Wokół Themersonów. Opowieści ze świata. Płock i Hamar we wspólnym projekcie

Latem (19-22 lipca) Płock będzie miejscem niezwykłego artystycznego wydarzenia. Muzeum Mazowieckie w partnerstwie z Kunstbanken Centrum Sztuki Współczesnej w norweskim Hamar zaprosi na Festiwal Performance, w którym weźmie udział 50 artystów, reprezentujących różne kraje, pokolenia i punkty widzenia na sztukę. Ich performerskie działania odbywać się będą nie tylko w przestrzeni Muzeum. Wyjdą na płockie ulice, prezentując instalacje, filmy, spektakle, muzykę i sztukę nowych mediów inspirowane twórczością Franciszki i Stefana Themersonów. 

Festiwal Performance, który zostanie zorganizowany i w Polsce, i w Norwegii, to główne wydarzenie interdyscyplinarnego projektu artystycznego pn. „Opowieści. Świat jest bardziej skomplikowany niż nasze prawdy o nim”, finansowanego z Funduszy Norweskich i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Uczestnicy w nim klikudziesięciu międzynarodowych artystów m.in. z Polski, Norwegii, Szwajcarii, Ukrainy, Włoch. Zobaczymy również prace 10 wybranych młodych twórców na off-scenie. Odwołujące się do dzieła Themersonów warsztaty poprowadzi niemiecko-włoski duet VestAndPage. 
W sierpniu w Muzeum Mazowieckim sztukę współczesną i rzemiosło zaprezentuje dziewięciu uznananych na arenie międzynarodowej artystów norweskich. Będą to: Inga Blix (tekstylia), Liv Blåvarp (drewno jubilerskie), Ragnhild Enge (tekstylia), Tor Alex Erichsen (ceramika), Kari Håkonsen (szkło), Ingun Kleppan (biżuteria metalowa), Vidar Koksvik (szkło), Torbjørn Kvasbø (ceramika) i Kari Mølstad (szkło).
Po wystawie norweskiego designu odbędzie się ekspozycja  multimedialna (listopad-grudzień), na której zobaczymy prace stworzone specjalnie na potrzeby polsko-norweskiego projektu przez Leigh Singera, Victorię Davis (Szymańską) i Grzegorza Rogalę (instalacja przedstawiająca dwójkę twórców, kobietę i mężczyznę, generowana przy współudziale widza). Artyści odpowiedzą na pytanie: jak mogłaby wyglądać twórczość Themersonów w XXI wieku. W bogatym programie „Opowieści…” znajdą się również wykłady, dyskusje panelowe, pokazy animacji, warsztaty przedsiębiorczości kulturalnej, koncert w bazylice katedralnej. 
Projekt inspirowany twórczością związanych z Płockiem artystów awangardowych  Franciszki i Stefana Themersonów nosi tytuł „Opowieści. Świat jest bardziej skomplikowany niż nasze prawdy o nim”. Jego założenia przedstawione zostały podczas piątkowej konferencji prasowej w MMP, w której udział wzięli: dyrektor Leonard Sobieraj, kuratorka polskiej części projektu Małgorzata Sady, kuratorka części norweskiej, dyrektorka Kunstbanken, Ingrid Blakestad, artystka  interdyscyplinarna z Amsterdamu Maya Gordon, Andrzej Podściański z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz dyrektor MMP Leonard Sobieraj. 
- Dlaczego opowieści? Chodziło mi o to, żeby koncepcja była jak najbardziej szeroka, nikogo nie wykluczająca. Opowieści wszyscy lubimy słuchać. Każdy ma w sobie jakąś opowieść i właściwie wszystko jest opowieścią. Nasi artyści też będą opowiadać, każdy swoim językiem. Ktoś obrazem, ktoś inny fotografią, filmem, choreografią czy działaniami performatywnymi. Chodzi o to, żeby nie zamknąć możliwosci interpretacyjnych. Ta druga część tytułu – cytat z Themersona – mówi o tym, że na świat można patrzeć różnie i należy patrzeć różnie – powiedziała Małgorzata Sady. 
Partnerem Muzeum Mazowieckiego jest Kunstbanken. To centrum sztuki współczesnej z norweskiego Hamar liczącego przeszło 30 tys. mieszkańców. Dyrektorka Ingrid Blakestad podkreślała długą tradycję sztuki performance w Hamar. Zwróciła również uwagę, że program festiwalu jest bardzo ambitny, a projekt „będzie platformą komunikacji, zrozumienia, integracji pomiędzy artystami i mieszkańcami w Norwegii i Polsce”. 
Andrzej Podściański z Departamentu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pogratulował Muzeum Mazowieckiemu przejścia przez trudny proces selekcji. – Konkurencja była znaczna. Tylko około 20% wszystkich zarejestrowanych wniosków przeszło pozytywnie proces selekcji. Muzeum Mazowieckie otrzymało dofinansowanie w kwocie powyżej 400 tys. euro. Społeczności lokalnej zostanie zaprezentowany ciekawy i bardzo zróżnicowany program kulturalny. 
W lipcowym Festiwal Performance weźmie udział m.in. obecna na konferencji Maya Gordon, która przygotowała oryginalną instalację. Stworzony przez nią obiekt – imbryk do herbaty – ma 3,5 metra wysokości i od czasu do czasu puszcza parę. - Urodziłam się w Polsce, byłam przywiązana do mojego życia tutaj i do języka. Niestety musieliśmy wyjechać. Ten imbryk z kredensu, który z nami podróżował, jest takim moim ożywionym wspomnieniem polskiego dzieciństwa, a Festiwal to wspaniała okazja, żeby się z wami tym wspomnieniem podzielić. 
Dyrektor Muzeum Mazowieckiego Leonard Sobieraj podkreślał, że nowy projekt to przedsięwzięcie ponadlokalne, ponadregionalne i ponadnarodowe, w którym będą uczestniczyć artyści z całego świata. - Wartość artystyczna jest najważniejsza, ale finanse też dużo mówią - całkowity koszt projektu to 2 mln 350 tys. zł. dla Polski i Norwegii. W tej kwocie blisko 165 tys. to udział własny Samorządu Województwa Mazowieckiego. Ponad 187 tys. zł to wkład własny strony norweskiej. Dotąd korzystaliśmy z funduszy europejskich i innych dotacji, mamy spore doświadczenie, aczkolwiek ten projekt jest szczególny. Podchodzimy do niego z dużym respektem. Jesteśmy bardzo szczęśliwi i zadowoleni, że możemy go organizować w naszym muzeum, które przez ostatnich kilka lat wzbogaciło się o nowy budynek przy Kolegialnej 6 ze znaną już w Polsce wystawą art déco i ekspozycją poświęconą Themersonom. 
Awangardowy artysta Stefan Themerson dzieciństwo i młodość spędził w Płocku, gdzie wychowała się także matka Franciszki, malarki, ilustratorki i scenografki. Themersonowie mieszkali w Warszawie, Paryżu, a najdłużej w Londynie. Ich twórczość obejmowała m.in. film, fotografię, literaturę. Prowadzili również własne wydawnictwo. Od dwóch lat w Muzeum Mazowieckim czynna jest Galeria Themersonów poświęcona artystycznemu małżeństwu. 

Lena Szatkowska