Przyjechał Sprawiedliwy

Leszek Jan Szulc przyjechał do drobińskiego liceum w ramach projektu „Spotkanie młodzieży ze Sprawiedliwymi”. On i jego rodzice medal „Sprawiedliwy wśród narodów świata” dostali za ukrywanie podczas niemieckiej okupacji żydowskiego małżeństwa. Ale w Drobinie Leszek Jan Szulc mówił nie tylko o prześladowaniu Żydów.
Projekt „Spotkanie młodzieży ze Sprawiedliwymi” to inicjatywa Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Drobińska szkoła jest jedną z 41 w Polsce, która bierze w nim udział. Przedsięwzięcie ma pozwolić młodzieży poznać historię tych, którym inni zawdzięczają życie. Szkoły goszczące Sprawiedliwych przygotowują relacje, które zostaną zebrane w albumie „Gdy otworzono drzwi”.
W spotkaniu z Leszkiem Janem Szulcem uczestniczyli nie tylko uczniowie, ale też ich nauczyciele i proboszcz drobińskiej parafii ks. Andrzej Kucharczyk. Dyrektor liceum Marzena Wasielewska-Łopata najpierw przybliżyła ideę projektu, a później jedna z uczennic przedstawiła biografię gościa. – Jestem bardzo wzruszony tym, że mogę się spotkać z młodzieżą i z nią rozmawiać – rozpoczął Leszek Jan Szulc.
Potem sporo mówił o swoich książkach, m.in. tej pt. „Takie małe miasto. Stryj 1934–44”, w której zawarł wspomnienia z czasów Holocaustu na kresach Rzeczpospolitej. – Stryj, miasto, w którym się urodziłem, przed wojną liczył sobie ok. 35 tys. mieszkańców i ok. 5 tys. stacjonujących w nim wojsk. Połowę ludności stanowili Żydzi, ok. 25 proc. Polacy i kolejne 25 proc. Ukraińcy, wtedy nazywani Rusinami. Żyliśmy w sumie zgodnie i życzliwie, aż do czasów, kiedy zaczęły napływać różne prądy polityczne. Ukraińcy odnajdywali się w nazizmie, Żydzi w komunizmie – mówił Leszek Jan Szulc.
Podczas II wojny światowej Stryj najpierw był w rękach sowieckich. W 1941 r. do miasta wkroczyli okupanci niemieccy. Hitlerowcy w 1942 r. zorganizowali w mieście getto, w którym znalazło się ok. 15 tys. Żydów. Leszek Jan Szulc opowiadał o prześladowaniach stryjeńskich Żydów. Mówiąc o ukrywaniu żydowskich sąsiadów, stwierdził, że pomocni byli w tym… Niemcy.
– Przed wojną dobrze nam się powodziło. Ojciec miał warsztaty masarskie. Po wkroczeniu Niemców do miasta zajęli oni jeden z naszych domów. I dzięki temu stanowili dla nas dobre alibi – opowiadał gość. Wspominał, że już w 1939 r., gdy do miasta wkroczyli Rosjanie, jego ojciec kazał jemu i bratu kopać różnego rodzaju schowki. Przydały się do ratowania Żydów, ale też do przechowywania broni i materiałów wybuchowych, bo niemal cała rodzina była w konspiracji. Bohater spotkania wspominał również o tragicznym losie Polaków na Kresach, którzy byli mordowani przez ukraińskich nacjonalistów. Ale też o radosnych chwilach, gdy obierał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski w towarzystwie śp. Marii Kaczyńskiej.
Leszek Jan Szulc oraz jego rodzice zostali „Sprawiedliwymi wśród narodów świata” w 1997 roku. Tytuł przyznano im za ukrywanie Jonaha Friedlera i jego żony Sary Friedler (z d. Landau) w latach 1943–1944. Tytuł i medal „Sprawiedliwy wśród narodów świata” to najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne nadawane nie-Żydom, którzy ratowali Żydów podczas okupacji niemieckiej. Tytuł przyznaje instytut Jad Waszem w Jerozolimie. Na świecie jest 25 tys. Sprawiedliwych. Polaków jest wśród nich 6,4 tys. i jesteśmy najliczniej reprezentowaną narodowością w tym gronie. Polacy uratowali ok. 70 tys. Żydów. Robili to z narażeniem życia, bo tylko w Polsce podczas niemieckiej okupacji za ukrywanie Żydów groziła śmierć.    (gsz)
fot. Grzegorz Szkopek