Czy warto uczyć się muzyki?

Z dr. Jarosławem Domagałą, pianistą, dyrektorem Szkoły Muzycznej I stopnia w Gąbinie rozmawia Lena Szatkowska

Dyrektor szkoły, nauczyciel fortepianu, akompaniator, kompozytor, autor książek i tekstów z zakresu muzyki i edukacji muzycznej. Imponująca ilość profesji. Która z nich jest najważniejsza?
Ważnym obszarem mojej pracy jest od wielu lat działalność pedagogiczna. Cieszę się, że udało mi się wychować w Państwowej Szkole Muzycznej I i II stopnia w Kutnie grupę profesjonalnych muzyków, którzy są znani i cenieni w kraju. Paweł Tomaszewski jest aktualnie profesorem klasy fortepianu na Wydziale Jazzowym Akademii Muzycznej w Katowicach. Wokalistka jazzowa Anna Stępniewska nagrywa płyty jako Anna Gadt i prowadzi zajęcia ze studentami w tej samej uczelni. Oboje posiadają stopień doktora sztuki muzycznej. Pianista i aranżer Adam Drzewiecki jest absolwentem Akademii Muzycznej w Katowicach, współpracuje z wieloma znanymi zespołami i wykonawcami. Ewa Sławińska-Dahlig jest cenionym polskim muzykologiem, specjalizuje się w tematyce chopinowskiej. Posiada stopień doktora nauk humanistycznych. Paweł Nodzak jest absolwentem i pracownikiem Akademii Muzycznej w Gdańsku, odbywa tam aktualnie studia doktoranckie. Kilkoro innych uczniów ukończyło wyższe szkoły muzyczne i prowadzi z sukcesami działalność artystyczną i pedagogiczną. Moi uczniowie uzyskali wiele nagród na konkursach ogólnopolskich i międzywojewódzkich, w wyższych szkołach muzycznych kończyli najczęściej dwie specjalizacje.

Nie każdy uczeń szkoły muzycznej wygra prestiżowy konkurs, który otworzy drzwi do kariery. Nawet nie każdy zostanie profesjonalnym muzykiem w orkiestrze. Kogo kształcicie? Wirtuozów czy kulturalnych konsumentów?
System szkolnictwa muzycznego w Polsce jest anachroniczny. Utworzony został rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki w grudniu 1945 roku i od tamtej pory nie przeszedł większych modyfikacji. Nie przystaje do rzeczywistości XXI wieku. Głównym celem edukacji w tym systemie jest kształcenie profesjonalnych muzyków. Dzisiaj w większym stopniu powinniśmy natomiast kształcić świadomych odbiorców kultury. Istotnym celem kształcenia powinno być - moim zdaniem - wychowanie przez sztukę do sztuki, a szkoła artystyczna powinna być ważną instytucją upowszechniania kultury.
Wydaje się, że należy dziś w nowy sposób zdefiniować cele edukacji muzycznej i rozpocząć ogólnopolską dyskusję na ten temat. Wziąłem udział w pracach zespołu ekspertów i przygotowałem jeden z rozdziałów „Raportu o stanie szkolnictwa muzycznego I st. w Polsce”. Publikacja przygotowana na zlecenie Ministerstwa Kultury ukazuje sytuację szkolnictwa artystycznego i potrzebę zmian w tym zakresie.
Mam dużą satysfakcję, gdyż Szkoła Muzyczna I st. w Gąbinie kształci zarówno przyszłych profesjonalistów, czego potwierdzeniem jest bardzo duża liczba nagród i wyróżnień na konkursach muzycznych (ok. 60), jak i świadomych odbiorców kultury. W szkole odbywa się wiele interesujących koncertów z udziałem znanych artystów, sprzyja to poznawaniu muzyki i wychowaniu w kulturze.

Ogólna edukacja muzyczna w Polsce kończy się praktycznie w szkole podstawowej, a liczbę miejsc w szkołach muzycznych ograniczają dotacje. Jeśli nic się nie zmieni, niedługo filharmoniom i operom może zabraknąć melomanów.
Największy problem edukacji muzycznej to jej elitarność. W Polsce w szkołach artystycznych kształci się niespełna 1% dzieci i młodzieży. Olbrzymi wpływ edukacji muzycznej na rozwój dziecka dobrze rozumieją społeczeństwa zachodnie. Miałem możliwość poznania systemów kształcenia muzycznego w innych krajach. W Niemczech, Austrii, Norwegii, Czechach i Słowacji szkoły muzyczne można spotkać praktycznie w każdym miasteczku. Kształcą liczną grupę dzieci i młodzieży, w wybranych krajach umożliwiają również edukację dorosłym. W Polsce publicznych szkół muzycznych jest stosunkowo mało, placówki są niewielkie i mają zawężony krąg uczniów. To wszystko przekłada się na stan kultury muzycznej w naszym kraju. Żeby kształcić większą grupę uczniów, należałoby zmodyfikować model kształcenia.

Nie wszystkim rodzicom edukacja muzyczna wydaje się potrzebna. Wolą inwestować w naukę języka albo wysyłać dzieci na zajęcia z programowania. Czy warto uczyć się muzyki?