Poradnik podatnika - Z zeznaniem do fiskusa

Podatnicy, którzy do 30 kwietnia br. muszą rozliczyć się z fiskusem za rok 2001, mają do wyboru dwa rodzaje formularzy zeznań podatkowych: PIT-36 i PIT-37. Mogą także skorzystać z dwóch preferencji: rozliczyć się wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z dzieckiem (dziećmi), jeśli wychowują je samotnie.PIT-36 przeznaczony jest dla podatników, którzy w 2001 r. mieli obowiązek indywidualnie wpłacać do Urzędu Skarbowego zaliczki na podatek dochodowy: prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą bądź działy specjalne produkcji rolnej, uzyskiwali przychody z najmu, dzierżawy, poddzierżawy bądź z umów o podobnym charakterze, uzyskiwali przychody, od których byli obowiązani samodzielnie opłacać zaliczki (np. sprzedaż akcji, obligacji), uzyskiwali przychody ze źródeł przychodów za granicą (np. emerytury, renty), uzyskiwali przychody, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie mieli obowiązku odprowadzania zaliczek, wykonywali tzw. wolny zawód, sporządzili remanent likwidacyjny w grudniu roku podatkowego oraz osoby, które są zobowiązane doliczyć do swoich dochodów dochody małoletnich dzieci (np. renty rodzinne). PIT-37 wypełniają podatnicy, za których w 2001 r. zaliczki odprowadzał płatnik (uzyskiwali przychody ze stosunku pracy, z rent, emerytur, wypłacone przez organ zatrudnienia). Do formularzy zeznań należy składać załączniki (gdy jest taka potrzeba). Do PIT–36 może być dołączony załącznik PIT-C: dla osób, które w roku podatkowym uzyskały przychody zwolnione od podatku (przepis ten przestał funkcjonować w 1992 r.). Do obu formularzy PIT-36 i PIT-37 może być dołączony załącznik PIT-D: dla osób, które odliczają od dochodu lub od podatku szeroko pojęte wydatki mieszkaniowe, małżonkowie, którzy wnoszą o łączne opodatkowanie dochodów. Małżonkowie, którzy dokonują rozliczenia indywidualnie, składają jeden załącznik, ale w zeznaniu podają nazwisko i imię współmałżonka, jego numer NIP oraz adres Urzędu Skarbowego, do którego skierowano zeznanie współmałżonka (ponieważ może się zdarzyć, że zeznania trafią do dwóch różnych urzędów). Jeżeli podatnik prowadził działalność opodatkowaną na ryczałcie, złożył już przy ryczałcie formularz PIT-D, rozliczając swoje dochody na zasadach ogólnych, nie składa więc ponownie załącznika PIT-D (załącznik ten składa się tylko raz). Do zeznania PIT-36 można dołączyć załącznik PIT-M. Stanowi on informację o podlegających opodatkowaniu dochodach małoletnich dzieci podlegających opodatkowaniu (np. renta rodzinna). Do obu formularzy zeznań może być dołączony załącznik PIT-0. Składają go osoby, które dokonują odliczeń innych, aniżeli szeroko pojęte wydatki mieszkaniowe (wydatki na kształcenie w szkołach wyższych, na cele rehabilitacyjne). Rozliczający się razem małżonkowie, składają jeden załącznik PIT-0. Jeśli rozliczają się oddzielnie, każde z małżonków dołącza go z osobna. Co się zmieniło? Za 2001 r. przestała funkcjonować ulga polegająca na możliwości odliczenia od dochodu wydatków tzw. inwestycyjnych dla osób prowadzących działalność gospodarczą, ale jeśli podatnik dotychczas nie wykorzystał tej ulgi, to za 2001 r może z niej skorzystać. Bez względu na to, czy prowadzi działalność gospodarczą, czy też nie, ma obowiązek złożenia formularza PIT-36. Jeśli małżonkowie postanowili złożyć wspólne zeznanie podatkowe, muszą spełnić określone warunki: posiadać nieograniczony obowiązek podatkowy (miejsce zamieszkania w Polsce); przez cały 2001 r. pozostawać w związku małżeńskim, musi istnieć małżeńska wspólność majątkowa (małżonkowie nie mają podpisanej umowy o rozdzielności majątkowej, tzw. intercyzy). W prawie polskim pojawiła się instytucja separacji, która orzeczona sądownie tworzy rozdzielność majątkową małżonków (choć formalnie małżeństwo