Płock znów będzie miastem wojewódzkim? Tym razem o pomyśle pisze prezydent... Włocławka Krzysztof Kukucki

Już jesienią ubiegłego roku informowaliśmy czytelników Tygodnika Płockiego o pomyśle nowego podziału administracyjnego Polski. Do tego rozwiązania odniósł się ostatnio prezydent Włocławka, Krzysztof Kukucki. Poinformował w mediach społecznościowych, że zwrócił się do premiera Donalda Tuska, by ten rozważył możliwość nowego podziału administracyjnego kraju, proponując jednocześnie, by jedno z województw połączyło Włocławek z Płockiem.

W 1999 roku Płock stracił rangę miasta wojewódzkiego. Stało się to po reformie administracyjnej. Od tego czasu pomysł przywrócenia tej rangi naszemu miastu powracał przy okazji kolejnych parlamentarnych kampanii wyborczych. W ubiegłym roku temat ten nie pojawił się już w debatach. Zamiast tego ukazał się raport upowszechniony przez Instytut Sobieskiego, autorstwa Łukasza Zaborowskiego, zatytułowany „Korekta układu województw – ku równowadze rozwoju”. Raport zawiera cztery warianty zmian, które polegają na zwiększeniu lub zmniejszeniu obecnej liczby województw. W każdym z tych wariantów Płock miałby odzyskać rangę wojewódzką. Nie ma jednak jasności, czy nasze miasto miałoby stać się siedzibą wojewody, czy samorządu wojewódzkiego.

Obecnie w Polsce funkcjonuje 16 województw. Większość z nich ma jedną stolicę, będącą siedzibą zarówno wojewody, jak i samorządu wojewódzkiego. W dwóch przypadkach (kujawsko-pomorskie i lubuskie) siedziby wojewody i samorządu zostały rozdzielone między dwa miasta. Największe, zarówno pod względem liczby mieszkańców, jak i powierzchni, jest województwo mazowieckie, które liczy 5,5 miliona mieszkańców. Najmniejsze, pod względem tych samych kryteriów, jest województwo opolskie, zamieszkane przez niespełna 1 milion osób. Co istotne, dane dotyczące liczby mieszkańców, przytoczone w raporcie, pochodzą z 2021 roku.

Łukasz Zaborowski uważa, że „obecny układ województw nie jest wynikiem żadnej spójnej koncepcji, lecz przypadkową hybrydą. Powstała ona w wyniku rozszerzenia modelu województw „dużych” o kilka „średnich”. Wskutek zakulisowych targów politycznych niektóre ośrodki zachowały regionalną samodzielność, a inne ją utraciły. W „dodatkowych” województwach rangę miast wojewódzkich utrzymały Kielce i Opole, Gorzów i Zielona Góra. Utraciły ją natomiast między innymi Częstochowa, Kalisz, Koszalin i Radom, choć mają nie mniejsze znaczenie w sieci osadniczej kraju. Takie nierówne traktowanie budzi poczucie krzywdy w kilku pominiętych ośrodkach. Zniesienie tych niekonsekwencji jest wymogiem sprawiedliwości. Wzajemnie podobne ośrodki i regiony powinny mieć równy status w strukturze państwa”.

To właśnie raport autorstwa Łukasza Zaborowskiego zainspirował obecnego prezydenta Włocławka.

[paywall]

Prezydent Włocławka zwraca uwagę, że „mnóstwo miast z całego kraju, które wcześniej miało status miast wojewódzkich, zmaga się do dzisiaj z kryzysem społeczno-ekonomicznym”.

Prezydent Włocławka uważa, że „w obecnym układzie administracyjnym, czyli 16 województw, miasta średniej wielkości tracą na znaczeniu i atrakcyjności, a ludność masowo migruje do miast wojewódzkich”. Rozwiązaniem tych problemów mogłaby być jego zdaniem zaproponowana przez eksperta Instytutu Sobieska Łukasza Zaborowskiego, reforma administracyjna kraju, wprowadzająca jeden z czterech wariantów.

Przypomnijmy, że zaproponowane w raporcie „Korekta układu województw – ku równowadze rozwoju” założenia przewidują wzrost rangi Płocka w każdym z czterech wariantów. W dwóch z nich na znaczeniu zyskuje również Włocławek.

