Świąteczne ciasteczka i radziwiłłowski likier

Zimowa aura, skrzypiący pod nogami śnieg, płatki białego puchu spadające z nieba, niebywale piękne mroźne wzory wymalowane na szybach okien… Taka sceneria towarzyszyła uroczystemu otwarciu nowej wystawy stałej „Wnętrza dworskie końca XIX i początku XX wieku” w Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. 11 grudnia 2010 roku ekspozycja dołączyła do dwóch udostępnionych od 2009 roku dla zwiedzających wystaw stałych: „Kolekcja rzeźby ze zbiorów MWM w Sierpcu” oraz „Transport dworski w zbiorach MWM w Sierpcu”.
Uroczyste otwarcie ekspozycji dworskiej połączone zostało z otwarciem wystawy „Boże Narodzenie na Mazowszu” udostępnianej tradycyjnie co roku w 10 wnętrzach z przełomu XIX i XX wieku. Pierwszym punktem programu było zatem zwiedzanie wystawy „Boże Narodzenie na Mazowszu”. W izbach dostrzec można było tradycyjnie przyozdobione drzewka choinkowe, akcesoria niezbędne do wykonywania papierowych ozdób choinkowych czy składniki potrzebne do wypieku świątecznych ciast. Przygotowania do Świąt jawiły się także jako łuskanie fasoli, przędzenie na kołowrotku czy przygotowywanie pochodni do wyjścia na pasterkę.
Referaty z cyklu „W kuchni i alkierzu. Kultura nie tylko materialna polskich dworów” były kolejnym punktem programu uroczystości otwarcia wystaw. Dr hab. Jarosław Dumanowski podczas prelekcji zatytułowanej ”Kapłon i limoniata. Zapomniana kuchnia staropolska” przedstawił fragment historii polskiej kuchni. Przybliżył m.in. tajniki XVIII – wiecznej kuchni klasycznej, a także kuchni postnej, opartej na daniach rybnych. Dużym zaskoczeniem okazał się referat mgr Aleksandry Kleśty – Nawrockiej pt. ”Obrzezki, móżdżki i ślimaki. Fobie i fascynacje w kuchni staropolskiej”. Doktorantka Wydziału Nauk Historycznych UMK w Toruniu skupiła się na czasach XVIII-wiecznych, kiedy moda na francuszczyznę opanowała Polaków. Co istotne, moda ta dotyczyła niemal wszystkich sfer życia – od ubioru poprzez obyczajowość aż po kuchnię. Prelegentka zwróciła uwagę na pojawiające się wówczas opinie głoszące, że Polacy nie szanują się i „objadają robactwem”. Nie zabrakło wyświetlanych w ramach prezentacji multimedialnej oryginalnych przepisów wywodzących się głównie z XVIII wieku. Jak się okazało, omawiane dania przyrządzane były niegdyś z produktów wzbudzających wśród słuchaczy rozmaite odczucia, spośród których królowało zdziwienie.
Z sali oświatowej, gdzie wygłoszono referaty goście udali się już bezpośrednio w kierunku dworu, gdzie uroczystego otwarcia wystawy stałej „Wnętrza dworskie końca XIX i początku XX wieku” dokonali: Jan Laskowski – Starosta Sierpecki, Ewa Jaszczak – Przewodnicząca Rady Muzealnej, Kierownik Delegatury Urzędu Ochrony Zabytków w Płocku oraz Dyrektor MWM w Sierpcu – Jan Rzeszotarski. Uroczyste przecięcie wstęgi poprzedzone zostało przybliżeniem historii wzniesienia dworu w miejscu istniejącego tu dawniej majątku Bojanowo. Nie obyło się bez niespodzianek. Jak na otoczenie dworskie przystało – nie mogło zabraknąć poloneza, którego przed budynkiem niezwykle efektownie zatańczyli członkowie Zespołu Tańca Ludowego „Mazovia” Politechniki Warszawskiej z Płocka. Epopeja narodowa Adama Mickiewicza pt. „Pan Tadeusz” ukazuje słynny Polonez 3 maja, będący okazją do świętowania zaręczyn Zosi i Tadeusza. W MWM w Sierpcu do wspólnego świętowania uroczystego otwarcia nowej ekspozycji stałej zaproszeni zostali przez Zespół „Mazovia” zgromadzeni przed dworem goście. Poruszający się w rytm muzyki znanego wszystkim poloneza w śnieżnej scenerii wyglądali naprawdę niezwykle.
