Płock i Mazowsze Płockie. Pożegnania 2023

Każdego roku w czas Zaduszek przypominamy osoby, które odeszły z pejzażu miasta: ludzi kultury, społeczników, lekarzy, duchownych, bliskich i dalszych znajomych. Nie pozdrowimy ich na ulicy, nie porozmawiamy, nie zdążymy zadzwonić... Pozostaną na fotografiach, w naszej pamięci i dobrych dziełach, które po sobie zostawili. Poświęćmy im chwilę zadumy.

22 listopada 2022 roku zmarł Andrzej Matuszewski, pasjonat sportu, społecznik, wieloletni nauczyciel wychowania fizycznego w SP im. Janusza Kusocińskiego w Pacynie. Wraz z Jerzym Głowackim zorganizował Bieg im. Kusocińskiego, na którym gościli uznani polscy sportowcy. Był też prezesem miejscowego Klubu Olimpijczyka. Współautor książki „Pacyna ocalić od zapomnienia. Ludzie i czasy” oraz haseł w Gostynińskim Słowniku Biograficznym.

28 listopada w LO im. Władysława Jagiełły odbyła się ceremonia odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej uczniom, którzy 28 października 1982 wracając z wycieczki do Warszawy, zginęli w wypadku. Społeczność szkolna uczciła Bożenę Król, Krzysztofa Stosika i Beatę Zielińską, uczniów ówczesnej klasy III C.

W mroźną środę 14 grudnia w Kowalu pożegnaliśmy Jana Nowickiego. Znakomity aktor filmowy i teatralny w latach 2009-2012 należał do zespołu teatru płockiego. Lubił miasto. Tutaj gościł przyjaciół na swoim jubileuszu 45-lecia pracy artystycznej. Współpracował też z Zespołem Pieśni i Tańca Wisła przy widowisku „Z życia płockiego flisaka”. Uczestniczył w organizowanym rokrocznie przez płocką scenę happeningu poświęconym Władysławowi Broniewskiemu. Był autorem scenariusza i reżyserem spektaklu „Rozmowy z Piotrem” – sztuki opartej na listach, które pisał do nieżyjącego przyjaciela, Piotra Skrzyneckiego. Prapremiera odbyła się na Scenie Kameralnej teatru płockiego (2011). Zmarł 7 grudnia, w swoim domu w Krzewencie, w wieku 83 lat. Urnę z prochami złożono w grobowcu zwieńczonym rzeźbą teatralnej kurtyny, na którym widnieje fragment hymnu Kowala: „Żyć możesz wszędzie, umieraj, gdzie dom”, którego słowa napisał aktor.

17 grudnia zmarł ks. prał. prof. dr hab. Czesław Rychlicki, wieloletni wykładowca teologii dogmatycznej WSD w Płocku, ATK, UKSW w Warszawie. Od 2001 r. był pracownikiem naukowo-dydaktycznym UMK w Toruniu, od 2003 r. – członkiem korespondentem, a następnie od 2007 r profesorem rzeczywistym PAT w Watykanie; pełnił także funkcję sekretarza Rady Naukowej KEP (1999-2007). Organizator Komitetu Nauk Teologicznych PAN. Odszedł po ciężkiej chorobie, w Domu Seniora Leonianum w Sikorzu. Spoczął na cmentarzu w Dobrzyniu nad Drwęcą.

19 grudnia zmarł w Anglii żołnierz Dywizji Pancernej generała Maczka, weteran walk o Normandię, zaangażowany działacz polonijny, ostatni właściciel majątku Dzierżanowo major Zbigniew Mieczkowski. Zainicjował i zrealizował budowę pomnika Pierwszej Dywizji Pancernej w Warszawie. Kilkakrotnie był gościem Książnicy Płockiej, gdzie barwnie opowiadał o losach swojej dywizji. Tutaj promował książkę „Horyzonty wspomnień”. Zasiadał w Radzie Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i francuską Legią Honorową.

Danutę Wandę Palmowską znali uczestnicy imprez kulturalnych i spotkań autorskich. Absolwentka Małachowianki, nauczycielka, działaczka opozycyjna. Przez wiele lat była polonistką w szkole podstawowej w Borowiczkach, gdzie powstał pierwszy wśród szkół podstawowych Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. W Regionie prowadziła bibliotekę. Wydała dwa tomiki wierszy: „Podeptane anioły” i „Drzewa umierają w ciszy”. Pisanie traktowała jako przeznaczenie, nie zawód. Spoczęła na cmentarzu przy al. Kobylińskiego.

