Z arabskiego pochodz?: kawa, algebra, zero - Akropol i Bagdad

Wyznacznikami zachodniej kultury europejskiej s? Akropol, Kapitol, Golgota i... Bagdad. Dowi?d? tego biskup p?ocki ks. prof. Stanis?aw Wielgus, kt?ry podczas spotkania w Wy?szym Seminarium Duchownym w P?ocku z cyklu „Ludzie kultury w pos?udze my?lenia i odpowiedzialno?ci” m?wi? na temat kultury i filozofii islamskiej w ?redniowieczu oraz jej wp?ywie na kultur? europejsk?.Nie mo?na bada? ?redniowiecza, nie znaj?c islamu. Podstawow? i pierwsz? trudno?? stanowi j?zyk arabski, kt?ry jest sp??g?oskowy. Nie wiadomo wi?c, jakich samog?osek trzeba u?ywa? w mowie (st?d np. bierze si? bin, ben lub ibn Laden; Hid?ra lub Hed?ra). Gdy pokona si? problemy natury lingwistycznej, przed badaczem kultury islamskiej rozpo?ciera si? szeroka p?aszczyzna wiedzy, kt?ra wp?yn??a na kszta?towanie si? wielu nauk. Paradoksalnie, chrze?cijanie mogli rozpocz?? czerpanie wiedzy z obszernej studni my?li muzu?ma?skiej dzi?ki wojnie. Arabowie najpierw zaj?li P??wysep Iberyjski na wiele wiek?w, a potem musieli zacz?? si? wycofywa?: - W XII wieku rozpocz??a si? rekonkwista. W 1064 r. pad?a Coimbra, w 1085 Toledo. Przez p??wysep id? dwie armie, jedn? z nich stanowi? spragnieni wiedzy mnisi, kt?rzy docieraj? do obszernej biblioteki arabskiej w Toledo. T?umaczenie dzie? arabskich trwa?o 100 lat. T?umacze, kt?rzy najpierw dokonywali translacji z arabskiego, na kastylijski (?acina by?a nieznana i nie lubiana z powodu Rzymian), pe?nili funkcj? przekazicieli wiedzy. W prac? wk?adali ogromny wysi?ek, pokonywali trudno?ci stylistyczne i gramatyczne, poniewa? w j?zyku arabskim jest bardzo du?o synonim?w (na przyk?ad pi??set na okre?lenie lwa, tysi?c na or?a). Gdy t?umacz nie rozumia? s?owa, pisa? je po ?acinie w arabskim brzmieniu. W j?zyku polskim z arabskiego pochodz? m.in. s?owa: sorbet, boraks, lazur, zero, algebra, lutnia, kawa, szafran). Przet?umaczenie dzie? arabskich stanowi?o rewolucj? w badaniach naukowych. Pierwszy przek?ad Koranu uko?czony zosta? w 1142 r. To w nim zapisano, ?e tylko ci boj? si? Boga, kt?rzy maj? wiedz?. Z nauk arabskich gar?ciami czerpali Tomasz Akwinu i Albert Wielki – podkre?li? bp. Wielgus. Mia?o to ogromne znaczenie dla rozwoju nauk przyrodniczych (to na Bliskim Wschodzie wprowadzono pomiar, podzia? roku na 12 miesi?cy, tygodnia na siedem dni tygodnia), ale nie tylko. Dzi?ki my?li islamskiej zacz?to m?wi? o wolnej woli, predestynacji, stworzeniu ?wiata i hierarchii inteligencji. Wypaczyli jednak troch? my?l Arystotelesa i dopiero po wielu latach okaza?o si?, ?e nie jest ona sprzeczna z nauk? chrze?cija?sk? i ?e „zimna wojna” chrze?cija?stwa z islamem nie powinna mie? miejsca: - Islamscy uczeni przez dzie?a przet?umaczone na ?acin? przyczynili si? do rozwoju metody scholastycznej oraz ca?ej metodologii bada?. Od Averresa zaczerpni?to metod? komentowania dzie? po wyrazie. Albert Wielki od Avicenny przej?? spos?b komentarzu, kt?ry by? parafraz? tekstu – wyja?nia? S. Wielgus. W VIII w. muzu?manie usystematyzowali wiedz? matematyczn?, uwzgl?dniaj?c matematyk? hindusk?. Od Hindus?w przej?li umo?liwiaj?ce rozw?j nauki zero, uszeregowanie dziesi?ciu cyfr, wyci?ganie pierwiastka kwadratowego i sze?ciennego, tablice sinus?w. Cyfry hinduskie, kt?re obecnie nazywamy arabskimi, wprowadzono w Europie cztery wieki p??niej, w Polsce za Kazimierza Wielkiego w XIV w. Zwie?czeniem arabskich bada? w dziedzinie matematyki i fizyki by?a Einsteinowska teoria wzgl?dno?ci. Muzu?manie od VIII w. rozpocz?li naukow? ekspansj? w dziedzinie astronomii, astrologii, magii i alchemii, z kt?rej w XVII i XVIII w. zrodzi?a si? wsp??czesna chemia. Szukali eliksiru ?ycia, kamienia filozoficznego, wierzyli w talizmany i chcieli uzyska? z?oto z metali: - Chcieli udowodni?, ?e dusza mo?e zapanowa? nad ?wiatem materialnym. I chocia? nie uda?o im si? odkry? tych rzeczy, to jednak pr?by sprawi?y odkrycie innych m.in. pierwiastk?w azoru i fosforu oraz zwi?zk?w (na przyk?ad kwasu solnego). Kszta?towana przez wieki nauka i kultura islamu, oparta na dokonaniach w?asnych i dziedzictwie greckim, w spos?b istotny przyczyni?a si? do rozwoju nauki europejskiej. Nie mo?na wi?c twierdzi?, i? muzu?manie jedynie przekazywali wiedz? Zachodowi. Ich wiedza wsp??tworzy kultur? europejsk?. (eg)