trwa), wyklucza ona wspólne rozliczenie. Małżonkowie nie mogą także złożyć wspólnego formularza, jeśli jeden z nich prowadził działalność opodatkowaną w sposób zryczałtowany. Małżonkowie mogą rozliczać się wspólnie, jeżeli: jeden z nich nie uzyskał dochodu; jeden z małżonków uzyskał dochody zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym; gdy jeden z małżonków poniósł stratę w działalności. Bardzo ważne jest wyrażenie woli wspólnego rozliczenia czyli złożenie podpisu na pierwszej stronie zeznania podatkowego. Brak woli może dać podstawy do stwierdzenia, że podatnicy nie chcą się wspólnie rozliczyć. Osoba samotnie wychowująca dziecko może rozliczyć się wspólnie z nim. Tego rodzaju preferencja dotyczy rodzica lub opiekuna prawnego dziecka oraz osoby pozostającej w związku małżeńskim, w sytuacji, gdy orzeczono separację. Za osobę samotnie wychowującą dziecko uznaje się też osobę, która pozostaje w związku małżeńskim, ale współmałżonek jest pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa orzeczoną przez sąd karę pozbawienia wolności (nie dotyczy aresztu). Rozliczenie dotyczy dziecka, które nie ukończyło 18 roku życia; bez względu na wiek pobiera zasiłek pielęgnacyjny; uczy się i do ukończenia 25 roku życia nie osiąga dochodów (z wyjątkiem dochodów zwolnionych od podatku); rodzic ani dziecko nie prowadzą działalności w sposób zryczałtowany. Obowiązujące ulgi Za rok 2001 można skorzystać z dwóch rodzajów ulg na kształcenie: w szkołach wyższych oraz na odpłatne dokształcanie i doskonalenie zawodowe. Pierwsza z wymienionych nie może wynieść więcej niż 700 zł (19 % wydatku od podatku), dotyczy osób, które odliczają ją na własne kształcenie i nie ukończyli 35 roku życia. Z drugiej skorzystać mogą osoby, które dokształcają się i ponoszą wydatki na doskonalenie zawodowe po ukończeniu 35 roku życia, mogą odliczyć nie więcej niż 399 zł (również 19 % wydatku od podatku). Ulga remontowa dla małżonków dotyczy lat 2000, 2001 i 2002, tzn. że limit wydatków dotyczący remontu i modernizacji mieszkania zawiera się w tym okresie. Podatnik sam decyduje, kiedy skorzysta z odliczenia. Limit odliczenia wynosi nie więcej niż 4 tys. 620 zł na remont budynku i 3 tys. 850 zł na remont lokalu (19 % wydatku od podatku). Limit może być zwiększony o 770 zł w związku z remontem urządzeń gazowych. Przy odliczeniu remontowym obowiązuje zasada posiadania tytułu prawnego do lokalu czy budynku, udokumentowanie wydatków rachunkami lub fakturami VAT, wystawionymi przez podatnika VAT. Obowiązuje także dolna granica wydatków, która wynosi 462 zł. Jeśli podatnik tyle nie wyda, nie może skorzystać z ulgi. Warto jednak pamiętać, że ulga ta ma charakter trzyletni, jeśli np. podatnik w 2000 r. wyda na remont mieszkania 300 zł, nie ma prawa do odliczeń. Nabywa je wtedy, gdy w 2001 r. wydał kolejne 200 zł, w sumie przekroczył minimum wydatków (razem 500 zł). W tej sytuacji za rok 2001 może odliczyć 200 zł w myśl zasady, że odlicza się wydatki poniesione w danym roku podatkowym. Ulga na leczenie dotyczy jednego podatnika, za rok 2001 obowiązuje po raz ostatni. Chodzi tu o wydatki na odpłatne świadczenia zdrowotne, udzielane przez prywatne gabinety i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej. Limit wydatków wynosi 370 zł 24 gr. O czym powinniśmy pamiętać? Trzeba właściwie ocenić swą sytuację i stwierdzić, czy będziemy rozliczać się samodzielnie, czy też skorzystamy z preferencji: rozliczenia wspólnego z małżonkiem lub osoby samotnie wychowującej dziecko. Istotny jest właściwy dobór formularza i załącznika. Bardzo ważne jest także podawanie numeru NIP w zeznaniu oraz aktualizacja zmienionych w ciągu roku danych osobowych (nazwiska, adresu). Informacji na temat rozliczeń za rok podatkowy 2001 udzieliła Teresa Morze, zastępca naczelnika Urzędu Skarbowego w Płocku. (eg)