Kolejnym punktem programu było zwiedzanie nowo otwartej ekspozycji prezentującej wyposażenie wnętrz dworskich takich jak: salon, jadalnia, kuchnia, kancelaria, gabinet oraz sień. Dekoracyjne meble z epoki, nastrojowe lampy naftowe, fajansowe serwisy, miedziane i mosiężne naczynia oraz inne elementy ekspozycji wzbudziły wiele emocji. Tym bardziej że w dworku przedstawiony został moment ostatnich przygotowań do wieczerzy wigilijnej. W jadalni, przecierając srebra, krzątała się ochmistrzyni. W kuchni oddawano się lepieniu uszek i smażeniu ryby. Choć choinka została już udekorowana, a przeważająca część potraw przygotowana, domownicy wciąż dokonywali ostatnich poprawek. W jadalni można było ujrzeć stół przygotowany do wigilijnej wieczerzy. Nakryty białym obrusem, pod którym tradycyjnie nie mogło zabraknąć siana, zdawał się już tylko czekać na domowników. Biel opłatka, świąteczne dekoracje wykonane ze świerku i blask świątecznej zastawy wprowadziły wszystkich w bożonarodzeniowy nastrój. W salonie, który stanowił najważniejszą część dworu, ujrzeć można było roziskrzoną choinkę oraz wysłuchać nastrojowej gry na fortepianie. To tu dawniej oczekiwano na kolację wigilijną. Gabinet i kancelaria – miejsca nieformalnie należące niemal wyłącznie do „pana domu” zainteresowały szczególnie męską część zwiedzających. Z wielkim entuzjazmem spotkała się degustacja świątecznych ciasteczek czy też likieru radziwiłłowskiego.
Boże Narodzenie to czas radości, rodzinnego ciepła i spełnionych marzeń. Ale to także czas kultywowania bogatej rodzimej tradycji, wspólnego śpiewania pięknych kolęd. Tych ostatnich nie mogło zabraknąć podczas uroczystości otwarcia wystaw w MWM w Sierpcu. „Kolędy i pastorałki” wykonał Zespół Tańca Ludowego „Mazovia” Politechniki Warszawskiej z Płocka. Każda z kolęd, która rozbrzmiewała w sali konferencyjnej opatrzona została interesującym komentarzem słownym. Przegląd tradycyjnych ludowych tańców okazał się znakomitym zwieńczeniem występu Zespołu. Poczynania i dokonania MWM w Sierpcu na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy przybliżyła prezentacja multimedialna przygotowana przez pracowników Muzeum.
Uroczystość otwarcia wystaw „Wnętrza dworskie końca XIX i początku XX wieku” oraz „Boże Narodzenie na Mazowszu” zaplanowana na schyłek roku stała się doskonałą okazją do prezentacji kalendarza MWM w Sierpcu na rok 2011. Kolejne karty kalendarza ukazującego panoramę mazowieckiej wsi oraz wnętrza wiekowych chałup odsłaniali członkowie Rady Muzealnej oraz Izabela Stelmańska – Zastępca Dyrektora Departamentu Kultury, Promocji i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego, Adam Łukawski – Prezes Drukarni Agpress, autor zdjęć do kalendarza, Ksiądz Dziekan Andrzej Więckowski oraz Jan Rzeszotarski – Dyrektor MWM w Sierpcu.
Boże Narodzenie to czas składania sobie nawzajem życzeń, symbolicznego przełamywania się opłatkiem. Tekst Słowa Bożego odczytał z Pisma Świętego Ksiądz Dziekan Andrzej Więckowski. Serdeczne życzenia skierowane do zgromadzonych stały się pretekstem do przełamania się opłatkiem wszystkich uczestników spotkania.
Agnieszka Jezierska-Chalicka