Wystawa - Karty świąteczne

Muzeum Mazowieckie w Płocku już po raz drugi w tym roku będzie eksponowało karty pocztowe ze swoich zbiorów. Po pokazie z okazji Dnia Zakochanych w lutym, tym razem, od 16.03. do 14.04. zaprezentuje pocztówki wielkanocne XX wieku.Wprawdzie pierwsze pocztówki życzeniowe wydawane z okazji świąt religijnych pojawiły się równolegle z pierwszymi na świecie kartami ilustracyjnymi już w 1870 r., to najstarsze karty wielkanocne w naszych zbiorach pochodzą z ok. 1902 r. I właśnie ten fakt oraz fragment pieśni wielkanocnej ks. Wiesława kądzieli nadały tytuł muzealnemu pokazowi: „Nadszedł dzień wielkiej radości... Pocztówka wielkanocna XX wieku”. Zostaną pokazane polskie pocztówki, a z nowszych czasów także karnety, artystyczne i kompozycje fotograficzne, autorskie i anonimowe, wykonane różnymi technikami. Będzie można też prześledzić, jak wraz z kolejnymi latami zmieniała się tematyka kart świątecznych. Na początku były to przeważnie motywy religijne lub związane z polską tradycją ludową. Po I wojnie światowej w większym stopniu wprowadzano na pocztówki świąteczne elementy świeckie, a po II wojnie tematyka świecka była już powszechna. Na kartach królowały pisanki, bazie, zające i kurczęta oraz symbole wiosenne – kwiaty i śpiewające ptaki. Z rzadka tylko można było spotkać jakiś symbol religijny: palmę, baranka wielkanocnego w koszyku z pisankami lub na świątecznym stole. Wyjątek stanowiły karty wykonywane ręcznie przez nadawców życzeń lub z tzw. drugiego obiegu, bez sygnatur, sprzedawane w przykościelnych kioskach, na których symbolika religijna panowała niemal powszechnie. Po r. 1989 na pocztówki wrócił ponownie wizerunek Chrystusa Zmartwychwstałego, choć karty o tematyce świeckiej nadal przeważają. Można też na nich spotkać nowe symbole świąteczne, np. obok lub zamiast kurcząt, pojawiają się małe kaczuszki. Na polskich kartach świątecznych, i to jest ich specyfiką, spotkać można również połączenie motywów religijnych i patriotycznych. Wprowadzenie do obiegu kart korespondencyjnych na ziemiach polskich pod koniec XIX wieku zbiegło się bowiem z dążeniami Polaków do wyzwolenia spod okupacji trzech zaborców. Alegorie zmartwychwstającej Polski, wizerunki naszego godła pojawiają się na kartach wielkanocnych na początku XX wieku, a w okresie I wojny światowej spotkać np. można legionistę obok dziewczyny z jagnięciem. Symbolika patriotyczna obecna jest też i później, a w latach osiemdziesiątych, za sprawą podziemnej „Solidarności” dochodzą nowe symbole. Wiele z prezentowanych kart to projekty autorskie najznakomitszych polskich malarzy i grafików. Z początków XX wieku i dwudziestolecia międzywojennego pokazujemy m.in. karty: Włodzimierza Tetmajera, Adama Setkowicza, Paulina Gardzielewskiego, Anny Gramatyki-Ostrowskiej, Józefa Ryszkiewicza, Józefa Krasnowolskiego, Leonarda Strojnowskiego, Ludwika Stasiaka, Tadeusza Rybkowskiego, Alfreda Żmudy, Wacława Boratyńskiego. Z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych są karty autorstwa Józefa Czerwińskiego, Anny Lipińskiej, Stanisława Konarza, Jerzego Jaworowskiego, Zbigniewa Rychlickiego, Barbary Kussak-Pawlikowskiej, Julitty Karwowskiej, Heleny Matuszewskiej, Danuty Imielskiej-Gebethner, Jerzego Grabińskiego. Najmłodsze pokolenie projektantów z lat dziewięćdziesiątych reprezentują: Justyna Fulczyńska, Sławomir Kilian, Izabela Kowalska-Wieczorek oraz artyści malujący ustami: Jolanta Borek-Unikowska, Monika Kamińska i Stanisław Kmiecik. Pokaz uzupełniony jest obiektami związanymi z obrzędowością okresu wielkanocnego: palmami, barankami wielkanocnymi, pisankami z różnych regionów oraz współczesnymi wyrobami służącymi do dekoracji świątecznego stołu. Elżbieta Popiołek Fot. ze zbiorów MMP Podpis pod zdjęciem: „Wesołego Alleluja”, proj. Alfred Żmuda, nakład: Krakowski Komitet Okręgowy Tow. Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych, 1939.