W grudniu współpracownicy pożegnali pielęgniarkę Oddziału Chorób Płuc i Gruźlicy Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Płocku Annę Dziembowską.

W styczniu 2023 zmarła Bożena Kobierecka-Deręgowska. Od 1986 roku pracowała w płockim teatrze na stanowisku starszej księgowej. - Będziemy ją mile wspominać, jako osobę niezwykle aktywną, włączającą się we wszystkie organizowane przez Teatr akcje o charakterze charytatywnym i społecznym – napisali w pożegnaniu koledzy.

22 stycznia w Płocku zmarł ks. kan. Zygmunt Karp, wieloletni proboszcz parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Dobrzykowie. Znali go mieszkańcy Uniecka, Orszymowa, Ciechanowa, Poniatowa, Rypina, Płocka, Tłuchowa i Sierpca. W 1979 r. został proboszczem w Kobylnikach. Od 1983 r. do emerytury pracował w parafii w Dobrzykowie.  

W lutym społeczność Gostynina pożegnała dra nauk medycznych Ryszarda Wardeńskiego, znanego lekarza psychiatrę, wieloletniego dyrektora Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zaburzeniom Dyssocjalnym. Pacjenci zapamiętają go jako doświadczonego lekarza, niezwykle zaangażowanego w pomoc chorym, i szlachetnego człowieka.

Również w lutym odbył się pogrzeb dra nauk humanistycznych Jana Jerzego Przedpełskiego, badacza dziejów Płocka, współautora książki „Żydzi płoccy w dziejach miasta”.

Karolina Pacholec (34 lata) była zastępczynią kierownika płockiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Życzliwa, uśmiechnięta, kompetentna. Miłośniczka zwierząt. Swój zawód traktowała jako pasję. Spoczęła na cmentarzu parafialnym w Goleszynie.

Poetę i malarza Daniela Ratza (Gościniaka) pożegnano 14 marca na cmentarzu w Nowym Duninowie. Od 2020 roku mieszkał w Kierpajnach Wielkich na Warmii. Wcześniej przez wiele lat w Płocku. Na ulicy zwracał uwagę barwnym ubiorem. Nosił długie płaszcze i oryginalne nakrycia głowy. Raz był to kapelusz, raz czapeczka z koralikami. Twórca Madonn, autor trzech książek: „Moje podróże”, „Przemijanie pejzaży”, „Jak poranione ptaki”.

W marcu zmarła sędzia Sądu Okręgowego w Płocku, Elżbieta Włodarczyk. W Krakowie pożegnano mgr inż. Ryszarda Cygana, członka Stowarzyszenia Płockich Naftowców i kierownictwa Petrochemii.

W kwietniu, w wieku 69 lat odszedł Bogdan Kijek. Lubiany i ceniony nauczyciel historii w LO im. Marszałka Stanisława Małachowskiego. W latach 1993-1997 był wicedyrektorem szkoły. Od 2016 do 2020 roku sprawował funkcję prezesa Centrum Edukacji Grupy Orlen. Za jego kadencji popularny „Blaszak” doczekał się tak potrzebnego remontu.

23 czerwca na Cmentarzu Północnym w Warszawie bliscy, przyjaciele i czytelnicy pożegnali dra Bohdana Jerzego Urbankowskiego. Twórca wszechstronny – poeta, pisarz, dramaturg, filozof pochodził z Warszawy. Na wiele lat związał się z Teatrem im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku jako kierownik literacki. Pisał wspaniałe, erudycyjne eseje do programów teatralnych. Był autorem scenariuszy widowisk plenerowych z dziejów Płocka i unikatowych „Dramatów Płockich”. W 2018 roku (w stulecie odzyskania niepodległości) prapremierę miała jego sztuka „Gwiazdy rdzewieją na dnie Wisły”, w której przypomniał również obronę Płocka 1920 roku. W latach 80. zorganizował przy teatrze płockim pierwszą scenę teatralną „Solidarności” w Polsce – Scenę’81, na której ukazały się „Rozmowy z katem” i „Czarny pierścień”. Kibicował debiutującym poetom. Wspólnie z Markiem Gralą zainicjowali jeden z najstarszych konkursów poetyckich w Polsce o nagrodę „Jesiennej Chryzantemy”. Przez wiele lat zasiadał w jury ogólnopolskiego konkursu „O Liść Dębu”. Wydał ponad 50 książek, w tym głośną „Czerwoną mszę” i znakomite monografie Adama Mickiewicza, Karola Wojtyły, Zbigniewa Herberta. Książka „Józef Piłsudski. Myśli, mowy, rozkazy” osiągnęła rekordowy nakład 170 tys. egzemplarzy. Twórca i teoretyk Ruchu Nowego Romantyzmu. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem KEN, Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”, Orderem Polonia Restituta, Krzyżem Wolności i Solidarności. W 2022 roku Instytut Pamięci Narodowej przyznał mu tytuł „Kustosz Pamięci Narodowej”. Pośmiertnie otrzymał Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

