Z Muzeum Mazowieckiego do Hawru. „Ćma nocna” na prestiżowej wystawie

Jeden z najciekawszych obrazów Galerii Malarstwa i Rzeźby Muzeum Mazowieckiego niedługo będzie można podziwiać w Musée d’art Moderne André Malraux we francuskim Hawrze. Obok 150 prac pochodzących z kolekcji muzealnych i prywatnych z całej Europy, „Ćma nocna” Leona Kaufmana to niewątpliwie ozdoba przełożonej z powodu pandemii wystawy „Elektryczne noce”.

W jaki sposób artyści zareagowali na powszechne wprowadzenie elektrycznego oświetlenia, które przegnało ciemności z europejskich miast, zwiedzający wystawę zobaczą na przykładzie takich mistrzów jak: Monet, Pissarro, Vallotton, Toulouse Lautrec, Steinlein, Bonnard, van Dongen, Sonia Delaunay, Eugene Jansson (Szwed), Atkinson Grimshaw (Brytyjczyk), Dario de Regoyos (Hiszpan). Na ekspozycji znajdą się dwa obrazy z Polski, w tym wypożyczona z Płocka „Ćma nocna” Leona Kaufmana.

Leon Kaufman (ps. Kamir) uczył się w Klasie Rysunkowej Wojciecha Gersona w Warszawie. Następnie (1895) wyjechał do Monachium, gdzie studiował w Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Simona Hollósy’ego. W 1898 roku był już w Paryżu i szlifował swój talent w Académie Julian. W 1900 roku powrócił do Warszawy. Potem znów osiadł w Paryżu.  Poślubił Odettę Ludwikę Dessauces. W 1922 zamieszkał w Louveciennes. Pomimo emigracji często wracał do Warszawy. Brał udział w wystawach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, Salonie Krywulta, Salonie Kulikowskiego. W Paryżu jego prace oglądano na Salonie Jesiennym, Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts i wystawach polskich (w 1919 i 1927). Pokazywał swoje malarstwo także w Londynie, Wenecji, Rzymie. Zmarł w 1933 roku we Francji.
Ekspozycja „Elektryczne noce” miała zostać otwarta w kwietniu. Już wtedy „Ćma” podążyła w drogę do Musée d’art Moderne André Malraux (MuMa) w Hawrze. Gdy okazało się, że organizatorzy z powodu pandemii odwołują pokaz, obraz po dwóch dniach wrócił do Płocka.
Głównym tematem prezentowanych dzieł jest nostalgiczna noc w mieście. – Nocne przejście przez miasto generuje nowe i różnorodne wrażenia wizualne, dla których artyści, którzy umieszczają światło w centrum swoich obaw, nie mogą pozostać obojętni (...) światło to gaz lub elektryczność, zmienia się i zmienia swoje środowisko. Jasne ulice przylegają do innych ciemniejszych, a Miasto Świateł jest znacznie bardziej skomplikowane, niż się wydaje. Wkrótce noc stanie się kolorowa pod wpływem pierwszych reklamowych neonów. (…) Obrazy, w których przedstawiano nocne oświetlenie początkowo są budowane realistycznie by wraz z pojawianiem się nowych kierunków w malarstwie przejść do abstrakcyjnych gier kolorami – czytamy w katalogu wystawy.
Bohaterką obrazu – nokturnu Leona Kaufmana „Ćma nocna” jest kobieta w wielkim kapeluszu idąca Krakowskim Przedmieściem. W tle dostrzegamy ginące w mroku kontury kolumny Zygmunta i wieże staromiejskich kościołów.
(lesz)