Płoccy licealiści w poszukiwaniu skarbu

Oryginalny sposób na spędzenie wakacji wybrali uczniowie Jagiellonki i Małachowianki. Przez dwa tygodnie młodzi ochotnicy poznawali tajniki pracy archeologicznej. Uczestniczyli we wszystkich etapach prac badawczych, zapoznawali się z walorami geograficznymi i historycznymi okolic Kurowa i Ostrów.Pierwsza edycja młodzieżowych warsztatów archeologicznych zorganizowana została przez Muzeum Mazowieckie w Płocku i Stowarzyszenie Jagiellończyków przy LO im. Wł. Jagiełły. Uczniowie pracowali pod kierunkiem Tomasza Kordali, archeologa z Muzeum Mazowieckiego i Małgorzaty Kwiatkowskiej nauczyciela historii z LO im. Wł. Jagiełły. Wraz z początkiem sierpnia kilkunastoosobowa ekipa wyruszyła szlakiem przetartym przez jednego z najwybitniejszych archeologów – amatorów w Królestwie Polskim – Franciszka Tarczyńskiego, którego grób znajduje się na cmentarzu parafialnym w Kurowie.
Przeszłość Kurowa i sąsiednich miejscowości interesowała badaczy już w XIX wieku. – Jest tu bowiem kilka interesujących stanowisk archeologicznych. Są to szkieletowe cmentarzyska z grobami w obudowach kamiennych z XI – XII wieku znajdujące się w Smorzewie (wzgórze Krasino), Kurowie i Romatowie. Być może kryją szczątki wojowników przybyłych ze wschodu warego – ruskich. U schyłku XIX wieku badali je archeolodzy amatorzy Franciszek Tarczyński z Płocka i Leon Rutkowski z Płońska. Opisy ich prac wykopaliskowych można znaleźć w starych rocznikach „Światowita”. Zabytki wykopane przez badacza do dziś są przechowywane w Muzeum Diecezjalnym w Płocku – powiedział Tomasz Kordala.
Tegoroczne prace wykopaliskowe z udziałem uczniów płockich liceów wpisują się w bogate tradycje badań archeologicznych w tej części starego Mazowsza. Pomysł zorganizowania z warsztatów zrodził się podczas wystawy w Muzeum Mazowieckim „Skarby z ziemi wydobyte”. – Poszłam z młodzieżą na tę wystawę i dyrektor Muzeum skontaktował mnie z nauczycielką historii w SP w Ostrowach Anną Górczyńską, która już wcześniej zorganizowała coś takiego dla uczniów. Uznałam, że bardzo interesującą sprawą dla młodzieży będzie możliwość zobaczenia jak od kulis wygląda praca archeologa, szczególnie dla tych, którzy w przyszłości myślą o studiach w tym kierunku. Chętnych do tej ciężkiej pracy nie brakuje. Mam nadzieję, że w przyszłości uda nam się wzbogacić tematykę warsztatów o zagadnienia etnograficzne, przeprowadzić badania pozwalające na poznanie warstwy etnograficznej regionu – powiedziała Małgorzata Kwiatkowska.
Prace uczniów były skoncentrowane na badaniach wykopaliskowych osady późnośredniowiecznej i nowożytnej w Kurowie. Uczestniczyli we wszystkich etapach prac badawczych, począwszy od wytyczenia wykopu za pomocą sprzętu geodezyjnego, poprzez zdejmowanie łopatami warstwy ziemi ornej, aż do eksploracji obiektów nieruchomych i ich dokumentacji rysunkowej. Badali obszar o powierzchni siedemdziesięciu pięciu metrów kwadratowych. – Po usunięciu warstwy ziemi ornej stwierdziliśmy obecność czterech obiektów nieruchomych w postaci owalnych i prostokątnych jam. Jedna z nich to paleniska. Pozostałe to jamy gospodarcze związane z życiem codziennym dawnej osady wiejskiej – mówił Tomasz Kordala.
W wypełnisku jam znaleziono liczne fragmenty naczyń glinianych, żelazne gwoździe, ułamki szkła, kości zwierzęce. – Do południa intensywnie pracujemy. Kopiemy w poszukiwaniu skorupek naczyń codziennego użytku. Bywa czasem bardzo trudno, ale mimo wszystko bardzo przyjemnie pracuje się. Tak właśnie wyobrażałam sobie pracę archeologa. Jestem na warsztatach dla zaspokojenia ciekawości historycznej i poszerzenia swoje wiedzy – mówi Anna Stelmasiak, uczennica klasy II h z Jagiellonki.
Jej koleżanka Karolina Wilczyńska pobyt na warsztatach traktuje jako nietypową, niezwykłą lekcję historii. – Interesuję się archeologią. Myślałam o tym, by w przyszłości rozpocząć studia w tym kierunku. Chciałam wykorzystać niepowtarzalną okazję i zobaczyć jak wygląda odkrywanie przeszłości.

Boratynka
Jana Kazimierza
Ciężka, mozolna, wymagająca ogromnej cierpliwości praca nagrodzona została ciekawymi znaleziskami. Uczestnicy warsztatów mieli szczęście do historycznych skarbów. Wśród najciekawszych znalezisk tak zwanych wydzielonych jest między innymi krzemienna siekierka z młodszej epoki kamienia, czyli neolitu (II – III tysiąclecie przed naszą erą), brązowa ozdoba – fragment naszyjnika pochodzący z czasów kultury wschodniopomorskiej wczesnej epoki żelaza, późnośredniowieczny grot bełtu do kuszy z tulejką czy szelążek miedziany z czasów Jana Kazimierza tak zwana boratynka. – Mamy jeszcze jeden ciekawy zabytek, który dostarczyła nam osoba pracująca w miejscowym sklepie. Podczas kopania ziemi w ogrodzie, trafiła na dziewiętnastowieczną oznakę sołtysa. Jest to niewątpliwie piękny i ciekawy historycznie eksponat, który znajdzie swoje miejsce w dziale historycznym Muzeum – powiedział Tomasz Kordala.
Dwutygodniowa praca zaowocowała znalezieniem kilkuset fragmentów naczyń ceramicznych pochodzących z okresu od szesnastego do dwudziestego wieku. Natrafiono na fragmenty żużlu żelaznego, których obecność jest związana z obróbką żelaza w osadach wiejskich, fragmenty szklanych naczyń, polepę, kości zwierzęce. Wszystko to, co jest typowe dla stanowiska osady późnośredniowiecznej i nowożytnej.
Ważne miejsce w programie warsztatów archeologicznych w Ostrowach przeznaczono poznaniu przez młodzież elementów środowiska geograficznego oraz miejsc istotnych dla historii i kultury tych ziem. Młodzież zobaczyła morenowe wzgórze Krasino w Smorzewie – kryjące wczesnośredniowieczne groby obstawione polnymi kamieniami, grób Franciszka Tarczyńskiego, kościół Przemienienia Pańskiego z początku XX wieku w Żurawinie. Dzięki pomocy Anny Górczyńskiej, nauczyciela historii w Szkole Podstawowej w Ostrowach, odbyło się spotkanie z wikliniarzem, a młodzi ludzie spróbowali swoich sił w sztuce wyplatania przedmiotów z wikliny. Odbyli też spotkanie z miejscowym rzeźbiarzem i wyprawę do Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.

Teresa Radwańska