W czerwcu zmarł Henryk Kisielewski (67 lat), poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego w latach 1993-1997, radny sejmiku województwa mazowieckiego. Od 2002 do 2010 roku sprawował funkcję wójta gminy Brudzeń Duży. Był absolwentem Akademii Rolniczej w Poznaniu.

23 czerwca zmarł nagle salezjanin, ks. Jacek Wilczyński SDB. W latach 2000-2006 proboszcz w płockiej Stanisławówce i katecheta. Od 2014 r. pracował w parafii w Czerwińsku. Był katechetą w Zespole Szkół im. Królowej Jadwigi i Szkole Podstawowej im. Władysława Jagiełły w Czerwińsku. Zdążył jeszcze odprawić ostatnią mszę świętą dla uczniów z okazji zakończenia roku szkolnego. W dniu pogrzebu żegnali go bliscy, współbracia salezjanie z inspektorii warszawskiej, parafianie z Czerwińska, Płocka, Neapolu. Spoczął w grobowcu salezjańskim na cmentarzu w Czerwińsku. Pozostanie w pamięci jako człowiek o wielkim sercu i przyjaciel młodych.

29 czerwca, w wieku 86 lat, odszedł ks. kan. prof. dr hab. Michał Marian Grzybowski. Wybitny historyk – regionalista, badacz dziejów Mazowsza i Kościoła Płockiego, wykładowca, promotor kilkuset prac podyplomowych, licencjackich i magisterskich oraz kilkunastu rozpraw doktorskich. W 1974 został dyrektorem Biblioteki Diecezjalnej w Płocku i wicedyrektorem Archiwum Diecezjalnego. W 1989 w Instytucie Historii PAN uzyskał stopień doktora habilitowanego. Dziesięć lat później otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. W 2001 r. mianowany profesorem zwyczajnym Akademii Bydgoskiej. Wykładał m. in. w Wyższym Seminarium Duchownym w Płocku, Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy i Punkcie Konsultacyjnym Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Płocku. Był autorem setek artykułów i wielu publikacji naukowych, m.in. monumentalnej, 10-tomowej monografii „Duchowieństwo diecezji płockiej" i studium historyczno-pastoralnego „Wojna polsko-rosyjska 1920 roku w Płocku i na Mazowszu” (1990). Przez 55 lat należał do Towarzystwa Naukowego Płockiego, pełnił również funkcję wiceprezesa. Odznaczony Wielkim Orderem Świętego Zygmunta, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, medalem „Zasłużony dla Płocka” i „Laude Probus”. Otrzymał także medal „Za zasługi dla miasta Ciechanowa” i „Pro Masovia” oraz tytuł Superpłocczanina (2018).

W czerwcu członkowie Vox Singers żegnali Beatę Sitkowską, alcistkę, która odeszła po krótkiej chorobie. Obowiązkowa, inteligentna, pogodna i pełna energii – tak zapamiętali ją koledzy.

1 sierpnia 2023 roku zmarł profesor Bogdan Grzeloński, historyk i dyplomata. W latach 1997-2000 sprawował funkcję ambasadora RP w Kanadzie, potem był wykładowcą i rektorem Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku oraz dziekanem wydziału Prawa Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (SWPS) w Warszawie. Autor książek „Dyplomacja i arrasy” i „Niedobrani sojusznicy”. Spoczął na Cmentarzu Prawosławnym w Warszawie

Inżynier Franciszek Wiśniewski był radnym i przewodniczącym Rady Miasta Płocka I kadencji w latach 1992-1994. Do Płocka przyjechał z Wrocławia. Pracował przy budowie Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych. W roku 1980 brał udział w tworzeniu struktur NSZZ „Solidarność”. Zainicjował powstanie Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej Chemik. Uhonorowany Medalem „Zasłużony dla Płocka”.

