Pamięć ocalona

– Promujemy piękne wydawnictwo, w którym znajdują się fotografie ze zbiorów Archiwum Państwowego w Płocku, akt miasta Płocka, starostwa powiatowego, TNP. Niewielka ilość pochodzi ze zbiorów naszego muzeum. Album to zbiorowy dowód tożsamości społeczności żydowskiej tuż przed ostateczną zagładą – mówił dr Tomasz Kordala, zastępca dyrektora Muzeum Mazowieckiego podczas promocji nowej książki. Starannie wydany Żydzi płoccy. Album pamięci to wspólny projekt Muzeum Mazowieckiego oraz Archiwum Państwowego w Płocku, które na ten cel pozyskało dofinansowanie z Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych.
Inspiracją dla powstania albumu był zachowany w zbiorach Archiwum Państwowego w Płocku zbiór fotografii z okresu II RP, pochodzących głównie z lat 20. i 30. Są to zdjęcia z formularzy dla wydania dowodów osobistych lub paszportów dla społeczności żydowskiej. W książce jest ich prawie tysiąc. Większość została opatrzona krótkimi biogramami zawierającymi podstawowe informacje o konkretnych osobach (imię nazwisko, data i miejsce urodzenia, imiona rodziców, zawód i miejsce zamieszkania). Wśród wymienionych osób są przedstawiciele wielu zawodów i rzemiosł, m.in. bibliotekarze, nauczyciele, wybitne postacie polskiego życia artystycznego, jak: wszechstronny twórca Stefan Themerson, rzeźbiarz Alfred Jasion, twórca neurologii Edward Flatau, rodzina Brombergów, krawcy, szewcy, ślusarze, urzędnicy, przedsiębiorca Józef Rogozik. Dość przypomnieć, że społeczność żydowska Płocka liczyła prawie 10 tysięcy ludzi. Została niemal całkowicie unicestwiona w czasie II wojny.
Autorką Albumu jest Gabriela Nowak z Działu Ewidencji i Dokumentacji Naukowej Zbiorów Muzeum Mazowieckiego. – Najstarszą fotografią w albumie jest wizerunek Maksymiliana Lewinsohna stanowiący jedno z kilkudziesięciu zdjęć w owalnych medalionach tworzących tableau upamiętniające grupę uczniów i nauczycieli Gimnazjum Płockiego. Został wykonany w 1872 roku w zakładzie fotograficznym Konstantego Łobojki. Fotografia pochodzi ze zbiorów MM – mówiła autorka. W książce Żydzi płoccy. Album pamięci umieszczono również krotki zarys historii płockich Żydów. „Od drugiej połowy dziewiętnastego wieku do 1939” napisany w 1928 roku przez I. Rusaka-Lewiego.
– Dzięki świetnej współpracy źródła archiwalne ujrzały światło dzienne – podsumował dyrektor Archiwum Państwowego w Płocku dr Tomasz Piekarski. Promocja albumu odbyła się w ramach III edycji Płockich Dni Żydowskich. (lesz)