Babciu, dlaczego masz takie duże zęby...

Mijają wieki, żyjemy coraz dłużej, wygodniej i inaczej wychowujemy młode pokolenia. Nie dotyczy to tylko ostatnich lat, o czym możemy się przekonać śledząc losy Czerwonego Kapturka. W bajce spisanej w połowie XVII wieku przez Charles’a Perraulta naiwna, nieostrożna dziewczynka, która rozmawiała z nieznajomym wilkiem, nie zasługiwała na szczęśliwe zakończenie. W tej wersji bajki wilk pożera zarówno ją, jak i babcię. Inaczej zaś sprawę rozwiązują bracia Grimm (wiek XIX), gdyż ofiarują swoim bohaterkom wybawcę w osobie myśliwego, który rozprawia się ze złym, wygłodniałym potworem, ratując obie kobiety. Choć myśl przewodnia pozostaje ta sama – ostrożnie z nieznajomymi, zbytnia ufność może zakończyć się nieszczęściem – to konsekwencje braku roztropności okazały się zgoła inne. Wcześniej przekaz był klarowny: jeśli nie wykażesz się rozwagą w kontaktach z nieznajomymi, to możesz przypłacić takie zachowanie śmiercią. Później nie było już tak źle, ponieważ skutki lekceważenia zagrożenia mógł zawsze załagodzić superbohater, bo wygodnie jest myśleć, że nasze problemy rozwiążą inni.
W bajce o Czerwonym Kapturku wnuczka niosła posiłek babci. Dzisiaj często jest odwrotnie, to babcie czekają z ciepłą zupą na wnuki wracające ze szkoły, które później przez lata pamiętają smak tych przysmaków.

Zupa jarzynowa z pesto i smażonym chlebem

Skład zupy:

 350 g dyni;
 1 cukinia;
 1 marchewka;
 1 por;
 1 cebula;
 2 ziemniaki;
 100 g drobnego makaronu o dowolnym kształcie;
 100 g pesto z bazylii;
 łyżka przecieru pomidorowego;
 80 g mrożonego zielonego groszku;
 2 l bulionu warzywnego (może być z kostki);
 1 liść laurowy;
 gałązka rozmarynu (możemy zastąpić dużą szczyptą rozmarynu suszonego);
 kilka gałązek natki pietruszki;
 2 łyżki oliwy z oliwek;
 sól.

Wykonanie:
Warzywa myjemy, obieramy i kroimy w kostkę. Liść laurowy, rozmaryn i natkę pietruszki związujemy nicią w pęczek. W garnku o grubym dnie rozgrzewamy oliwę, na której przesmażamy pokrojoną cebulę i pora. Następnie dodajemy pozostałe warzywa, wlewamy bulion, dodajemy pęczek ziół i gotujemy na średnim ogniu pod przykryciem ok. 30 minut. Po tym czasie dodajemy przecier i groszek. Ponownie przykrywamy garnek i gotujemy całość przez 10 minut. Po tym czasie dorzucamy makaron i gotujemy go przez czas, jaki został określony na opakowaniu makaronu. Kiedy zupa będzie gotowa, usuwamy pęczek ziół, dosalamy i serwujemy, dodając do każdego talerza łyżeczkę bazyliowego pesto.

Skład na smażony chleb:

 4 kromki czerstwego chleba;
 szklanka mleka;
 1 duże jajko;
 mąka;
 sól, pieprz;
 olej do smażenia.

Wykonanie:
Chleb okrawamy ze skórek. Następnie namaczamy go krótko w mleku, tak aby zbytnio nie nasiąkł. Roztrzepujemy jajko z solą i pieprzem. Obtaczamy chleb w mące, a następnie w roztrzepanym jajku i smażymy na rumiano z obu stron na mocno rozgrzanym tłuszczu.

We włoskiej bajce „Fałszywa babcia”, która jest bliźniaczo podobna do bajki o Czerwonym Kapturku, w rolę wilka wcieliła się ogrzyca. Przy czym włoska dziewczynka, choć wstępnie była tak samo naiwna jak Czerwony Kapturek, to ostatecznie postanowiła swój problem sama rozwiązać, nie czekając na śmierć czy ewentualnego wybawcę. Oszukuje ogrzycę koniecznością udania się „za potrzebą” (pomysł może nie finezyjny, ale skuteczny). Ogrzyca wypuszcza dziewczynkę uwiązaną na lince do stajni, gdzie powinna rozwiązać swe wynikające z biologii potrzeby. Tam dziewczyna przywiązuje kozę do liny, a sama ratuje się ucieczką. Morał bajki jest taki, iż czasami możemy popaść w kłopoty, ale warto choć spróbować się z nich samodzielnie wyplątać, bo zazwyczaj nie wymagają one zaangażowania superbohatera.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński