Bezcenne pergaminy z XIII i XIV wieku wróciły do Płocka

Blanka Stanuszkiewicz-Cegłowska Tygodnik Płocki

03/12/2025 23:11

1 grudnia br. metropolita warszawski abp. Adrian Galbas SAC oficjalnie przekazał pergaminy bp. Szymonowi Stułkowskiemu

Spis treści

Z archidiecezji do diecezji
Pomógł niemiecki pasjonat
Powróciły na właściwe miejsce

Są bezcenne i przeszły długą drogę powrotną do naszego miasta. Z początkiem grudnia do zbiorów Archiwum Diecezjalnego w Płocku ponownie trafiły dwa pergaminy datowane na XIII i XIV wiek. Dokumenty wywiezione zostały z Płocka podczas II wojny światowej, trafiły następnie do kard. Józefa Glempa, ówczesnego prymasa Polski, który polecił umieścić je w Archiwum Archidiecezjalnym Warszawskim.

Dokumenty od 2006 roku znajdowały się w Archiwum Archidiecezjalnym Warszawskim, gdzie pełniły funkcję depozytu. W poniedziałek, 1 grudnia br. metropolita warszawski abp. Adrian Galbas SAC oficjalnie przekazał pergaminy bp. Szymonowi Stułkowskiemu.

Z archidiecezji do diecezji

– Archidiecezja warszawska udzieliła im schronienia, ale było ono jedynie czasowe. Dzisiaj wróciły do domu. Cieszę się, że po wieloletniej wędrówce pozostaną w Płocku i będą służyć badaczom oraz wszystkim zainteresowanym historią – powiedział metropolita.

Reklama

Dr Anna Salina z Instytutu Historii PAN, która brała udział w pracach zespołu badającego pergaminy w warszawskim archiwum, omówiła znaczenie przekazywanych dokumentów. Odczytano również ich treść. Następnie dokonano formalnego przekazania pergaminów i podpisano dokumentację zwrotu.

Pomógł niemiecki pasjonat

Pergaminy zostały odzyskane w 2006 roku dzięki niemieckiemu pasjonatowi historii z Grünstadt, który rozpoznał ich pochodzenie i dopilnował aby powróciły do Polski. Dokumenty, najprawdopodobniej wywiezione podczas II wojny światowej, trafiły następnie do kard. Józefa Glempa, ówczesnego prymasa Polski, który polecił umieścić je w Archiwum Archidiecezjalnym Warszawskim. Po analizach przeprowadzonych w Warszawie potwierdzono, że przed wojną stanowiły część zbiorów płockiego archiwum, co umożliwiło ich zwrot.

Reklama

Starszy z dokumentów, datowany na 1289 rok, jest wyrokiem kończącym spór pomiędzy biskupami płockim i chełmińskim dotyczący jurysdykcji na terenie ziemi chełmińskiej. Drugi pergamin, z 1347 roku, ma charakter zbliżony do aktu notarialnego i reguluje – w porozumieniu z książętami mazowieckimi – kwestie zwrotu oraz dzierżawy dóbr należących do biskupstwa płockiego.

Powróciły na właściwe miejsce

- Dla historii naszej diecezji ich wartość jest nie do oszacowania. Są bezcenne – zaznaczył biskup płocki Szymon Stułkowski.

Po latach przechowywania poza Mazowszem oba pergaminy ponownie zasilają zbiory Archiwum Diecezjalnego w Płocku.

Reklama

– Ich treść nie wnosi nowych ustaleń, ale powróciły na właściwe miejsce. Stanowią nieodłączny fragment dziedzictwa diecezji – zaznaczył ks. dr Bartosz Leszkiewicz, nowy dyrektor placówki, podkreślając wartość nie tylko naukową, lecz także tożsamościową pergaminów.

W uroczystości wzięli udział m.in. bp Arkadiusz Okroj z Torunia, gdzie w 1289 roku spisano jeden z pergaminów, a także biskup pomocniczy diecezji płockiej Mirosław Milewski oraz biskup senior Piotr Libera.

fot. Diecezja Płocka