W wieku 79 lat zmarł Włodzimierz Duszyński, były radny miasta Płocka, trener piłkarzy nożnych Wisły Płock, wuefista. Pracował m.in. w Technikum Samochodowym, Zespole Szkół Technicznych nr 70, a od 1988 roku w Małachowiance. W 2002 roku został wicedyrektorem Delegatury Płockiej Kuratorium Oświaty i Wychowania w Warszawie.

17 sierpnia odszedł utytułowany jeździec, członek kadry narodowej Andrzej Kubisiak. W barwach LKJ Łąck zdobył m.in. srebrny medal Mistrzostw Polski Juniorów w Skokach w 1973 roku na ogierze Haust. Reprezentował kraj w ogólnopolskich i międzynarodowych zawodach zaprzęgowych parokonnych i czterokonnych. Trenował zawodników. Całe życie związany był ze Stadem Ogierów w Łącku. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką Ludowych Zespołów Sportowych i Honorową Odznaką PZJ.

Zbigniew Jeziorowski, niestrudzony propagator regionalnej historii i strażnik pamięci obrońców Płocka 1920 roku. Dzięki jego zaangażowaniu bracia Jeziorowscy: Józef, Tadeusz i Zbigniew zostali patronami Szkoły Podstawowej nr 1 oraz ulicy. Odznaczony medalem „Laude Probus”.

W sierpniu przyjaciele żegnali na cmentarzu w Gostyninie Barbarę Pilarczyk. Absolwentka prawa administracyjnego pracowała w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Wojewódzkiego i jako rzeczoznawca. Miłośniczka zwierząt i podróży.

29 sierpnia na Cmentarzu Komunalnym w Płocku pracownicy Teatru pożegnali Bożenę Głąbińską, która u „Szaniawskiego” przepracowała 30 lat.

We wrześniu zmarł Ryszard Jedliński, piłkarz ręczny, zawodnik Wisły Płock w latach 1966-1972, AZS-u Warszawa, Warszawianki, VFL Fredenbeck Niemcy. Z reprezentacją Polski zdobył brązowy medal mistrzostw świata (1982).

W październiku odszedł Zenon Ligowski – długoletni organista z parafii św. Mateusza Ewangelisty w Ligowie i założyciel chóru parafialnego. W latach 50. był organistą w kościele św. Jana w Płocku.

Zmarła mgr Hanna Zawistowska urodzona w Wyszogrodzie, absolwentka Uniwersytetu Łódzkiego, nauczycielka języka polskiego w Technikum Samochodowym, zapalona turystka. Wraz z mężem odbywała długie wyprawy rowerowe po Polsce. Spoczęła na Cmentarzu Komunalnym w Płocku.

Jagiellończycy (matura 1968) żegnali swoją koleżankę Janinę Jaskółę. Przez wiele lat pracowała w Wojewódzkim Uniwersytecie Robotniczym. W stanie wojennym zaangażowana w pomoc dla bezrobotnych aktorów, później wspólnie z mężem prowadzili księgarnię językową Balex.

Pożegnaliśmy także Wiesława Jarzyńskiego, członka rady Osiedla Podolszyce Północ; Krzysztofa Ziarko, przewodniczącego Rady Mieszkańców Osiedla Imielnica; Mariannę Niewczas, szanowaną długoletnią pracownicę w wydziale inwestycji Petrochemii; Krzysztofa Zambrzyckiego, wieloletniego strażaka Państwowej Straży Pożarnej w Płocku i miłośnika motocykli; płocką ginekolog Jolantę Szczygielską; doktor Emilię Ryszardę Karpowicz, która w wolnych chwilach pisała wiersze, Danutę Sokołowską, znaną kosmetolog i właścicielkę salonu Teresę Bożennę Owczarek, zapalonego turystę i fotografa Mariana Świtalskiego z Oddziału Zakładowego PTTK ORLEN, Jacka Dobrosielskiego, prezesa zarządu ZEP-MOT i ZEP-AUTO Sp. z o.o.

Lena Szatkowska

Fot. Marta Kunavar, Archiwum Jagiellonki