasie odcedzamy wywar i rozpuszczamy w nim żelatynę. Upieczone mięso kroimy w plastry, układamy na salaterce i zalewamy tężejącą galaretką. Gotową galaretę dekorujemy pokrojonymi w drobną kostkę marynowanymi ogórkami. Do pieczonej wieprzowiny w galarecie doskonale pasuje tarty chrzan ze śmietaną.

Reklama

W maju 1914 roku Maria Czaplicka podjęła się organizacji wyprawy wzdłuż rzeki Jenisej, by zbadać kulturę ludu Ewenków. W skład zespołu weszli: fotografka i malarka Dora Curtis, ornitolożka Maud Haviland oraz amerykański student antropologii, Henry Hall. Cztery miesiące później rozpoczęła się I wojna światowa, co skłoniło Curtis i Haviland do powrotu do Wielkiej Brytanii. Tymczasem Czaplicka i Hall zdecydowali się na kontynuację wyprawy – mimo ekstremalnych warunków, z temperaturami spadającymi do minus 60 stopni Celsjusza. Jednak społeczność międzynarodowa była zszokowana nie tyle tymi warunkami, co faktem, że kobieta i mężczyzna nie będący małżeństwem mieli dzielić wspólny namiot. Podróżnicy przemierzali mało znane Europejczykom tereny, docierając do osad Ewenków. W trakcie wyprawy Czaplicka zgromadziła cenne materiały naukowe, czyli przeprowadziła wywiady, zrobiła zdjęcia, dokonała obserwacji i zgromadziła eksponaty. Po zakończeniu ekspedycji Maria stanęła w obliczu problemów finansowych. Dodatkowo Henry Hall, z którym podczas wyprawy połączyła ją bliska relacja (może nawet zbyt bliska), ożenił się. Ciężar tych wydarzeń okazał się przytłaczający dla Marii, która w efekcie podjęła tragiczną decyzję o zakończeniu swojego życia.

Reklama

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński