X wieków Płocka

W kamienicy przy Tumskiej 8 Muzeum Mazowieckie na trzech piętrach prezentuje wystawę stałą poświęconą dziejom Płocka, dawnej stolicy państwa polskiego. 1000 lat bogatej historii położnego nad Wisłą grodu obrazują tradycyjne eksponaty i multimedia, dzięki którym zwiedzanie jest atrakcyjne również dla młodych gości.

Co wyróżnia ekspozycję? Jednym z najważniejszych i najbardziej spektakularnych elementów jest makieta w skali 1:160 przedstawiająca Płock u schyłku XVIII wieku, o  powierzchni aż 40 m2. To jedna z największych i najbardziej unikatowych makiet w polskich muzeach. Na jej kanwie zostało przygotowane widowisko słowno-muzyczne prezentujące dzieje Płocka od początku istnienia miasta aż do drugiego rozbioru Polski w 1793 roku.

Olbrzymi jesiotr to kolejny przyciągający uwagę eksponat. Wyłowiony z Wisły na wysokości Biskupic 7 czerwca 1934 roku mierzył 280 centymetrów i ważył grubo ponad 100 kilogramów. Najpierw trafił do zbiorów Muzeum Mazowsza Płockiego, potem wielokrotnie zmieniał miejsce pobytu. Od 2010 roku jest ozdobą wystawy historyczno-regionalnej w Kamienicy Secesyjnej.

Ekspozycję „X wieków Płocka” rozpoczyna część zatytułowana „Tradycje Muzeum Mazowieckiego w Płocku” nawiązująca do liczącej dwieście lat historii placówki. Składa się z dwóch aneksów utrzymanych w stylu dawnych wnętrz muzealnych, gdy muzeum podlegało Towarzystwu Naukowemu Płockiemu. Pierwszy aneks odtwarza Dział Historyczno-Artystyczny dawnego Muzeum Mazowsza Płockiego. Drugi przypomina wystawy Działu Przyrodniczo-Ludoznawczego z obu przedwojennych siedzib muzeum. Obiekty złożone w stylizowanych szafach ekspozycyjnych pochodzą z darów m.in. Marii Macieszyny, Ludwika Kunkla, ks. Ignacego Lasockiego.

Pierwsze piętro wystawy zabiera nas w podróż od średniowiecza do schyłku XVIII wieku. Tu dominuje archeologia i zabytki pozyskane podczas profesjonalnych badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie Płocka i północnego Mazowsza. Kulturę wczesnosłowiańską przybliżają: makieta osady z VI wieku z podpłockich Szelig, naczynia gliniane z okresu od VI do X wieku, model posągu Światowida i pochówek szkieletowy w obudowie kamiennej z okresu od XI do XIII wieku. Podsumowaniem wiadomości o Mazowszu plemiennym i wczesnopiastowskim jest oryginalny pokaz multimedialny prezentowany na siedmiu ustawionych w półkole ekranach.

Płock w średniowieczu reprezentują zabytki z wykopalisk przeprowadzonych na Wzgórzu Tumskim i w innych częściach starego Płocka. W gablotach oglądamy naczynia, militaria, ozdoby, przedmioty codziennego użytku. Na ścianach – oprócz plansz komentujących najważniejsze wydarzenia, widnieje poczet znaczących dla Mazowsza osobistości XI-XIII wieku oraz drzewo genealogiczne Piastów mazowieckich. Na ekranie i w panelu dotykowym znajdziemy najważniejsze informacje o dziełach sztuki romańskiej i gotyckiej w Płocku.

XVI stulecie – złoty wiek miasta – to szczególny okres w historii. Kwitnący handel (towary spławiane Wisłą do Gdańska) pozwolił na znaczne wzbogacenie mieszkańców i realizację kosztownych inwestycji takich jak budowa wodociągu czy przebudowa bazyliki katedralnej w stylu renesansowym. Na ekspozycji możemy zobaczyć m.in. fragment drewnianej rury wodociągowej (w Płocku działał wtedy jedyny na Mazowszu wodociąg miejski) i aranżację staropolskiej karczmy z unikatowym instrumentem smyczkowym – fidelą odkrytą przez archeologów na Starym Rynku.

Schyłek świetności miasta obrazuje aranżacja osiemnastowiecznego wnętrza mieszkalnego z oryginalnym piecem barokowym i portretem Camarii – córki sułtana Sulejmana Wspaniałego. Tu także znajduje się aneks poświęcony dziejom mennictwa polskiego z czterema tysiącami numizmatów, wśród których są: denar Bolesława Chrobrego, brakteat hebrajski Mieszka III czy talar konfederacji targowickiej.

Z dziejami Płocka w okresie nowożytnym i jego historią współczesną zapoznamy się na drugim piętrze kamienicy. W tej części ekspozycji króluje wspomniana wcześniej makieta przedstawiająca Płock z końca XVIII wieku. Obejrzymy też pamiątki z powstań narodowych (list Tadeusza Kościuszki z obozu pod Małogoszczem, kolekcja broni i biżuterii partiotycznej). W aneksie urządzonym na wzór loży masońskiej są artefakty należące niegdyś do płockich wolnomularzy (dyplomy, fartuszki i szarfy rytualne, kluczyk do loży). Dzięki planom i rysunkom możemy prześledzić kolejne  przebudowy miasta. Dzieci pobawią się w teatrzyk cieni, tak jak ich rówieśnicy przed stu pięćdziesięciu laty.

Trzecie piętro ekspozycji to wyprawa w XX wiek, który znamionowały trzy wielkie konflikty zbrojne. W przestrzeni poświęconej wielokulturowości miasta na początku stulecia zobaczymy eksponaty związane z różnymi kościołami chrześcijańskimi oraz judaizmem. W prezentacji I wojny światowej autorzy wystawy zwracają uwagę na wkład mieszkańców w walkę o niepodległość i życie codzienne pod okupacją niemiecką. Wśród pamiątek wojennych znajdziemy fotografie i dokumenty po płockich legionistach wraz z bransoletką i plakietką wykonaną przez płocczan w obozie internowania w Szczypiornie. Ważny wątek ekspozycji stanowi obrona Płocka przed bolszewikami w sierpniu 1920 roku. W przestrzeni ulicy Tumskiej odnajdziemy sztandary cechowe wraz z bolszewickim transparentem przywiezionym z wojny 1920 r.

Rozwój miasta, jego szkolnictwa, przemysłu, architektury zahamował wybuch II wojny światowej. Ten okres na wystawie reprezentują obiekty związane z walką Polaków na wszystkich frontach. Możemy zobaczyć radio, przy pomocy którego  prowadzono nasłuch w jednym z płockich domów i pamiątki z obozów, w tym fotografie przypominające o zagładzie 1/3 mieszkańców miasta w wyniku Holokaustu. Być może Płock pozostałby sennym miasteczkiem, gdyby nie inwestycje przemysłowe jakie od końca lat 50. XX w. miały tu miejsce. O tych przemianach opowiada kronika filmowa, którą pośród wielu artefaktów możemy obejrzeć na wystawie.

Wystawę „X wieków Płocka. Płock w przestrzeni kulturowej Mazowsza, Polski, Europy” można zwiedzać od wtorku do niedzieli, w okresie letnim w godz. 10.00 - 17.00.

(opr. lesz)

Artykuł sponsorowany