W pieśni i na filmie

Akt kapitulacji powstania warszawskiego został podpisany w październiku 1944 roku. Aby zachować pamięć o tym wielkim, bohaterskim zrywie, na Zamku Gostynińskim zorganizowano wieczór pieśni powstańczych. Marsze i pieśni o „morowych pannach” czy „pałacyku Michla”, dzięki przygotowanym śpiewnikom, były na ustach wszystkich gości spotkania.
Uroczystość poprowadziła Jolanta Bigus, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gostyninie. – Piosenka żołnierska zajmuje w naszej historii miejsce szczególne. Towarzyszyła żołnierzowi polskiemu od wieków. Była z nim podczas bitew, była w obozach, na biwakach. W trudnych chwilach podtrzymywała go na duchu i zagrzewała do walki. Pomagała znosić trudy marszu, łagodziła chwile samotności i tęsknoty za bliskimi – wymieniała dyrektor.
Repertuar spotkania chwytał za serce. „Warszawo ma”, „Hej chłopcy, bagnet na broń”, „Pałacyk Michla” czy „Serce w plecaku” przyjmowane były z nieukrywanym wzruszeniem. Śpiew pieśni przeplatał się z występami dzieci z Miejskiej Szkoły Muzycznej I stopnia: Gabrysi Trojanowskiej i Oskara Rowińskiego oraz Chóru Miejskiego. Poza tym swoje wiersze o tematyce powstańczej odczytali gostynińscy poeci. I tak Grażyna Dutkiewicz zaprezentowała wiersz pt. „Marsz Żoliborza”, Zenona Radzka – „Słowa pożegnania”, Tadeusz Reszczyński – „Dziś idę walczyć mamo”, a Maria Nowicka – „A jak będzie już po wojnie”. W śpiew włączył się także Chór Miejski. We wspólnym śpiewie uczestniczyli gostynińscy kombatanci: porucznik nawigator Zdzisław Jackowski, sierżant Józef Brzeziński i sierżant Kazimierz Szarłat.
W czasie spotkania wygłoszony został także referat o Aleksandrze Książku, związanym z Gostyninem bohaterze powstania warszawskiego. Referat przygotowała dr Barbara Konarska-Pabiniak, ale z powodu nieobecności autorki odczytała go Danuta Paluszkiewicz-Pilichowicz z wydziału promocji miasta. – Aleksander Książek był nauczycielem przedwojennego Liceum im. Tadeusza Kościuszki. Polonista przybył do Gostynina w 1927 roku wraz z żoną i dwojgiem dzieci. Po wyjeździe ówczesnego dyrektora liceum Michała Sokorskiego do Warszawy objął funkcję p.o. dyrektora. Po wyjeździe z Gostynina brał udział w powstaniu warszawskim jako żołnierz Armii Krajowej Grupy „Północ”. Zginął na ulicy Długiej koło Barbakanu 21 sierpnia 1944 roku. W dniu 10 czerwca 1995 roku podczas VI Zjazdu Koleżeńskiego w Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki w Gostyninie wychowankowie Aleksandra Książka ufundowali mu tablicę pamiątkową z napisem „Wychowawcy i Dyrektorowi tej szkoły w latach 1930–1936 Aleksandrowi Książkowi ppor. AK ps. »Lech« poległemu w Powstaniu Warszawskim – wychowankowie” – cytowała naczelnik wydziału.
Z bardzo dobrym odbiorem uczestników spotkał się także film krótkometrażowy „Miasto ruin” w reżyserii Damiana Nenowa, który przedstawia zburzoną i wyludnioną Warszawę z perspektywy pilota siedzącego w samolocie „Liberator” podczas lotu wiosną 1945. Obraz ten jest pierwszą na świecie cyfrową rekonstrukcją zniszczonego miasta. Projekcja filmu jest obecnie stałym elementem ekspozycji w Muzeum Powstania Warszawskiego.
Spotkanie o powstaniu przygotowali Urząd Miasta Gostynina, Miejska Biblioteka Publiczna im. Jakuba z Gostynina, Miejska Szkoła Muzyczna oraz Miejskie Centrum Kultury w Gostyninie. (eg)