Zapobiegajmy rakowi płuc

Rak płuca pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów z powodu nowotworów w Polsce. W 2021 roku choroba ta pochłonęła życie 7795 kobiet i 13 046 mężczyzn. Wysoka umieralność związana jest nie tylko z dużą liczbą przypadków, ale również z późnym rozpoznawaniem.

Głównym czynnikiem ryzyka pozostaje palenie tytoniu, które zwiększa ryzyko zachorowania ponad 30-krotnie. Dlatego kluczowe jest całkowite zaprzestanie palenia oraz monitorowanie innych czynników ryzyka, takich jak zanieczyszczenie powietrza i narażenie na substancje rakotwórcze. Drugim powodem, poza częstością występowania raka płuca, wpływającym na tak wysoki odsetek rozpoznania w stadium rozsiewu jest fakt, że u wielu pacjentów rak płuca rozwija się bezobjawowo lub daje bardzo skąpe objawy.

Pomimo że rak płuca rozwija się często bezobjawowo, wczesne wykrycie zwiększa szansę na skuteczne leczenie. Niskodawkowa tomografia komputerowa (TK) jest najważniejszym narzędziem w profilaktyce wtórnej, umożliwiającym wczesne wykrywanie nowotworu u osób z grupy wysokiego ryzyka. Program wczesnej diagnostyki, który działa w Polsce od 2020 roku, obejmuje osoby w wieku 55–74 lat z historią palenia tytoniu oraz narażone na inne czynniki ryzyka. Ważne jest, aby osoby te były świadome możliwości wykonania badania oraz roli lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w kierowaniu pacjentów na badania przesiewowe.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w TK, pacjenci są kierowani na dalsze badania, w tym biopsje, które pozwalają na dokładne rozpoznanie typu histopatologicznego nowotworu oraz określenie jego stopnia zaawansowania. W zależności od wyników, leczenie może obejmować chirurgię, radioterapię, chemioterapię, immunoterapię lub leczenie celowane. W przypadku zaawansowanego raka płuca, gdzie przerzuty są obecne, leczenie systemowe jest kluczowe, a decyzje dotyczące terapii opierają się na wynikach szczegółowych badań molekularnych.

Wczesne wykrycie raka płuca dzięki nowoczesnym metodom diagnostycznym, takim jak niskodawkowa tomografia komputerowa, oraz systematyczne podejście do profilaktyki i leczenia, mogą znacząco poprawić rokowania pacjentów i zwiększyć skuteczność terapii.

dr hab. n. med. Maciej Głogowski, Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie, PIB, Warszawa

(NG)