W opracowaniu zaproponowane zostały cztery warianty podziału administracyjnego kraju. W każdym z nich okrojeniu ulega województwo mazowieckie.

W pierwszym wariancie miałoby pozostać nadal szesnaście województw. Zmieniłyby się jednak ich nazwy i przybyłoby ośrodków wojewódzkich: śląsko-małopolskie, mazowieckie, wielkopolskie, dolnośląskie, małopolskie, przemysko-tarnowskie (podkarpackie), lubelsko-podlaskie, łódzkie, pomorskie, kujawsko-pomorskie, sandomierskie (staropolskie), zachodniopomorskie, podlasko-mazowieckie, warmińsko-mazurskie, opolskie i śląsko-lubuskie.

W tej propozycji to Warszawa i Płock miałby być stolicami pomniejszonego województwa mazowieckiego, które liczyłoby 4,4 mln mieszkańców, czyli o około 1 mln mniej niż obecnie.

Kolejny wariant, zakładający również opcję „płocko-warszawską”, przewiduje 20 województw: mazowieckie, śląsko-małopolskie, wielkopolskie, lubelsko-podlaskie, łódzkie, pomorskie, krakowskie, kujawsko-pomorskie, sandomierskie (staropolskie), zachodniopomorskie, przemyskie (podkarpackie), dolnośląskie, wrocławskie, podlasko-mazowieckie, sądecko-tarnowskie, warmińsko-mazurskie, kaliskie, opolskie, śląsko-lubuskie i cieszyńsko-krakowskie. W tym wariancie szerzej zostałaby wprowadzona dwubiegunowość województw, czyli dwa miasta wojewódzkie. Co ważne, autor opracowania zaznacza, że dwie stolice województw nie oznaczają dublowania organów wojewody i samorządu wojewódzkiego. W tym wariancie województwo mazowieckie z centralnymi ośrodkami w Płocku i Warszawie również liczyłoby 4,4 mln mieszkańców.

Warianty trzeci i czwarty z pewnością zaskoczą płocczan, choć nie tylko ich. W trzecim wariancie miałyby powstać aż 22 województwa: warszawskie, śląsko-dąbrowskie, lubelsko-podlaskie, wielkopolskie, dolnośląskie, pomorskie, krakowskie, sandomierskie (staropolskie), kujawsko-pomorskie, południowomałopolskie, przemyskie (podkarpackie), łódzkie, malborsko-mazurskie (elbląsko-olsztyńskie), górnośląskie, wrocławskie, lubusko-pomorskie (gorzowsko-szczecińskie), podlasko-mazowieckie, piotrkowsko-częstochowskie, kujawsko-mazowieckie, kaliskie, krajeńsko-pomorskie, cieszyńsko-krakowskie.

Gdzie w tej nowej układance miałby znaleźć się Płock? Odpowiedź wydaje się prosta. W województwie... kujawsko-mazowieckim, które liczyłoby około 1,16 mln mieszkańców.

W czwartym wariancie proponowanych zmian pozostałoby jedynie 12 województw: śląsko-częstochowskie, warszawskie, dolnośląskie, cieszyńsko-krakowskie, północnomałopolskie, mazursko-pomorskie, środkowopolskie, kujawsko-mazowieckie (nadwiślańskie), wielkopolskie, przemysko-tarnowskie (podkarpackie), podlasko-mazowieckie, zachodniopomorskie. W tym wariancie funkcję wojewódzką straciłaby większość obecnych miast wojewódzkich. Miałyby być ośrodkami metropolitalnymi, ale bez siedzib władz wojewódzkich. Te funkcje przejęłyby mniejsze ośrodki. W tej roli ponownie pojawiają się Płock i Włocławek, w województwie nadwiślańskim liczącym 2,7 mln mieszkańców.

Jesienią ubiegłego roku, opisując szczegółowo proponowane założenia reformy administracyjnej kraju, poprosiliśmy o komentarz marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika. Oto co wówczas powiedział.

Tym razem o komentarz w sprawie ewentualnej korekty podziału administracyjnego kraju poprosiliśmy również prezydenta Płocka, Andrzeja Nowakowskiego.

Fot. D. Ossowski